Кіріспе

1977 жылғы американдық апатты триллер фильмі, режиссері Джеймс Голдстоун.

"Rollercoaster" (Американдық апатты триллер) 1977 жылы Джеймс Голдстоунның режиссерлігінде түсірілген, және Джордж Сегал, Ричард Уидмарк, Генри Фонда және Тимоти Боттомс бас рөлдерде ойнаған фильм. Бұл фильм Sensurround форматында көрсетілген аз ғана фильмдердің бірі болды, ол төмен жиілікті дыбыстарды пайдаланып, көрермендерге аттракцион кезінде дірілдеу сезімін беруге арналған.

Сюжет

Аты белгісіз ер адам Оушен-Вью ойын-сауық паркіне жасырын кіріп, парктегі ағаштан жасалған "Ракета" аттракционының рельсіне радиоарналы бомба орналастырады. Бомба жарылып, аттракцион пойзының жолдан шығуына себеп болады, нәтижесінде жолаушылар қаза тауып, жарақат алады. Бұл аттракционды қауіпсіздікке тексерген Гарри Колдер паркеге тергеу жүргізуге шақырылады. Парк қызметкері Колдерге сол күні ертерек рельсте парктің жөндеушісі сияқты бір адамды көргенін айтады, бірақ ол адамның парктің рұқсат бермеген адамы екенін нақты айтпайды. Бомбалаған адам Питтсбургтегі тағы бір парктегі қараңғы аттракционда өрт шығарады. Колдер оқиғалардың байланысты болуы мүмкін деген күдікке келеді және Америкадағы ірі ойын-сауық парктерін басқаратын компания басшылары Чикагода жиналатынын біледі. Колдер Чикагоға ұшып барып, жиналысқа басып кіреді. Басшылардың бірі бомбалаған адам жіберген жазбаны ойнатады, онда ол әрекеттерін тоқтату үшін 1 миллион доллар талап етеді. Колдер үйіне келгенде ФБР агенты Хойт оған ақшаны Кингс Доминионда Колдер жеткізуі керектігін айтады. Ол жерде Колдер телефонның жанында күтуге бұйырылады, ал бомбалаған адам паркте бомба бар екенін ескертеді. Ол Колдермен байланысу үшін екі жақты радио жібереді, содан кейін Колдерге парктегі түрлі аттракциондарға, мысалы, "Ребель Йелл" аттракционына баруға бұйырады. Колдер Скайвей аттракционында келе жатқанда, бомбалаған адам бомба радиода екенін айтады. Ол Колдерге оны лақтырмауға ескертеді, себебі ол төмендегі жолдарға түскенде жарылады, ал онда парктің көптеген келушілері жүр. Ол ФБР-ді жаңылыстыру үшін Колдерге ақшаны жеткізгенін жалған сигнал беруге және ақшаны орындыққа қалдыруға бұйырады. Колдер келісіп, кетіп қалады. Кейін Хойт ақшаны белгілеп қойғанын мойындайды (бомбалаған адамның нұсқауларын бұзады). Колдер үйге қайтаруды талап етеді және бомбалы радиону бомба саперлеріне тапсырады. Үйіне оралғанда Колдер бомбалаған адамнан тағы да қоңырау алады. Ол Колдерді белгіленген ақша үшін айыптап, тағы да шабуыл жасаумен қорқытады. Ол шабуыл өзіне бағытталған деп есептейді, сондықтан келесі нысана Magic Mountain паркіндегі "Революция" аттракционы болады деп болжайды. ФБР Колдердің болжамын қабылдамайды, бірақ аттракцион 4 шілдеде ашылатындықтан, сол күні паркеге келушілер саны маусымдағы ең жоғары деңгейге жететіндіктен тергеуді жүргізуге келіседі. Парк жөндеушілері кейпіндегі агенттер ақырында рельске бекітілген бомбаны тауып, оны залалсыздандырады. Бомбалаған адам машинасына оралып, "Революция" ашылатын сәтте жаңа бомба алады. Ол аттракционға отыру үшін парктің келушісіне "Алтын билеті" үшін 100 доллар төлейді, бұл билет иесіне алғашқы жолаушылардың бірі болуға мүмкіндік береді. Ол бомбаны пойыздың артқы жағындағы орындығының астына жасырады. Алғашқы саяхаттан кейін Колдер журналистпен сұхбаттасу кезінде бомбалаған адамның дауысын таниды. Ол бомбалаған адамды қуалайды және агенттерге ол поезға бірдеңе салып кеткен болуы мүмкін екенін хабарлайды. Пойыз екінші айналымын бастағанда тізбекті көтергіштен шығады. Бомбалаған адам ақырында бұрышталып, детонаторды қолында ұстап, аттракционды жарумен қорқытады, ал агенттер сигналды бұзуға тырысады. Ол қару талап етеді. Колдер агенттен біреуін алып, оған беруге асығады. Агенттер детонатор сигналын бұзады және Колдерді ескертеді. Колдер қаруды ұстап алады, бірақ осы әрекеттің нәтижесінде бомбалаған адамды атып тастайды, ол қашып кетеді. Ол "Революциядан" төменгі аймаққа қоршаудан өтіп, соқыр жүгіреді, ақырында Колдерге қарай айналады. Бомбалаған адам рельске көтеріледі, бірақ Колдерді көріп, тоқтап қалады. Ол поездге соғылып, қаза табады. Апаттан кейін аттракцион қайта ашылады.

Өндіріс

Бұл "Сенсурраунд" технологиясымен көрсетілген үшінші фильм болды. Американдық тау-кен саяхаты сахналарында арнайы төмен жиілікті дыбыс шығару динамиктері қолданылды. "Сенсурраунд" Universal компаниясының тағы үш фильмінде пайдаланылды: "Жер сілкінісі" (1974), "Мидуэй" (1976) және "Battlestar Galactica" (1978) кинотеатрлық нұсқасы. "Sensurround – бүгінгі кинодағы ең үлкен жұлдыздың бірі", – деді MCA компаниясының басшысы Сидни Шейнберг, ол "Жер сілкінісі" мен "Мидуэй" фильмдерінің кассадағы күтілгеннен артық табысын осы құрылғыға байланыстырды. Фильм 1976 жылдың шілде айында жарияланды. Режиссер Джеймс Голдстоун бұл фильмді "апат фильмі емес, Хичкок стиліндегі, мысық пен тышқанды қуу сияқты, кернеулі оқиға" деп сипаттады.

Кастинг

Джордж Сегалдың актерлік құрамы 1976 жылдың тамызында жарияланды. Ол оны "жасыраушылық оқиғаларға толы, Альфред Хичкок түсіргендей, әдемі құрылымдалған және Universal технологиясымен үйлесім тапқан" фильм деп атады. Голдстоунның айтуынша, Сегалдың "адамдық қасиеттері бар және ол оны экранда көрсетеді. Джордж қайта-қайта қиын жағдайға түсетін, бірақ әзілге салына қоймайтын қарапайым адам рөлін ойнайды. Ол өзінің кім екенін біледі, сондықтан тәуекелге баруға, жаңа нәрселерді сынап көруге және әлсіздігін көрсетуге дайын". Оның қарсыласы Тимоти Боттмс болды. "Бұл мен зұлым рөлде алғаш рет ойнап тұрмын", - деді Боттмс. Хелен Хант өзінің алғашқы көркем фильмінде Гарридің жасөспірім қызы Трейси Кальдер рөлінде түсті. Стив Гаттенберг өзінің алғашқы фильмдегі рөлінде Кальдер мен Хойтқа "Революция" жоспарын жеткізетін "Сиқырлы тау" атты ойын-саябағындағы хабаршы рөлін орындады. Крейг Уассон екінші фильмінде хиппи рөлінде көрінеді. Радио хабаршысы Чарли Туна концертті және "Революция" атты тау-кені іске қосуды жүргізуші ретінде де фильмде пайда болады. Фильмде Sparks тобы аталған тау-кенінің ашылу концертінде 1976 жылғы "Big Beat" альбомынан "Fill 'Er Up" және "Big Boy" әндерін орындайды. Кейіннен Sparks тобы өз мансабындағы ең үлкен өкініш туралы сұрағанда, осы фильмдегі түскендерін айтты.

Орналасқан жерлер

Фильм түсірілімдері 1976 жылдың 13 қыркүйегінде басталды. Фильмде әртүрлі саябақтар мен американдық тау-кендерді бейнелеу үшін бірнеше нақты ойын-сауық парктері пайдаланылды. Вирджиния штатының Норфолк қаласындағы Оушен-Вью паркі фильмдегі алғашқы саябақ ретінде қолданылды. Парк Чесапик шығанағында орналасқан болғанымен, фильмде ол батыс жағалауындағы саябақ деп сипатталды. Голдстоун бұл саябақты ескі сәнді сезімі үшін таңдады. Парктегі үлкен ағаштан жасалған "Скайрокет" атты американдық тау-кені фильм үшін жай ғана "Ракета" деп аталды. Вирджиния штатының Досвелл қаласындағы Кингс Доминион да фильмде пайда болды. "Шенандоа Ләмбер Компани" және "Ребел Йелл" ағаштан жасалған американдық тау-кені (фильмде "Racer 75" деп аталды) сияқты фильмде көрсетілген кейбір аттракциондар әлі күнге дейін сақталып қалған. Соңғы пайдаланылған саябақ – Калифорния штатының Валенсия қаласындағы "Мэджик Маунтин" (қазір "Six Flags Magic Mountain" деп аталады). Парктегі "Ұлы американдық революция" американдық тау-кені фильмнің кульминациялық сахнасында маңызды рөл атқарды. Алғашқыда фильмнің басындағы "апат" эпизоды Кеннивуд паркінде түсірілуі жоспарланған. Бірақ парк иелері қатысудан бас тартқаннан кейін, фильмнің продюсерлері "Ғажайып әлем" эпизодын Кингс Доминионда түсіруге мәжбүр болды. Голдстоунның сөзіне сүйенсек, соңғы фильмде пайда болған үш саябақ 20-дан астам үміткердің ішінде таңдалды. Сонымен қатар, фильмнің бір бөлігі Чикагодағы Hyatt Regency қонақүйінде түсірілді.

Саундтрек

Фильмнің музыкалық қосымшасын композитор Лало Шифрин жазды.

Кассалық жинақ

1977 жылдың көктемінің соңында шыққан және "Жұлдызды соғыстар" фильмінің сәніне толып, назардан тыс қалғанға қарамастан, ол прокатта орташа табысқа ие болды. Дегенмен, бұл қаржылық сәтсіздік деп есептелді және Universal Sensurround технологиясына деген қызығушылығын жоғалтты. "Чикаго Трибьюн" газетінің сыншысы Джин Сискел фильмге 4 жұлдыздың 1,5 жұлдызын беріп, оны "фильм болып көрінген жол апаты" деп сипаттады, сондай-ақ "құбыласыз, көзге түспейтін жаман жігіттердің бірі" деді. Los Angeles Times газетінің Чарльз Шамплин жағымды пікір білдіріп, фильм "көбінесе апат туралы емес, керісінше, Хичкоктан емес, мысалы, Ирвин Алленнен алынған, күтпеген жерден шыққан, жақсы жасалған, әдемі әңгімелі мысық пен тышқан ойыны" екенін жазды. Гари Арнольд The Washington Post газетінде "Sensurround процесі, негізінен қажет болмаса да, субъективті визуалды сезімдерді тиімді күшейтеді" деп жазды. Ол былай деп қосты: "Локациялар мен актерлердің мелодрамалық ойындары арасындағы айырмашылық соншалық, Universal кино бизнесінен гөрі ойын-сауық парктеріне көбірек инвестиция салғандай көрінеді". Сол кезде The Washington Post газетінде жұмыс істеген Кеннет Туран: "Жоғары деңгейде тұрып, кино сыншыларының 'Әке Фланиган' болып, жаман фильм дегеннің жоқ екенін, стандарттардың салыстырмалы екенін, талғамдардың әртүрлі екенін айтқым келді. Бірақ мен 'Rollercoaster' көріп қалдым. 'Rollercoaster', жарқын аты болғанымен, тіпті Sensurround та сізді толық ояу ұстай алмайды. Иә, ол аяқталғанда мен жыладым, жаман фильм деген бар екенін, ал бұл – соның бірі екенін түсіндім. Бірақ ертесіне тынышталып, 'Rollercoaster' фильмнің өзіндік артықшылықтары бар екенін, тіпті аздап қызықты екенін мойындадым". Variety журналы "Роллеркостерлер – фильмнің ең жарқын тұсы, олар керемет" деп мәлімдеді. Time Out London "нәтижелер сенсациялық болуы керек еді" деген пікірде болды, бірақ "соңында фильм жасаушылар жұмысты бұзып алды. Көптеген ең жақсы сахналар жақын планмен үзіліп, қосымша сюжет өте мәнсіз". 2023 жылдың мамыр айына қарай Rotten Tomatoes сыншылар жинағында фильмге 17 рецензия негізінде 53% мақұлдау көрсетілген.