Кіріспе

Органикалық химияда хлориндер – тетрапиррол пигменттері, олар ішінара гидрогенделген порфириндер. Бастапқы хлорин – ауада порфинге тотығатын тұрақсыз қосылыс. "Хлорин" атауы хлорофилден шығарылған. Хлорофиллдер – магнийі бар хлориндер және хлоропластарда фотосинтез пигменттері ретінде кездеседі. "Хлорин" термині, қатаң айтқанда, хлорофилл сияқты сақина тотығу күйіне ие қосылыстарды ғана білдіреді. Хлориндер – өте жақсы фотосезіктендіргіш заттар. Әртүрлі синтетикалық хлорин аналогтары, мысалы, m-тетрагидроксифенилхлорин (mTHPC) және моно-L-аспартилхлорин e6 фотодинамикалық терапияда фотосезіктендіргіш ретінде тиімді қолданылады.

Хлорофиллдер

Хлордың ең көп таралған түрі – фотосинтез пигменті хлорофилл. Хлорофиллдерде хлорлардан өзгеше, бесінші кетон тобы бар сақина болады. Хлорофиллдің түрлі нұсқалары бар, мысалы, хлорофилл a, хлорофилл b, хлорофилл d, хлорофилл e, хлорофилл f және хлорофилл g. Хлорофиллдерде әдетте магний орталық металл атомы болады, ол бастапқы құрамындағы екі NH тобының орнын алмастырады.

Түрлілігі

Микробтар хлордың екі тобын – бактериохлориндер мен изобактериохлориндерді жасайды. Бактериохлориндер кейбір бактериохлорофиллдерде табылады; сақиналық құрылым хлорофилид а редуктазасы (COR) C7-C8 екі байланысын тотықтыру арқылы хлор сақинасынан пайда болады. Изобактериохлориндер табиғатта көбінесе сирогидрохлорин түрінде кездеседі, ол В12 витаминінің биосинтезіндегі аралық зат, хлор сақинасы арқылы өндірілмейді. Барлық тірі организмдерде екеуі де тетрапиррол биосинтезінің дерлік жалпы аралық өнімі – уропорфироген III-тен шығады.

Синтетикалық хлорлар

Көптеген әртүрлі функционалдық топтары және/немесе сақиналық өзгерістері бар синтетикалық хлориндер зерттелді. Қысқартылған хлориндер B(III) субпорфиринін тотығуын кеміту арқылы немесе сәйкес B(III) суббактериохлоринін тотығу арқылы синтезделуі мүмкін. B(III) субхлориндер мезо-диэстер трипиррометаннан тікелей мезоэстер B(III) субхлорин ретінде синтезделді, бұл қосылыстар класы өте жақсы флуоресценция кванттық шығымын және синглеттік оттегі өндіру тиімділігін көрсетті.