Кіріспе

Жеңіл сұйық жауын-шашын

Жаңбыр – жаңбыр тамшыларынан кішірек сұйық су тамшыларынан тұратын, диаметрі әдетте одан кіші болатын жеңіл жауын-шашын. Жаңбыр көбінесе төменгі қабатты бұлттар мен стратокумул бұлттардан пайда болады. Жер бетіндегі жаңбырдың қарқындылығы күніне бір миллиметрден немесе одан аз болады. Жаңбыр тамшыларының кішкентай болуына байланысты, көп жағдайда жаңбыр жер бетіне жетпей буланып кетеді, сондықтан оны жердегі бақылаушылар байқамай қалуы мүмкін. METAR кодексі бойынша жаңбыр – DZ, ал қатып су жаңбыры – FZDZ.

Әсерлер

Жаңбырдың көп бөлігі адамдарға жеңіл әсер етеді, бірақ мұздақ жаңбыр қауіпті жағдайларға алып келуі мүмкін. Мұздақ жаңбыр, су тамшыларының температурасы нөл градустан төмендеп, мұзға айналуымен пайда болады. Бұл тамшылар бетке тиісімен қатып, жолдардың бетіне мұз қабығының (кейде қара мұз деп те айтады) түзілуіне себеп болады.

Пайда болуы

Дымыр жауын – әлемдік мұхиттардың кең аумақтарында, әсіресе субтропиктердің салқын аймақтарында жауын-шашынның ең көп кездесетін түрі. Бұл аймақтарда теңіздің шекаралық қабатында толығымен қалыптасатын жағалаулық стратокумул және пассат желдерінің кумул бұлттары басым. Жер бетіне жиналу деңгейі төмен болғанымен, дымыр жауын осы аймақтардағы бұлттардың құрылымына, таралуына және сәулелену қасиеттеріне маңызды әсер ететіні анықталды. Бұл ғалымдарды дымыр жауынды анықтауға арналған жоғары жиілікті радарлар сияқты күрделі және сезімтал құралдарды жасауға ынталандырды. Осы зерттеулер дымыр жауын мөлшерінің бұлттардың морфологиясымен тығыз байланысты екенін және теңіз шекаралық қабатындағы көтерілетін ауа ағындарымен байланысты екенін көрсетті. Дымыр жауынның көп мөлшері бұлт тамшыларының концентрациясы төмен таза ауа массаларында пайда болатын теңіз бұлттарында кездеседі. Бұлттар мен дымыр жауын арасындағы бұл байланысты үлкен ауқымды симуляциялау сияқты жоғары ажыратымды сандық модельдеу арқылы зерттеуге болады.

Аэрозольдардың әсері

Техас А&М университетінің атмосфера ғалымдарының тобы атмосферадағы адам қызметінен туындаған бөлшектердің нөсерді (жаңбырды) басуы мүмкін деген гипотеза ұсынған. Осы гипотезаға сәйкес, нөсер бұлттан ылғалды кетірудің тиімді тәсілі болғандықтан, оны басу теңіз үстіндегі қабатты бұлттардың (стратокумул) қалыңдығын, көлемін және сақталу мерзімін ұлғайтуға көмектеседі. Бұл аймақтық және жаһандық деңгейде бұлттардың альбедосын арттырып, атмосфераны салқындатуға алып келеді. Құрама жаһандық климат модельдерін қолданып жасалған есептеулер, бұл эффект парник газдарының жаһандық температураға тигізетін әсерін ішінара жасыруы мүмкін екенін көрсетеді. Дегенмен, қазіргі климат модельдерінде аэрозольдер, бұлттар және нөсер арасындағы өзара әрекеттесуді дәл модельдеуге қажетті химиялық және физикалық процестердің бейнеленуі бөлшектердің өзгеруінің жаһандық салдарына толыққанды түсінік беруге жетеді ме, әлі белгісіз.