Рига қалалық кеңесі: құрамы мен тарихы

Кіріспе

Рига қалалық кеңесі, Латвия

Үкімет (31)
Жаңа бірлік (9)
Жаңа бірлік (8)
Тәуелсіз (1)
NA/LRA (8)
NA (5)
LRA (2)
Тәуелсіз (1)
GKR (5)
Kods Rīgai (4)
LA (3)
Тәуелсіз (2)
For! (2)
Қолдау (2)
Тәуелсіз (2)
Harmony (1)
K (1)

Оппозиция (26)
P (12)
Harmony (11)
LKS (3)
Тәуелсіз (2)

Рига қалалық кеңесі – Латвияның астанасы Рига қаласының үкіметі. Оның отырыс орны Риганың орталық алаңы – Ратуша алаңындағы (Rātslaukums) Рига қалалық әкімдігінде (Rīgas rātsnams) орналасқан. Рига қалалық кеңесі 60 кеңесшіден тұрады, олар әр 4 жыл сайын сайланады және партиялық фракциялар негізінде құрылады. Рига қалалық кеңесінің жұмысын төраға (кейде Рига мэрі деп аталады), вице-мэрлер, Президиум, қалалық атқарушы директор, аудандық атқарушы директорлар және муниципалдық мекемелер мен кәсіпорындардың қызметкерлері ұйымдастырады. Рига қалалық кеңесінің Президиумы Рига қалалық кеңесінің төрағасынан және қалалық кеңеске сайланған саяси партиялар немесе партиялық блоктардан делегацияланған өкілдерден тұрады. 2020 жылдың ақпаннан тамызға дейін кеңес қызметі тоқтатылды, себебі ұлттық органдар тараптан, қалдықтарды басқарудағы бұзушылықтарға байланысты. 25 ақпанда Қоршаған ортаны қорғау және аймақтық даму министрлігінің мемлекеттік хатшысы Эдвинс Бальшевичс басқаратын үш мүшеден тұратын уақытша әкімшілік тағайындалды, олар мерзімінен бұрын сайлау өткізілгенге дейін қалаға басшылық етуге міндетті болды. 2020 жылдың 29 тамызында сайлау өтті, онда «Даму/For!» және «Прогрессивтер» альянсы ең көп орынды жеңіп алды.

Алғашқы жылдары

Риганың басшылары, қала тұрғындарының өкілдері, 1210 жылы құжаттарда еске алынған. Бірінші қалалық кеңес қашан құрылғаны белгісіз, бірақ 1225 жылы Ригада шарттарға қол қоюға қалалық кеңес мүшелері қатысты. 13 ғасырда қалалық кеңес қаламен басқарды және заң шығарушы орган қызметін атқарды, ал 14 ғасырда – сондай-ақ сот билігін жүзеге асырды. Сонымен қатар, қалалық кеңес қаланың қорғанысы мәселелерін шешіп, салықтар жинады, халықаралық қатынастарда Рига тұрғындарының мүддесін қорғады, келісімдерге қол қойды және елшілерді тағайындады. Дегенмен, Рига тұрғындарының қауымдық жиналысы маңызды және ерекше мәселелерді шешуде маңызды рөл атқарды. 13 ғасырдың бірінші жартысында қалалық кеңес мүшелері бір жылға сайланды, бірақ ғасыр соңында қалалық кеңес өзі кеңесшілердің орнына ие болатын адамдарды таңдады. Кеңесші лауазымы іс жүзінде өмір бойына толуға айналды. Рига Польша және Литва королі Стефан Баториге (1581) бағынышты болғаннан кейін қалалық кеңестің құқықтары шектелді. 16 ғасырдың соңында Рига қалалық кеңесі мен гильдиялар арасында қала басқару құқығына қатысты келіспеушіліктер күшейді. Ол "Күнтізбелік көтерілістер" (1584–1589) деп аталатын кезеңде ең жоғары нүктесіне жетті, бірақ қалалық кеңес өзінің үстемдігін сақтап қалды. 17 ғасырдың бірінші жартысында келіспеушіліктер қайтадан жанданды, осы кезде гильдиялар Риганы басқарған Швециядан қолдау алды. Рига Ресейдің құзырына өткеннен кейін (1710), ол провинция орталығына айналды, ал 1783 жылғы реформалардан кейін Риганың жергілікті басқаруын генерал-губернатор басқарды. Алайда, неміс аристократиясының мүддесін білдіретін қалалық кеңес Ригадағы өз ықпалын сақтап қалуға тырысты. Ол 1889 жылға дейін ауыспалы табысқа қол жеткізді. 1870 жылы Ресейде әкімшілік қала реформасы жүргізілді, ол 1877 жылы Ригаға да жетті.

ХХ ғасыр

Қалалық кеңес пен қалалық әкімдік құрылды және қала әкімі сайланды. Тәуелсіз Латвия Республикасы кезеңінде (1918–1940 жж.) Рига 1931 жылы Латвияның ресми астанасы ретінде мойындалды, оны Рига қалалық кеңесі басқарды. 1934 жылғы үкіметтік төңкерістен кейін Министрлер кабинеті қала басшысы болды. 1940 жылы Совет оккупациясынан кейін Риганың әкімшілік құрылымы қайта ұйымдастырылды. Уақытша атқару комитеті құрылды. 1941 жылы полиция бақылауын және мемлекеттік мүлікті басқаруды жеңілдету үшін қала алты ауданға бөлінді. Осы жүйе Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін де сақталды, аудандардың саны мен шекаралары уақыт өте өзгере берді. Риганы Жұмысшы халық депутаттары кеңесі (1977 жылдан бастап – Халық депутаттары кеңесі) басқарды. Ол екі жылда бір рет сайланды (1979 жылдан бастап – 2,5 жылда). Кеңес атқару комитетін сайлады. Бірақ бұл рәсімдердің бәрі формалды болды, ал қала әкімдігі тоталитарлық режимнің жетекші органдары ұсынған шешімдерді іске асырды. 1990 жылдың 4 мамырында Латвия КСР Жоғарғы Кеңесі Латвия Республикасының тәуелсіздігін қалпына келтіру туралы декларацияны қабылдады, бұл Латвияда мемлекеттік билік пен басқару құрылымын қайта құру кезеңін бастады, соның ішінде Рига қалалық әкімдігін реформалау. Қайта құру процесі 1990 жылдың 15 ақпанында Жоғарғы Кеңестің ауылдық муниципалитеттер, аймақтар, қалалар мен қалалық кеңестер туралы заңдарымен басталды. Осы заңдарға сәйкес Халық депутаттары кеңесі өз мүшелерінен кеңес төрағасын, төрағаның орынбасарын және хатшысын сайлады. Латвия Халық фронтының өкілі Андрис Тейкманис Рига Халық депутаттары кеңесінің төрағасы болып сайланды. А. Тейкманис басшылығымен Рига Халық депутаттары кеңесі Риганың тарихи елтаңбасы мен туын пайдалануды қаланың мұрагерлігінің сабақтастығына символдық үлес ретінде қабылдады. Сонымен қатар, қала өмірінде және коммуналдық құрылымдық бөлімшелердің жұмысында мүліктік формалар мен қала бюджетін қалыптастырудағы өзгерістермен байланысты маңызды өзгерістер болды. 1992 жылдың 10 маусымында қабылданған «Елордалық Риганың жергілікті басқару туралы» заң қалалық басқару жүйесін түбірімен өзгертті. 60 кеңесшіден тұратын Рига қалалық кеңесі қаланың ең ірі әкімшілік органы болды. 60 кеңесшінің 30-ы Рига Халық депутаттары кеңесінің мүшелерінен, ал қалған 30-ы Рига қалалық аудандарының кеңестерінен сайланды; әр ауданнан бес кеңесші. Рига Халық депутаттары кеңесінің президиумы мен атқару комитеті таратылып, оның орнына 11 мүшеден тұратын қалалық әкімдік құрылды. Андрис Тейкманис Рига қалалық кеңесінің төрағасы болып сайланды. Атқару комитеттерінің орнына аудандық кеңестер құрылды, оларды аудандардың атқару директорлары басқарды. 1993 жылдың 26 тамызында Рига қалалық кеңесі «Риганың жергілікті мемлекеттік басқару реформасы туралы» қаулы қабылдады. Ол Парламентке Ригада бір деңгейлі жергілікті билікті құруды ұсынды, онда бір әкімшілік орган болады, яғни 60 кеңесшіден тұратын Рига қалалық кеңесі және Рига қалалық кеңесіне бағынатын атқару органы – Рига қалалық әкімдігі. 1994 жылдың 19 мамырында Сейм заң қабылдады, осы заңға сәйкес 1994 жылдың 29 мамырындағы муниципалдық сайлауда Рига қалалық кеңесі сайланды. Ригада 60 сайланған кеңесшіден тұратын Рига қалалық кеңесі құрылды. Марис Пургайлис қалалық кеңестің төрағасы болып сайланды. 11 тұрақты комитет құрылды (қаржы комитеті, қала даму комитеті, тұрғын үй мәселелері комитеті, муниципалды мүлік және жекешелендіру комитеті, қоршаған ортаны қорғау комитеті, білім беру, жастар және спорт комитеті, мәдениет, өнер және дін комитеті, муниципалды және көлік істері комитеті, әлеуметтік мәселелер және тәртіп комитеті, шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар мәселелері комитеті). Атқару билігін Рига қалалық кеңесінің атқару директоры жүзеге асырды, оның орынбасарлары бөлімдердің басшылары болды (қала даму бөлімі, мүлік бөлімі және қаржы бөлімі). Аудандық әкімшілік функцияларды Рига қалалық кеңесі тағайындаған аудандық кеңестер орындады, аудандық кеңестерді директорлар басқарды. Әр аудандық кеңестің құрамына алты бөлім, аудандық комиссиялар, сондай-ақ Рига қалалық кеңесінің басқармалары мен бөлімдерінің филиалдары кірді. Келесі муниципалдық сайлау 1997 жылдың 9 наурызында өтті. Андрис Берзиньш жаңа кеңеспен қаланың төрағасы болып сайланды. 2000 жылдың 5 мамырында ол премьер-министр болып тағайындалды, ал 9 мамырда РКК оның орнын басушы Андрис Аргалисті сайлады. РКК құрылымында да өзгерістер болды. Кеңес өз мүшелерінен төрағаны және екі орынбасарын сайлауға тиіс болды. Тұрақты комитеттердің саны да тоғызға дейін азайтылды (Қауіпсіздік және тәртіп комитеті және шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар мәселелері комитеті таратылды). Комитет төрағалары кеңестің басқармасын құрады. Рига қалалық кеңесі Рига қалалық әкімшілігінің атқару директорын жұмысқа алады, оған қала аудандарының атқару басқармалары және РКК күтім бөлімі бағынады.

The City Council and the City Board were formed, and the City Mayor was elected. During the Independent Republic of Latvia (1918–1940) Riga was officially recognized as the capital of Latvia (1931), with the Riga City Council governing it. After the governmental overturn of 1934, the Cabinet of Ministers became the head of the city. After the Soviet occupation in 1940, administrative structure of Riga was reorganized. A provisional Executive Committee was formed. In 1941, the city was divided into six districts to facilitate police surveillance and management of nationalized properties. Such a system was preserved also after World War II; from time to time the number of districts and borderlines has changed. The Deputy Council of Working People (from 1977 – People's Deputy Council) governed Riga. It was elected once in two years (from 1979 – in 2.5). The council elected the executive committee. In reality these procedures were formal, and the city administration realized decisions inspired by the totalitarian regime’s leading organs. On May 4, 1990 the Supreme Council of the Latvian SSR adopted the Declaration on Restoring Independence of the Republic of Latvia, which introduced the period of rebuilding the structure of state power and administration in Latvia, including the Riga City administration reform. The process of restructuring started on February 15, 1990 with the laws adopted by the Supreme Council on the local governments of rural municipalities, regions, towns and cities. Pursuant to these laws the People’s Deputy Council from its members elected the chairman of the council, the deputy chairman and his/her secretary. Andris Teikmanis, representative from the Popular Front of Latvia, was elected the chairman of the People’s Deputy Council of Riga. Under the guidance of A. Teikmanis, the People’s Deputy Council of Riga voted for using the historical coat of arms and banner of Riga a symbolic contribution to the continuity of the city’s heritage. Simultaneously, major changes took place in the city life and in the work of the municipal structural units linked with the changes in property forms and in the formation of the city budget. The law “On the Local Government of the Capital City Riga” passed on June 10, 1992, changed the city administration system in the very core. The Riga City Council, consisting of 60 councillors, became the largest administrative body of the city. 30 out of the 60 councillors were elected by the People's Deputy Council of Riga from its members and the other 30 were elected by the councils of the Riga City districts; five councillors from each district. Presidium and executive committee of the People's Deputy Council of Riga were abolished and replaced by the City Board consisting of 11 members. Andris Teikmanis was elected chairman of the Riga City Council. The district boards were established instead of executive committees, which were led by the executive directors of the districts. On August 26, 1993, the Riga City Council passed a resolution “On the Reform of the Riga Local Government”. It suggested to the Parliament to create in Riga a one level local government with one administrative body, i. e. Riga City Council with 60 councillors and the executive body under the Riga City Council – the Riga City Board. On May 19, 1994, the Saeima passed the law following which the Riga City Council was elected in the municipal elections of May 29, 1994. A one level local government, the Riga City Council with 60 elected councillors, was set up in Riga. Māris Purgailis was elected the chairman of the city council. 11 Standing Committees were established (Finance Committee, City Development Committee, Committee for Housing Issues, Municipal Property and Privatization Committee, Environment Protection Committee, Education, Youth and Sports Committee, Culture, Arts and Religion Committee, Committee for Municipal and Transport Affairs, Social Affairs Committee and Order Committee, Committee for Matters of Foreigners and Stateless Persons). Executive power was exercised by the executive director of the Riga City Council, whose deputies were also heads of departments (City Development Department, Property Department and Department of Finance). In the districts administrative functions were performed by the district boards appointed the Riga City Council; district boards were led by directors. Every district board included six departments, district commissions as well as branches of the Riga City Council directorates and departments. The next municipal elections took place on March 9, 1997. Andris Bērziņš was elected the chairman of the city by the new council. On May 5, 2000, he was appointed the prime minister and already on May 9 the RCC elected his successor Andris Ārgalis. The RCC structure also underwent some changes. The council had to elect the chairman and two deputy chairmen from among its members. The number of standing committees was also reduced to nine (Security and Order Committee and Committee for Matters of Foreigners and Stateless Persons were abolished). Chairmen of the Committees formed the council's Board. The Riga City Council employs the executive director of the Riga City, to whom executive boards of the city districts and the Maintenance Division of the RCC are subject.

2001-2020 жылдар

Келесі муниципалдық сайлау 2001 жылдың 11 наурызында өтті. Гундарс Боярс қалалық кеңестің төрағасы, ал Сергей Долгополовс және Айварс Гунтис Крейтусс төрағаның орынбасарлары болып сайланды. Бұрынғы Рига қалалық кеңесімен салыстырғанда, тұрақты комитеттердің саны онға дейін артты, соның ішінде қауіпсіздік және тәртіп комитеті қайта құрылды. Қалалық кеңестің басқармасы Рига қалалық кеңесінің Президиумымен алмастырылды. 2005 жылғы муниципалдық сайлаудан кейін Айварс Аксенокс қалалық кеңестің төрағасы болды. Төрағаның орынбасарлары Андрис Аргалис, Янис Биркс және Альмерс Людвикс болды (соңғысы 2005 жылдың жазында Юрис Лужансты алмастырды). 2007 жылы Янис Биркс төраға болды, ал оны төрағаның орынбасары ретінде Янис Диневичс алмастырды. 2009 жылғы сайлаудан кейін «Гармония орталығы» және «ЛПП/ЛК» коалициясы билікке келді. Нильс Ушаковс қала әкімі, ал Айнарс Шлесерс вице-мэр болып тағайындалды. 2010 жылы Шлесерс «Жақсы Латвия үшін» тізімі бойынша Сеймге сайланғаннан кейін, оның партиялық әріптесі Андрис Америкс вице-мэр болды. 2012 жылы Америкс бұрынғы «ЛПП/ЛК» фракциясының мүшелерінен «Ригаға қызмет ету құрметі» (ГКР) партиясын құрды және 2013 және 2017 жылғы сайлауларда «Гармония орталығымен» коалиция құрды, олар жеңіске жетті. 2018 жылы «Рига Сатиксме» және басқа да муниципалдық компанияларға қатысты бірқатар жоғары деңгейдегі сыбайлас жемқорлық жанжалдарынан кейін биліктегі коалиция ыдырай бастады, желтоқсан айында Америкс партиялық әріптесі және Рига қалалық кеңесінің Мүліктік департаментінің бұрынғы басшысы Олег Буровқа қызметін тапсырды. Скандалдардың нәтижесінде 2019 жылдың сәуірінде Қоршаған ортаны қорғау және аймақтық даму министрі (VARAM) Юрис Пуце Ушаковқа отставкаға кетуді бұйырды. Сонымен қатар, Ушаков 2019 жылғы мамырда Еуропалық парламент сайлауына СДП «Гармония» тізімінің басшысы ретінде қатысатынын мәлімдеді, оның артында Андрис Америкс тұрды. Екеуі де сайланғаннан кейін 29 мамырда Ушаков отставкаға кететінін жариялады, ал Буровс уақытша кеңес төрағасы болды. Осыдан кейін, Ушаков пен Буровс қолдаған жалғыз мэр кандидаты, ГКР мүшесі Дайнис Турлайс 30 мамырда биліктегі коалициямен мэр болып сайланды, оппозиция дауыс беруге бойкот жариялады. Алайда, оның өкілеттігі қысқа болды, өйткені 21 күн қызмет еткеннен кейін Турлайс 20 маусымда оппозицияның сенімсіздік дауысын қабылдамауы және коалицияның бір бөлігі қолдауы себебімен жұмыстан босатылды, бұл оның ішіндегі жанжалды күшейтті. Буровс қысқа мерзімді басшы болғаннан кейін 19 тамызда ГКР, «Гармония» және көбінесе наразылық білдірген коалициялық депутаттардан тұратын топтардың қолдауымен мэр болып сайланды. Ол оппозициялық кандидат Вестурс Зепсті жеңіп алды, оны «Латвияның дамуы үшін» фракциясы және Ұлттық альянс фракциясы қолдады, ал «Жаңа консервативтер» және «Бірлік» фракциялары дауыс беруден бас тартты. Нақты биліктегі коалиция 2019 жылдың желтоқсан айында оппозиция тарапынан Буровқа қарсы қойылған сенімсіздік дауыстарын жоққа шығарды. Буровтың өкілеттігі ықтимал жемқорлық және тиімсіз басқару саясатының салдарынан да қиындыққа тап болды, оның бірі - қаланың қалдықтарды басқаруды 20 жылға жеке компаниялар конгломератына тапсыру әрекеті болды, бұрынғы модельде бірнеше компаниялар бөлек аймақтар үшін бәсекелесетін. Бұл Латвия Республикасының Бәсекелестік кеңесімен ашық емес деп танылды, бұл министр Пуце қалада төтенше жағдай жариялауға шақырды.

The next municipal elections were held on March 11, 2001. Gundars Bojārs was elected the chairman of the city council, and Sergejs Dolgopolovs and Aivars Guntis Kreituss were elected deputy chairmen. As compared to the previous Riga City Council, the number of standing committees increased to ten, by restoring the Security and Order Committee. The board of the city council was replaced by the Presidium of the Riga City Council. After the municipal elections in 2005, Aivars Aksenoks became chairman of the city council. Deputy chairmen were Andris Ārgalis, Jānis Birks and Almers Ludviks (the latter replaced Juris Lujāns in summer 2005). In 2007, Jānis Birks became chairman, with Jānis Dinevičs replacing him as deputy chairman. After the 2009 elections, the Harmony Centre and LPP/LC coalition came to power. Nils Ušakovs became Mayor and Ainārs Šlesers took office as Vice Mayor. After Šlesers was elected to the Saeima in 2010 on the For a Good Latvia list, his party colleague Andris Ameriks became Vice Mayor. In 2012 Ameriks created the Honor to Serve Riga (GKR) party out of former LPP/LC fraction members and formed a coalition with Harmony Center in the 2013 and 2017 elections, which they won. The ruling coalition started to crumble in 2018 when, after a number of high profile corruption scandals concerning Rīgas Satiksme and other municipal companies, Ameriks resigned in December 2018 with his party colleague and former Riga City Council Property Department head Oļegs Burovs succeeding him. In the wake of the scandals Ušakovs was also ordered to resign by Juris Pūce, the Minister of Environmental Protection and Regional Development (VARAM) in April 2019. At the same time, Ušakovs announced he would run in the 2019 European Parliament election in May as the leader of the SDP Harmony list, with Andris Ameriks right behind him. When both were elected, Ušakovs announced his resignation on May 29, with Burovs becoming interim council chair. After this, GKR member Dainis Turlais, the sole candidate for Mayor which was backed by both Ušakovs and Burovs, was elected as mayor on May 30 by the ruling coalition, with the opposition boycotting the vote. His term was short, however, as after only 21 days in office Turlais was sacked on June 20 after failing a no confidence vote submitted by the opposition and supported by elements of the coalition, deepening the conflict within it. After a short second stint as interim head, Burovs was elected mayor on August 19 with the support of GKR, Harmony and splinter groups mostly consisting of disgruntled coalition deputies. He defeated opposition candidate Viesturs Zeps from For Latvia's Development, which was also backed by the National Alliance faction, while the New Conservative and Unity factions abstained from voting. The fragile ruling coalition thwarted no confidence votes that were called against Burovs by the opposition in December 2019. Burovs's term was also marred by fallout from potentially corrupt and mismanaged city policies, one of which became an attempt to entrust waste management in the city to a conglomerate of private companies for 20 years instead of a previous model which saw multiple companies compete for separate zones. This was blocked by the Competition Council of the Republic of Latvia as non transparent, triggering Minister Pūce to call for a state of emergency in the city to be declared.

2020 жылдан бастап

Ақырында, 2020 жылдың ақпан айында VARAM өтінішіне мақұлдау бергеннен кейін, Сейм және Латвия Президенті Олегс Буров басшылығындағы қалалық кеңес таратылды. Бұған себеп – үш рет өткен кеңес отырысында кворумның толыққанды жиналмауы және Қалдықтарды басқару заңында белгіленген муниципалитеттің дербес функцияларын қамтамасыз етудегі сәтсіздік болды. Сайлауда «Даму/Қорылыс!» және «Прогрессивтер» альянсы жеңіске жетті. 4 қыркүйекте олар «Жаңа бірлік», «Консерваторлар» және Ұлттық Альянс пен Латвияның Өңірлер қауымдастығының ортақ тізімімен коалиция құрды, ал Мартиньш Стакис қала әкімі лауазымына басты кандидат атанды. «Harmony» және «Ригаға қызмет ету құрметі» партиялары Латвия Ресей одағымен бірігіп оппозиция құрды. Стакис 2 қазан күні 2020 жылы қала әкімі болып сайланды. 24 наурыз 2022 жылы Мартиньш Стакис «Даму/Қорылыс!» партиясынан шығып, тәуелсіз саясаткер ретінде қызметін жалғастырды. 13 желтоқсан 2022 жылы «Латвияның дамуы үшін» фракциясы қала әкімі Мартиньш Стакиске қолдау көрсетуді тоқтату туралы шешім қабылдады, оның коалициясын 34 кеңесші қолдады. 2023 жылы біртіндеп Стакис пен коалициялық партиялардың вице-мэрлері арасында келіспеушіліктер туа бастады. Ақырында, Рига қалалық кеңесінің Көлік бөліміндегі басқару тәжірибесі мен қаражатты пайдаланудағы күдікті бұзушылықтарды тергеу мәселесі бойынша коалиция ішіндегі келіспеушіліктер мен дауларға байланысты Стакис 3 шілдеде отставкаға кетті. «Жаңа бірлік» партиясынан вице-мэр Вилнис Кирсис уақытша қала әкімі болып тағайындалды. «Прогрессивтер» мен коалицияның қалған бөлігі арасындағы қиын келіссөздерден кейін, «Прогрессивтерді» алмастыратын «Ригаға қызмет етуге құрмет» партиясымен жаңа коалиция құрылды. Кирсис 18 тамыз 2023 жылы қала әкімі болып сайланды.

Қалалық әкімдік ғимараты

Оның астында (1941 жылы Екінші дүниежүзілік соғыста қиратылып, 2003 жылы қайта салынған) әртүрлі сувенирлік дүкендер мен гүл сататын дүкендер орналасқан, үш қабат биіктігіндегі үлкен сарқырама және қайта құрылыс кезінде табылған ежелгі ағаш түбінің қалдықтары бар тар тас көше жатыр. Шағын тақташада бұл еменнің Даугава өзенінің жағасында өскені жазылған.