Кіріспе

Мұнай және газ өнеркәсібінің саласы, онда шикі мұнай мен шикі табиғи газ өңделеді.

Мұнай және газ өнеркәсібі әдетте үш негізгі секторға бөлінеді: бастапқы, аралық және түнгі ағыс. Түнгі ағыс секторы – шикі мұнайды тазарту, табиғи газды өңдеу және тазарту, сондай-ақ шикі мұнай мен табиғи газдан алынған өнімдерді сату және тарату процестерін қамтиды. Түнгі ағыс секторы бензин, керосин, авиациялық отын, дизель отыны, отын майы, майлау материалдары, балауыз, асфальт, табиғи газ және сұйытылған мұнай газы (СЖГ), сондай-ақ нафта және жүздеген мұнайхимия өнімдері сияқты өнімдер арқылы тұтынушыларға жетеді. Аралық операциялар көбінесе түнгі ағыс санатына кіреді және түнгі ағыс секторының бір бөлігі болып саналады.

Қосалқы өнім - күкірт

Шикі мұнай – көмірсутектердің көптеген түрлерінің қоспасы және көбінесе күкіртті қосылыстарды қамтиды. Мұнайды қайта өңдеу процесінде әдетте гидродесульфуризация жүргізіледі, ол күкірттің көп бөлігін газ тәрізді сутек сульфидіне айналдырады. Шикі табиғи газ да газ тәрізді сутек сульфиді мен күкірт бар меркаптандарды қамтуы мүмкін, олар газды тұтынушыларға жеткізу алдында табиғи газды өңдеу зауыттарында алынып тасталады. Шикі мұнай мен табиғи газды қайта өңдеу және өңдеу кезінде алынған сутек сульфиді кейіннен таза күкіртке айналдырылады. Шындығында, 2005 жылы әлемде өндірілген 64 миллион тонна күкірттің басым бөлігі мұнай өңдеу және табиғи газ өңдеу зауыттарының қосалқы өнімі болды.

Маркетинг

Маркетинг – мұнай өнімдерін тазартудан кейін кәсіпорындарға, өнеркәсіпке, мемлекеттік органдарға және жеке тұтынушыларға көтерме және бөлшек сауда арқылы тарату.