Кіріспе

Өсімдіктердегі фоторецепторлы ақуыздар класы. Фототропиндер – көк жарыққа сезімтал фоторецепторлы ақуыздар (нақтырақ айтқанда, флавопротеиндер), олар көптеген түрдегі балдырлар, саңырауқұлақтар және жоғары сатыдағы өсімдіктерде фототропизм реакцияларын қамтамасыз етеді. Фототропиндер өсімдік жапырақтарының барлық бөлігінде кездеседі. Криптохромдар мен фитохромдармен бірге, олар өсімдіктерге жарық ортасына жауап ретінде өсуін өзгертуге мүмкіндік береді. Фототропиндер көк жарыққа ұшырағанда, өсімдік жасушаларының функцияларын әртүрлі жолдармен өзгертетін сигналдық жолдарды іске қосады. Фототропиндер өсімдіктердегі фототроптық сезім жүйесінің құрамына кіреді, бұл өсімдіктерде әртүрлі орталық шарттарға реакция тудырады. Фототропиндер сабақтың жарыққа қарай иілуіне және жапырақ тілікшелерінің (стомата) ашылуына себеп болады. Сонымен қатар, фототропиндер криптохромдар белсендірілгенге дейін көк жарықта сабақтың өсуінің бастапқы өзгерістерін қамтамасыз етеді. Фототропиндер жасушадағы белгілі бір мРНК-ның көк жарық арқылы тұрақсыздануына да қатысады. Фототропиндер сондай-ақ хлоропластардың жасуша ішіндегі қозғалысын реттейді, әсіресе хлоропластардың жарықтан аулақ болуын. Бұл аулақ болудың қарқынды жарықтан зақымданудан қорғау функциясын атқарады деп есептелген, бірақ басқа зерттеулер бұл реакцияның негізгі мақсаты – жоғары жарық жағдайында жарықтың мезофилл қабаттарына тереңірек енуін қамтамасыз ету екенін көрсетеді. Фототропиндер жапырақ тілікшелерінің ашылуы үшін де маңызды болуы мүмкін.

Фермент белсенділігі

Фототропиндер екі ерекше жарық, оттегі немесе кернеумен реттелетін доменге (LOV1, LOV2) ие, олардың әрқайсысы флавин мононуклеотидімен (FMN) байланысады. FMN қараңғыда LOV доменімен ковалентті емес байланыста болады, бірақ тиісті жарыққа ұшырағанда ковалентті байланысқа түседі. Фототропиндердің ферменттің әртүрлі жерлерінде автофосфорилирлеуге түсетінін көрсететін дәлелдер де бар. Бір зерттеуде плазмалық мембранадағы фототропиндер фототропизмде, жапырақтарды жазуда, саңылауларды ашуда және хлоропласттардың қозғалысында қатысатыны анықталды, ал хлоропласттардағы фототропиндер саңылауларды ашуға және хлоропласттардың қозғалысына тек ішінара ғана әсер етеді, бұл ақуыздың жасушадағы орналасуы оның сигналдық функциясында да рөл атқаратынын көрсетеді.