Кіріспе

Химикалық қосылыс
октаның басқа изомерлері

2,2,4 Триметилпентан, сондай-ақ изооктаны немесе изооктаны деп аталады, формуласы (CH3)3CCH2CH(CH3)2. Ол октанның (C8H18) бірнеше изомерлерінің бірі. Бұл нақты изомер октан санының шкаласындағы стандартты 100 балды (нөлдік нүкте – n-гептан) білдіреді. Ол бензиннің маңызды құрауышы болып табылады және отынның детонацияға төзімділігін арттыру үшін көбінесе үлкен пропорцияда (шамамен 10%) қолданылады. Қатаң айтқанда, ‘изо’ сөзінің стандартты мағынасы сақталса, изооктаны атауы 2-метилгептан изомері үшін ғана қолданылуы керек. Алайда, 2,2,4 триметилпентан октанның ең маңызды изомері болып табылады және тарихи тұрғыдан осы атаумен белгіленген.

Өндіріс

Изооктаны мұнай өнеркәсібінде изобутенді изобутанмен алкилдеу арқылы үлкен көлемде өндіріледі. Бұл процесс қышқыл катализаторлардың қатысуымен алкилдеу установкаларында жүргізіледі. Ол сонымен қатар изобутиленнен димеризация арқылы, Amberlyst катализаторын пайдаланып, изооктандар қоспасын алу арқылы да өндірілуі мүмкін. Бұл қоспаны гидрогендеу 2,2,4 триметилпентанды түзеді.

Тарих

Қозғалтқыштың соққысы – ішкі жану қозғалтқыштарында жоғары сығылу қатынастары кезінде пайда болатын немесе болатын жағымсыз құбылыс. 1926 жылы Грэм Эдгар бензинге әртүрлі мөлшерде n-гептан мен 2,2,4-триметилпентан қосып, 2,2,4-триметилпентан қосылғанда соққы тоқтағанын анықтады. Осы жұмыс октан саны шкаласының бастауы болды. 2,2,4-триметилпентанды пайдаланып сынаған моторлар 100 октанға тең стандартталған белгілі бір көрсеткіш берді. Сол сынақ моторлары, дәл сол тәсілмен, гептанды пайдаланғанда 0 октанға тең стандартталған көрсеткіш берді. Барлық басқа да қосылыстар мен қосылыстар қоспалары осы екі стандартқа қарай бағаланып, октан саны тағайындалды.

Қауіпсіздік

Барлық көмірсутектер сияқты, 2,2,4 триметилпентан да өртке қабылады.