Кіріспе

Экзопланеталарды іздеу жобасы

WASP немесе Wide Angle Search for Planets – транзит фотометриясы әдісін қолдана отырып экзопланеталарды іздеуді жүзеге асыратын бірнеше академиялық ұйымдардың халықаралық консорциумы. Роботталған телескоптардың массиві бүкіл аспанды зерттеуге, бір мезгілде 7-ден 13-ке дейінгі шамамен көрінетін жұлдыздық шамада мыңдаған жұлдыздарды бақылауға бағытталған. WASP – бұл Исаак Ньютон тобы, IAC және Ұлыбританияның алты университетінен құралған анықтау бағдарламасы. Екі үздіксіз жұмыс істейтін роботталған обсерватория солтүстік және оңтүстік жарты шарларды сәйкесінше қамтиды. SuperWASP North – Канар аралдарындағы Ла-Пальмаға үстемдік ететін осы атаудағы тауда орналасқан Роке-де-лос-Мучачос обсерваториясында орналасқан. WASP South – Оңтүстік Африканың құрғақ Роггевельд тауларында орналасқан Сазерлендтегі Оңтүстік Африка астрономиялық обсерваториясында орналасқан. Олар планеталық транзиттерді бір мезгілде бақылайтын және миллиондаған жұлдыздарды бір уақытта мониторингтеуге мүмкіндік беретін, сирек транзиттерді анықтауға көмектесетін сегіз кең бұрышты камераны пайдаланады. Экзопланетаның массасын анықтау үшін доплерлік спектроскопияны қолдана отырып, қосымша сипаттамалар үшін ESO-ның 3,6 метрлік телескобының HARPS спектрографы, сондай-ақ Швейцарияның Эйлер телескобы қолданылады, екеуі де Чилидегі Ла-Силья обсерваториясында орналасқан. WASP дизайны Next Generation Transit Survey жобасымен де қабылданды. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, Күннен тыс планеталар энциклопедиясы дерекқорында барлығы 2107 күннен тыс планета тіркелген, оның 118-і WASP ашқан.

Жабдық

WASP екі роботтық обсерваториядан тұрады; SuperWASP North – Канар аралдарындағы Ла-Пальма аралындағы Роке-де-лос-Мучачос обсерваториясында және WASP South – Оңтүстік Африкадағы Оңтүстік Африка астрономиялық обсерваториясында орналасқан. Әр обсерватория сегіз Canon 200 мм f1.8 линзасынан және жоғары сапалы 2048 x 2048 ғылыми дәрежелі CCD матрицаларынан тұрады. Қолданылатын модель – Andor Technology компаниясы өндірген iKon L. Телескоптар Optical Mechanics, Inc. компаниясы жасаған экваторлық телескоп тұғырына орнатылған. Canon линзаларының кең көру бұрышы әр обсерваторияға 490 шаршы градус көлемінде аспан кеңістігін қамтиды.

Функция

Обсерваториялар аспанды үздіксіз бақылап отырады, шамамен минутына бір рет сурет түсіріп, бір түніне 100 гигабайтқа дейін мәлімет жинақтайды. Транзит әдісін пайдалану арқылы WASP-тан алынған мәліметтер әр суреттегі әр жұлдыздың шағылысуын өлшеуге қолданылады, сондай-ақ, ата жұлдыздарының алдынан өтетін ірі планеталардың шағылысуындағы шағын төмендеулерді іздеуге мүмкіндік береді. WASP-тың басты мақсаты – планеталардың қалыптасуын түсінуде революция жасау және болашақта Жер сияқты әлемдерді іздейтін ғарыш миссияларының жолын ашу болды.

Табылған деректер мен бақылаулар

Жұлдыз шоқжұлдызы Оң жақ көтерілуі Көлбеулік Шамасы (App. mag.) Арақашықтығы (жарық жылы) Спектрлік типі Планета массасы Радиусы Айналыс периоды (күн) Жартылай бас ось (AU) Эксцентриситет Көлбеу бұрышы (°) Анықталу жылы WASP 1 Андромеда 11.79 1031 F7V b 0.86 1.484 2.5199464 0.0382 0 88.65 2006 WASP 2 Дельфин 11.98 493 K1V b 0.847 1.079 2.15222144 0.03138 0 84.73 2006 WASP 3 Лира 10.64 727 F7V b 2.06 1.454 1.8468372 0.0313 0 85.06 2007 WASP 4 Феникс 12.6 851 G7V b 1.1215 1.363 1.33823187 0.02312 0 88.8 2007 WASP 5 Феникс 12.26 967 G4V b 1.58 1.09 1.6284296 0.02683 0 85.8 2007 WASP 6 Аквариус 12.4 1001 G8V b 0.5 1.3 3.36 0.0269 0.054 88.47 2008 WASP 7 Микроскопиум 9.51 460 F5V b 0.96 0.915 4.954658 0.0618 0 89.6 2008 WASP 8 Скульптор 9.91 60 G6 b 2.23 1.17 8.16 0.0793 0.3082 88.52 2008 c 9.45 4323 5.28 0 2014 WASP 10 Пегас 12.7 290 K5 b 3.06 1.08 3.0927616 0.0371 0.057 86.8 2008 WASP 11/HAT P 10 Персей 11.89 408 K3V b 0.460 1.045 3.7224690 0.0439 0 88.5 2008 WASP 12 Орион 11.7 871 G0V b 1.404 1.736 1.0914222 0.02293 0 86 2008 WASP 13 Линкс 10.7 509 G1V b 0.485 1.365 4.353011 0.05379 0 85.64 2008 WASP 14 Бутес 9.75 520 F5V b 7.725 1.259 2.2437704 0.037 0.0903 84.79 2008 WASP 15 Гидра 10.9 1005 F5 b 0.54 1.16 3.75 0.0472 0 85.5 2008 WASP 16 Virgo 11.3 520 G3V b 0.855 1.008 3.12 0.0421 0 85.22 2009 WASP 17 Scorpius 11.6 1000 F6 b 0.486 1.991 3.735438 0.0515 0.028 86.83 2009 WASP 18 Феникс 9.29 330 F9 b 10.3 1.106 0.94145299 0.02026 0.0092 86 2009 WASP 19 Vela 12.3 815 G8V b 1.168 1.386 0.78884 0.01655 0.0046 79.4 2009 WASP 20 Cetus 10.7 685 F9 b 0.31 1.459 4.9 0.06003 85.57 2011 WASP 21 Пегас 11.6 750 G3V b 0.3 1.21 4.322506 0.052 0 87.29 2010 WASP 22 Eridanus 12.0 980 G1 b 0.588 1.158 3.5327313 0.04698 0 88.26 2010 WASP 23 Puppis 12.7 671.1 K1V b 0.884 0.962 2.9444256 0.0376 < 0.062 88.39 2010 WASP 24 Virgo 11.3 1080 F8 9 b 1.03 1.10 2.341 0.0359 0 85.71 2010 WASP 25 Гидра 11.9 550 G4 b 0.58 1.26 3.765 0.0487 0 87.7 2010 WASP 26 Cetus 11.3 815 G0 b 1.028 1.281 2.7566004 0.03985 0 82.91 2010 WASP 27/HAT P 14 Геркулес 10 731.2 F5b 2.44 1.101 4.6 0.060 0.1074 84.1167 2010 WASP 28 Pisces 12 1090 F8 b 1.12 0.91 3.409 0.0455 0.046 88.61 2010 WASP 29 Феникс 11.3 260 K4V b 0.25 0.74 3.923 0.0456 0 87.96 2010 WASP 31 Crater 11.7 1305 F b 0.478 1.537 3.405909 0.04657 0 84.54 2010 WASP 32 Pisces 11.3 G b 3.6 1.18 2.71865 0.0394 0.018 85.3 2010 WASP 33 Андромеда 8.3 378 A5 b < 4.59 1.438 1.21986967 0.02558 0 87.67 2010 WASP 34 Crater 10.4 391 G5 b 0.59 1.22 4.3176782 0.0524 0.038 85.2 2010 WASP 35 Eridanus 10.9 4663 G0V b 0.72 1.32 3.161575 0.04317 0 87.96 2011 WASP 36 Гидра 12.7 1468 G2 b 2.279 1.269 1.53737 0.02624 83.65 2010 WASP 37 Virgo 12.7 1102 G2 b 1.696 1.136 3.577471 0.04339 0 88.78 2010 WASP 38 Геркулес 9.42 359 F8 b 2.712 1.079 6.871815 0.07551 0.0321 88.69 2010 WASP 39 Virgo 12.11 750 G8 b 0.28 1.27 4.055259 0.0486 0 87.83 2011 WASP 40/HAT P 27 Virgo 12.21 665 G8 b 0.66 1.055 3.0395721 0.0403 0.078 84.98 2011 WASP 41 Centaurus 11.6 587 G8V b 0.92 1.21 3.052394 0.04 0 87.3 2010 c — — 421.0 1.07 0.294 — 2015 WASP 42 12.57 K1 b 0.5 1.08 4.98169 0.0458 0.06 88.25 2011 WASP 43 Sextans 12.4 K7V b 1.78 0.93 0.813475 0.0142 0 82.6 2011 WASP 44 Cetus 12.9 G8V b 0.889 1.14 2.4238039 0.03473 0 86.02 2011 WASP 45 Скульптор 12 K2V b 1.007 1.16 3.1260876 0.04054 0 84.47 2011 WASP 46 Indus 12.9 G6V b 2.101 1.31 1.43037 0.02448 0 82.63 2011 WASP 47 Aquarius 11.9 652 G9V b 1.14 1.15 4.15914 0.0520 89.32 2011 c 1.31 — 596.0 1.41 0.28 87.0 2015 d 0.0428 0.331 9.0304 0.088 0.007 89.22 2015 e 0.029 0.167 0.78961 0.0173 0.03 86.2 2015 WASP 48 Cygnus 11.06 F/G b 0.98 1.67 2.143634 0.03444 0 80.09 2011 WASP 49A Canis Major 11.36 G6 b 0.378 1.115 2.78174 84.89 2011 WASP 50 Eridanus 11.6 750 G9 b 1.468 1.153 1.9550959 0.02945 0.009 84.74 2011 WASP 51/HAT P 30 Draco 10.36 629 F9 b 0.711 1.34 2.810595 0.0419 0.035 83.6 2011 WASP 52 Pegasus 12 457 K2V b 0.46 1.27 1.74978 85.35 2011 WASP 53 Cetus 11.07 66 K3 b 0.094 1.2 3.31 0.04101 87.08 2011 WASP 54 Virgo 10.42 F9V/IV b 0.6 1.4 3.7 2011 WASP 55 Virgo 11.8 1076 b 0.57 1.3 4.46563 0.0533 89.2 2011 WASP 56 Triangulum 11.48 G6 b 0.6 1.2 4.6 2011 WASP 57 Libra 13.34 1483 G6 b 0.8 1.1 2.8 2011 WASP 58 Lyra 11.66 978 G2V b 0.89 1.37 5.01718 0.0561 87.4 2011 WASP 59 Pegasus 13 408 K5V b 0.863 0.7757 7.91959 0.0697 0.1 2011 WASP 60 Pegasus 12.18 1305 G1V b 0.5 0.86 4.305 0.0531 0 87.9 2011 WASP 61 Lepus 12.5 1566 F7 b 2.06 1.24 3.8559 0.0514 89.35 2011 WASP 62 Dorado 10.3 1566 F7 b 0.57 1.39 4.41195 0.0567 88.3 2011 WASP 63 Columba 11.2 1076 G8 b 0.38 1.43 4.37809 0.574 87.8 2011 WASP 64 Canis Major 12.29 1141 G7 b 1.217 1.244 1.57329 0.0264 0.04 86.7 2011 WASP 65 Cancer 11.9 1010 G6 b 1.55 1.112 2.3114243 0.0334 2011 WASP 66 Antlia 11.6 1239 F4 b 2.32 1.39 4.08605 0.0546 85.9 2011 WASP 67 Sagittarius 12.5 734 K0V b 0.42 1.4 4.61442 0.0517 85.8 2011 WASP 68 Sagittarius 10.7 G0 b 0.95 1.24 5.08 2011 WASP 69 Aquarius K5 WASP 69 b 0.26 1.06 3.8681382 0.04525 0 86.7 2011 WASP 70A Aquarius 10.8 799 G4 b 0.59 1.16 3.713 0.0485 < 0.067 2011 WASP 71 Cetus 10.57 652 F8 b 2.258 1.5 2.90367 84.2 2012 WASP 72 Fornax 9.6 F7 b 1.5461 1.27 2.21674 0.03708 2013 WASP 73 Indus 10.5 F9 b 1.88 1.16 4.087 0.05514 2013 WASP 74 Aquila 9.7 391 F9 b 0.826 1.404 2.1377445 0.03443 0 79.86 2014 WASP 75 Cetus 11.45 848 F9 b 1.07 1.27 2.48419 0.0375 82 2013 WASP 76 Pisces 9.5 390 F7 b 0.92 1.83 1.80989 0.033 88 2013 WASP 77A Cetus 11.29 G8V b 1.76 1.21 1.36003 89.4 2012 WASP 78 Eridanus 12.0 1794 F8 b 1.16 1.75 2.17518 0.0415 89 2012 WASP 79 Eridanus 10.1 783 F3 b 0.89 1.7 2.17518 0.0362 83.2 2012 WASP 80 Aquila 11.88 196 K7V b 0.554 0.952 3.06785 0.0346 0.07 89.92 2013 WASP 82 Orion 10.1 650 F5 b 1.24 1.67 2.70578 0.0447 87.9 2013 WASP 83 Corvus 12.9 978 G8 b 0.3 1.04 4.071252 0.059 0.0 88.9 2014 WASP 84 Hydra 390 K0 b 0.694 0.942 8.52349 0.0771 88.368 2013 WASP 85A Virgo 11.2 407±260 G5 b 1.09 1.44 2.66 0.1138 ~0 89.72 2014 WASP 86 Hercules 10.66 F7 b 0.95 1.79 5.0316144 0.0617 0 84.45 2016 WASP 87 A Centaurus 10.7 780 F5 b 2.18 1.385 1.6827950 0.02946 81.07 2014 WASP 88 Indus 11.4 F6 b 0.56 1.7 4.954 0.06432 2013 WASP 89 Capricornus 13.1 K3 b 5.9 1.04 3.3564227 0.0427 0.193 89.4 2014 WASP 90 Equuleus 11.7 1100 F6 b 0.63 1.63 3.91624 0.0562 82.1 2013 WASP 91 Tucana 12.0 K3 b 1.34 1.03 2.798581 0.037 0.0 86.8 2017 WASP 92 Hercules 13.18 1729 F7 b 0.805 1.461 2.1746742 0.0348 0.0 83.75 2016 WASP 93 Cassiopeia 10.97 815 F4 b 1.47 1.597 2.7325321 0.04211 81.18 2016 WASP 94A Microscopium 10.1 587 F8 b 0.445 1.72 3.95 0.055 <0.13 88.7 2014 WASP 94B Microscopium 10.5 587 F9 b ≥0.617 2.008 0.0335 2014 WASP 95 Grus 10.1 G2 b 1...

1SWASP J140747.93-394542.6 b

J1407 жүйесінің ашылуы және оның ерекше тұтылулары туралы алғаш рет 2012 жылы Рочестер университетінің астрономы Эрик Мамажек басқаратын команда хабарлады. J1407b жұлдыздық серігінің айналасындағы сақиналар жүйесінің болуы және параметрлері 2007 жылдың сәуір және мамыр айларында 56 күнге созылған, бұрын белгісіз J1407 жұлдызының өте ұзақ және күрделі тұтылуын бақылау нәтижесінде анықталды. Төмен массалы серігі J1407b шамамен 90 миллион км (0,6 АЕ) радиусы бар планеталық сақиналардың кең жүйесіне ие болғандықтан "стероидталған Сатурн" немесе "Супер Сатурн" деп аталады. Сақиналы серік J1407b-нің орбиталық периоды шамамен он жылды құрайды (3,5 жылдан 13,8 жылға дейін), ал оның ең ықтимал массасы шамамен 13-26 Юпитер массасына тең, бірақ маңызды белгісіздіктер бар. Сақина жүйесіндегі, ортасынан шамамен 61 миллион км (0,4 АЕ) қашықтықтағы саңылау, 0,8 Жер массасына дейін массасы бар экзоайттың бар екендігін көрсететін жанама дәлел саналады.