Кіріспе

Американдық сәулетші (1951 жылы туған)

Уильям Эндрюс Макдоноу (20 ақпан 1951 жылы туған) – американдық сәулетші және ғалым. Макдоноу «Уильям Макдоноу + Партнерлер» компаниясының негізін қалаушы және Вирджиния университетінің сәулет мектебінің экс-деканы. Ол экологиялық және тұрақты сәулет саласында жұмыс істейді, көбінесе «бишек-бишек» (cradle to cradle) дизайны туралы теориясын қолданады.

Ерте өмір

Макдоно Токиода дүниеге келді және балалық шағының көп бөлігін Гонконгта өткізді, онда оның әкесі сыртқы істер жөніндегі қызметкер болды. Кейін әкесі Seagram компаниясының басқарушы директоры болды, ал отбасы Канадада және Коннектикут штатының Вестпорт қаласында тұрды. Оның айтуынша, көшу "терең мәдени дүрбелеңге" әкелді. 1994 жылы Вирджиния университетінің сәулет мектебінің деканы лауазымын қабылдағаннан кейін Уильям Макдоно + Партнерс практикасын Вирджиния штатының Шарлоттсвилл қаласына көшірді. 1999 жылға дейін декан қызметін атқарды, содан бері бизнес-әкімшілік профессоры және түлектердің ғылыми-зерттеу профессоры болып жұмыс істейді. Макдоно өзінің жұмысын "бесіктен бесікке" (cradle to cradle) дизайнға негіздейді – бұл оның фирмасының 2002 жылғы "Бесіктен бесікке: Заттарды жасау жолын өзгерту" кітабында сипатталған философия. "Бесіктен бесікке" дизайнның мақсаты – "жамандықты азайтудан" "жақсылыққа ұмтылуға" ойлау жүйесін өзгерту. 1995 жылдан бері оның негізгі дизайн серіктесі – неміс химигі Майкл Браунгарт; 2009 жылы Шарлоттсвилл практикасында 49 серіктес жұмыс істеді. Макдоно 2007 жылы Брэд Питтпен бірлесіп Нью-Орлеандағы Тоғызыншы округті қайта жаңарту үшін Make It Right Foundation қорын құрды. 2008 жылы Макдоно таза технологиялар саласындағы ең ірі венчурлық капитал инвесторы VantagePoint Capital Partners компаниясында аға кеңесші және венчурлық серіктес болды. 2010 жылдың 20 мамырында Googleplex-те Макдоно Green Products Innovation Institute ашылғанын жариялады – бұл коммерциялық емес мемлекеттік-жекеменшік серіктестік, кейіннен Cradle to Cradle Products Innovation Institute деп аталды. Google, Walmart, YouTube, Shaw Inc. және Herman Miller Inc. компанияларының басшылары осы жаңалықты жариялауға қосылды. Вирджиния штатының Шарлоттсвилл қаласында орналасқан институт 2008 жылғы Калифорния штатының заңына сүйене отырып, елдегі алғашқы жасыл химия бағдарламасын құрды. 2014 жылдың қаңтар айында Швейцарияның Давоста өткен Дүниежүзілік экономикалық форумында (WEF) Макдоно бас директорлар үшін тұрақты дизайнға арналған семинар өткізді, онда "бесіктен бесікке", қайта өңдеу және айналмалы экономикаға ерекше назар аударылды. Форумға дейін ол Женевадағы ұйымдастыру процесіне қатысты, онда WEF климаттық өзгерістерді қарау үшін Біріккен Ұлттар Ұйымымен серіктестік құрды. 2014 жылдың шілдесінде Макдоно форумның айналмалы экономика жөніндегі Мета кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. Ол 2019 жылдың мамыр айында Шанхайда өткен Арктикалық шеңбер Қытай форумында сөз сөйледі. Ол Design Futures Council аға ғылыми қызметкері.

Жобалар

Макдоноудың алғашқы ірі тапсырмасы 1984 жылы Нью-Йорктегі Экологиялық қорғаныс қорының (EDF) штаб-пәтері болды. Одан бері Уильям Макдоно + Партнерлер тұрақтылық қозғалысындағы көптеген маңызды жетістіктерге жауапкершілік тартты, мысалы, Калифорния штатының Сан-Бруно қаласындағы 901 Черри авеню, 1997 жылы Gap, Inc. үшін аяқталды; қазір ол YouTube компаниясының бас кеңсесі. Ғимаратта судың ағып кетуін болдырмауға көмектесетін, шудан қорғайтын және бірнеше түрлерге тіршілік ортасын қамтамасыз ететін жасыл шатыр бар. 1998 жылы ол BusinessWeek/Architectural Record Design Award сыйлығын алды. Басқа корпоративтік жобаларға Gap Inc., Nike және Herman Miller компаниялары үшін салынған ғимараттар кіреді. Ол сондай-ақ Мичиган штатының Дирборн қаласында Ford Motor Company үшін River Rouge зауытының экологиялық қайта құрылымын жүзеге асыру бойынша тапсырма алды. Бұл жоба жиырма жылға созылып, 2 миллиард АҚШ долларына бағаланды. River Rouge зауытында қазір әлемдегі ең үлкен жасыл шатыр орналасқан; шатыр седумның көптеген түрлерімен жабылған. Оның 2009 жылы Нью-Орлеандағы Make It Right Foundation үшін жобаланған Flow House-ы күн энергиясын және терең шатырлар, сондай-ақ күн сәулесі мен табиғи желдетуге мүмкіндік беретін сыртқы кеңістіктермен байланыс сияқты басқа да пассивті энергия дизайндарын қамтиды. 2012 жылы ашылған NASA Ames Research Center ғимаратының тұрақтылық базасы жұмыс істеуге және суын тазартуға қажетті энергиядан артық энергияны жинауға арналған. Макдоно оны стандартты бюджет пен қысқа мерзімде жүзеге асыру, NASA технологияларын сынау және LEED Platinum стандарттарын сақтау мақсатымен жобалады. Бұл нысан уақыт өте келе "үйренуге" және үнемі жетілдіруге арналған. 2014 жылы Макдоно және оның фирмасы Park 20|20 үшін бас жоспарды жасады – Нидерландыдағы cradle to cradle философиясын қабылдаған алғашқы ірі қалалық құрылыс жобасы.

Аяқталған жұмыстар

Жобаның атауыТолыққанКлиентОрындық сілтемелеріEDF Штаб-пәтері1984Қоршаған ортаны қорғау қорыНью-Йорк қаласы, Нью-ЙоркАдам Джозеф Льюис Қоршаған ортаны зерттеу орталығы2000Оберлин колледжіОберлин, ОгайоФорд Ривер Руж кешені2002Форд Мотор КомпанияДирборн, Мичиган. Келушілер орталығы2005Бернхайм Арборетумы және зерттеу орманыКлермонт, КентуккиДэвид Аллан Хаббард кітапханасы2009Фуллер теологиялық семинариясыПасадена, КалифорнияАмерикалық университетінің халықаралық қатынастар мектебі2010Америкалық университетіВашингтон, Колумбия округіГринбридж2010Гринбридж дамуы LLCChapel Hill, Солтүстік КаролинаBSH Hausgeräte кеңсесі2011Delta Development Group/Park 20|20Hoofddorp, НидерландыNASA тұрақтылық базасы2012NASA–Ames зерттеу орталығыМаунтин-Вью, КалифорнияMeadow Farm House2013Жеке тұрғын үйСолтүстік КалифорнияHero Motocorp бақша фабрикасы және Global Parts Center, I кезең2014Hero MotoCorpNeemrana, ҮндістанDropbox бас кеңсесі2015Kilroy RealtyСан-Франциско, КалифорнияMethod өндіріс орналымы2015Method (қазір Ecover иелігінде)Чикаго, ИллинойсHero Global инновациялар және технологиялар орталығы2016Hero MotoCorpЖайпур, ҮндістанVMware корпоративтік кампусы2016VMwareПало-Альто, КалифорнияCo|Lab2019HITT ContractingФолс-Черч, Вирджиния

Сын

2004 жылы Fast Company журналының «Дизайн шеберлері» тізіміне енгеннен кейін, сол журнал 2008 жылы МакДонау туралы «Жасыл гурудың қателігі» деген тақырыппен сынғалы мақала жариялады. МакДонаудың бұрынғы көптеген әріптестерімен сұхбаттасқан журнал оның «бесіктен бесікке» бағдарламасының тиімді нәтиже бермегенін, тұрақты емес қалалық өмір салтын және кәсіби жетістіктерін дұрыс емес көрсету әдетін атап өтті. Сондай-ақ, жоспарланған 30 000 өнімінің бар болғаны 160-ы экологиялық сертификатталғаны және «бесіктен бесікке» терминін швейцариялық архитектор Вальтер Штаэль көп жыл бұрын ойлап тапқан болатын, бірақ МакДонау оған авторлық құқық алғанын көрсетті. 2008 жылы МакДонаудың Хуанбайю жобасы көптеген дизайндық кемшіліктеріне байланысты баспасөзde кеңінен жарияланды, оның ішінде Фэн Шуй және пассивті күн энергиясын пайдалану стандарттары арасындағы қайшылықтар, көлікке қолжетпес тұрғындарға гараждар салу, мал жаюға арналған жерді қамтамасыз етпеу және қауіпті болуы мүмкін қысылған көмір шаңынан үйлер салу сияқты мәселелер болды. 2008 жылы PBS Frontline жүргізген тергеу МакДонаудың Хуанбайю жобасын нашар жоспарлауы мен орындауы жобаның бастапқыда сәтсіздікке ұшырауына себеп болғанын анықтады.

Марапаттар мен құрметтер

1996 жылы Макдоноу тұрақты даму саласындағы президенттік сыйлықтың алғашқы жеке иегері атанды. 1999 жылы Time журналы оны "Жер шарының қаһарманы" деп атады. 2004 жылы ол Смитсониялық дизайн мұражайының Купер Хьюиттан қоршаған ортаны жобалау бойынша Ұлттық дизайн сыйлығын алды. 2013 жылы Стэнфорд университетінің кітапханалары Уильям Макдоноудың "Тірі мұрағатын" құруды бастады. 2017 жылы Швейцарияның Давос қаласында өткен Дүниежүзілік экономикалық форумда ол өркендеген және тұрақты экономиканы дамытуға елеулі үлес қосқаны үшін айналымдық экономика саласындағы көшбасшылығы үшін Fortune сыйлығымен марапатталды. Fortune журналы 2019 жылы Макдоноутты жасыл құрылыс қозғалысына қосқан үлесі, айналымдық экономиканың жетекші жақтаушысы және пластикті қайта құруға жасаған күш-жігері үшін әлемнің 50 ең үздік көшбасшысы деп таныды. Ол сондай-ақ Vanity Fair, Discover және Time журналдарында да жарияланды.

Жарияланымдар

Брангарт, Майкл және Макдоно, Уильям. "Балабақшадан балабақшаға: Заттарды жасау жолын өзгерту". "North Point Press" баспасы, 2002 жыл. Брангарт, Майкл және Макдоно, Уильям. "Upcycle: Тұрақтылықтан асып, молшылықты қамтамасыз ететін дизайн". "North Point Press" баспасы, 2013 жыл. Уильям Макдоно. "Көмір – жау емес". Nature 539 (2016 жылғы қараша): 349–351.