Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гонконг радиосы комментаторы (1929–1967)
Hong Kong radio commentator (1929–1967)
Лам Бун (t=林彬; 25 қыркүйек 1929 – 25 тамыз 1967) – Гонконг коммерциялық радиосының радио комментаторы, солшылдарды қатал сынға алған адам. Ол 1967 жылғы Гонконг көтерілісі кезінде қанымен өлтірілді және Гонконгтағы сөз бостандығының символына айналды.
Lam Bun (t=林彬; 25 September 1929 – 25 August 1967) was a radio commentator at Commercial Radio Hong Kong who was fiercely critical of leftists. He was assassinated during the 1967 Hong Kong riots, becoming an icon of freedom of speech in Hong Kong.
Өмірбаян
Лам 1929 жылы Лам Сиу по (林少波) болып дүниеге келді. 1960 жылдары ол Гонконгтағы Коммерциялық радиода радио комментаторы болып жұмыс істеді, және солшылдарды қатаң сынға алды. 1967 жылғы көтерілістер кезінде Лам өзінің радио бағдарламаларында солшыл көтерілісшілерді сынады. Ол солшылдарды паш етіп көрсету үшін "Тоқтауға шамасы жоқ" (欲罷不能) деп аталатын бағдарлама жасады, сол кездегі кейбір солшыл газеттер оны "пақыт" және "империалисттік құйрық тіркеуші" деп атады.
Lam was born Lam Siu po (林少波) in 1929. In the 1960s he worked as a radio commentator at Commercial Radio Hong Kong, which was fiercely critical of leftists. During the 1967 riots, Lam criticised the leftist rioters on his own radio programmes. He created a programme called "Can't Stop Striking" (欲罷不能) to satirise the leftists, leading some leftist newspapers at the time to label him as a "traitor" and an "imperialist running dog".
Өлім
1967 жылғы 24 тамызда Лам жұмысқа бара жатқанда, жол жөндеушілер болып көрінген адамдар оның көлігін тұрған көшесінің соңында тоқтатты. Олар оның машинасының есіктерін жауып, Лам мен оның туысына бензин құйды. Содан кейін екеуін де отқа жағып, тірідей өртеп жіберді. Лам сол күні ауруханада қайтыс болды, ал оның туысы бірнеше күннен кейін көз жұмды. Ешкім тұтқындалмады, бірақ сол кездегі Кәсіподақтар Федерациясының (ФТУ) төрағасы және Антибритандық күрес комитетінің директоры Йенг Квонг бұл қылмысты тапсырды деген болжам бар. Дегенмен, 2010 жылы Пекинге жақын саясаткерлер Ламның өліміне солшылдарды кінәлаудың қажеті жоқ деді. «Коммерциялық радио Гонконгтың» негізін қалаушы Джордж Хо оның есімімен 18/F, C блогы бағдарламасын іске қосты. Лам Бунның өлімінен кейін Гонконгтағы көптеген қытай және ағылшын тілдес газеттер бұл әрекетті жек көрінішті және адамдық емес деп айыптады. Ал коммунистік «Та Кунг Пао» газеті Лам Бунды айыптаған бірнеше мақала жариялады, бірақ қылмыскерлерді айыптамады. Мысалы, «地下突击隊鋤奸, 敗類林彬受重傷» деген тақырыптағы мақаланың бірі «Жер асты арнайы жасағы зұлымдарды тазартты. Жау Лам Бун ауыр жарақат алды» деп аударылуы мүмкін. Сол күні жарияланған газеттегі тағы бір мақалада Лам Бунның қатыгездікпен өлтірілуі оның лайықты жазасы ретінде сипатталды (突击隊懲戒林彬). Лам Бунның қаны төгілуі Гонконг халқының ашуын туғызды, нәтижесінде Гонконг үкіметі тәртіпсіздіктерді басуға мәжбүр болды. Лам сөз бостандығының символына айналды. Полиция 50 000 гонконг доллары сыйақы ұсынды, ал оның жұмыс берушілері тағы 100 000 гонконг долларын қосты, бұл колония тарихындағы ең жоғары сыйақы сомасы болды. Гонконгтағы сыншылар Ламның өліміне әкелген зорлық-зомбылықты қолдаған тәртіпсіздік көшбасшысын марапаттаудың орынсыз екенін айтты.
On 24 August 1967, while Lam was en route to work, men posing as road maintenance workers stopped his vehicle at the end of the street where he lived. They blocked his car doors and doused Lam and his cousin with petrol. They were both then set on fire and burned alive. Lam died later that day in a hospital; his cousin died several days later. No one was ever arrested, although it was believed that Yeung Kwong, then chairman of the Federation of Trade Unions (FTU) and director of the Anti British Struggle Committee, ordered the murder. However, pro Beijing politicians said in 2010 that leftists should not be blamed for Lam's death. The founder of Commercial Radio Hong Kong George Ho launched the programme 18/F, Block C in his memory. Immediately after Lam Bun's death, most of the Chinese and English newspapers in Hong Kong condemned the killing as despicable and inhuman. On the other hand, the pro communist leftist newspaper, Ta Kung Pao, published several articles, condemning Lam Bun but not the murderers. For example, one of the articles titled "地下突擊隊鋤奸, 敗類林彬受重傷", which may be translated into English as "An underground special tactic unit had crushed the villain. The antagonist, Lam Bun, was seriously wounded". Another article in the same newspaper published on the same day described the brutal murder as a punishment that Lam Bun had deserved (突擊隊懲戒林彬). The Lam Bun assassination angered the people of Hong Kong, eventually leading the government of Hong Kong to suppress the riots. Lam became an icon of free speech. The police offered a reward of HK$50,000, on top of which his employers added HK$100,000, making it the highest reward ever posted in the colony. Critics in Hong Kong felt that it was inappropriate to award a riot leader who encouraged the violence which led to Lam's murder.
2010 жылы коммерциялық радиодағы дау
2010 жылдың мамыр айында, Пекинге қолдау білдіретін Гонконгті жақсарту Демократиялық Альянсы Коммерциялық радиода саяси радио бағдарламасын демеушілік еткеннен кейін, демократияны қолдаушы белсенділер станция алдында Ламның суреттерімен наразылық танытты. Олар станция Ламның естелігін қорлапты және ол қорғаған барлық нәрсені мойынсоққа тигізгеніне наразылық білдірді. Белсенділер Ламның өлімі туралы сұхбат беру үшін өтініш білдіргендерін айтты. Кейін станция сөз бостандығына құрметтейтінін мәлімдеді; ДАБ бағдарламалардың тұрмыстық мәселелерге арналғанын және саяси ұстанымды насихаттамағанын айтты. ДАБ-тың екі заң шығарушысы оқиғаға араласып, Чан Кам Лам: "1967 жылғы тәртіпсіздіктер кезінде Лам Бун ғана емес, көптеген қарапайым азаматтар қаза тапты, олардың неге қаза болғанын білмейміз" деді. Вонг Тинг Квонг солшылдарды жауапты деп тануға болмайтынын айтты. Демократияны қолдаушы заң шығарушы Ли Чукян ДАБ-ты "өздерінің арсыз өткені туралы ешкім сөйлемесе жақсы болар еді дейтін тарихты бұрмалаушылар" деп атады. Вонг кейіннен өз сөздерін түсіндіріп, "солшыл лагері" терминінің әртүрлі мағыналары бар екенін, сондықтан оны қате түсінгенін айтты. Ол Ян Квонг немесе FTU Лам Бунды өлтіргенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ екенін мәлімдеді. 16 мамырдағы сайлауға дейін БАҚ өзінің сөздерін сенсациялық түрде жариялағаны үшін кінәлады.
In May 2010, after the pro Beijing Democratic Alliance for the Betterment of Hong Kong had sponsored a political radio programme on Commercial Radio, pro democracy activists protested outside the station with images of Lam, complaining that the station had desecrated the memory of Lam, and all the station had stood for. Activists said they had requested an interview to talk about Lam's death. The station later said it respected freedom of speech; the DAB said the shows were about livelihood issues, and denied they promoted a political stance. Two DAB lawmakers stepped into the row: Chan Kam lam said: "During the '67 riots, it was not just Lam Bun who died. There were very many ordinary citizens who, we don't know for what reason, died " Wong Ting kwong also said leftists should not be held responsible. Pro democracy lawmaker Lee Cheuk yan said the DAB were revisionists who "would rather people not talk about their inglorious past." Wong later clarified his comments, saying he had been misunderstood because the phrase 'leftist camp' had different definitions. He said that there was no evidence that Yeung Kwong or the FTU killed Lam Bun. He blamed the media for sensationalising his comments ahead of the 16 May by election.