Кіріспе

Фредерик Сомер (1905 жылдың 7 қыркүйегінде дүниеге келген, 1999 жылдың 23 қаңтарында қайтыс болған) – Италияның Ангри қаласында туған және Бразилияда өскен американ фотографы. Ол 1927 жылы Корнелл университетінде Пейзаж сәулеті саласында магистр дәрежесін алды, сол жерде 1928 жылы үйленген Франсис Элизабет Уотсонмен (1904–1999) танысты; олардың балалары болмады. Сомерлер 1931 жылы Аризона штатының Тусон қаласына, ал 1935 жылы Аризона штатының Прескот қаласына көшіп барды. Сомер 1939 жылдың 18 қарашасында АҚШ азаматы болып қабылданды. Фотография шебері саналатын Сомер, бір жыл бұрын туберкулез диагнозы қойылғаннан кейін 1931 жылы алғаш рет фотографиямен тәжірибе жасады. Қағаздағы алғашқы жұмыстары (1931 жылдан бастап) акварельдерді, ал кейін қалам мен сияны немесе щетканы, сондай-ақ визуалды композицияланған музыкалық ноталардың суреттерін қамтыды. Қағаздағы жұмыстармен қатар, Сомер 1938 жылы 8×10 Century Universal Camera сатып алғаннан бастап фотографияның көркемдік мүмкіндіктерін белсенді түрде зерттеді, соның нәтижесінде натюрморттар (тауық бөліктері мен композициялар), горизонтсыз пейзаждар, банкадағы нысандар, кесілген қағаз, cliché verre негативтері және бейнелер сияқты жанрларды қамтыды. Өнер сыншысы Роберт Морганның айтуынша, Сомердің «ең керемет, нәзік, ұлы және әсерлі фотосуреттері – Ансел Адамстың Йосемит аңғарындағы Эль Капитан мен Жартылай Дөңгелектің көріністерімен көп жағынан салыстыруға болатын – Сомердің шексіздей көрінетін шөл далалық пейзаждары, олардың кейбіреулерін ол «жұлдыздар жиыны» деп атаған». Сомердің соңғы көркемдік жұмысы (1989–1999) анатомиялық иллюстрацияларға негізделген коллаж болды. Фредерик Сомер Эдвард Уэстон, Макс Эрнст, Аарон Сискинд, Ричард Никель, Майнор Уайт және басқалармен маңызды көркемдік қарым-қатынастарда болды. Оның архиві (негативтер мен хат алмасулары) 1975 жылы Ансел Адамс, Гарри Каллахан, Винн Буллок және Аарон Сискиндпен бірге Шығармашылық Фотография Орталығын құруға қатысты. Ол 60-шы жылдардың соңында Прескотт колледжінде қысқа мерзімге оқытты және 1957–1958 жылдары IIT Дизайн институтында Гарри Каллаханның орнын басып, кейін Род-Айленд дизайн мектебінде сабақ берді. Брюс Сильверштейн галереясы Фредерик және Фрэнсис Сомер қорының Нью-Йорк өкілі.

Музыкалық ноталар тәрізді суреттер

1934 жылы Фредерик Сомер Лос-Анджелеске келді. Бір күні өнер мұражайында жүргенде, ол музыкалық ноталардың көрмесін байқады. Ол оларды музыка емес, графика ретінде қабылдады және олардағы әсемдік пен нәзіктік оны ноталар мен партитураларды зерттеуге жетеледі. Ол ең жақсы музыка визуалды тұрғыдан да әсерлі және тартымды екенін түсінді. Ол музыканы естігендегі түйсігі мен оның жазылу түрі арасында байланыс бар деп ойлады, және нотациялық мотивтер мен элементтерді қолданып жасалған суреттерді ойнатуға бола ма деп таң қалды. Сол жылы ол алғашқы "музыкалық партитуралар стиліндегі суреттерін" жасады. (Бұл мәтінді қарап шыққаннан кейін Фред автордың оның партитураларына осылай ғана сілтеме жасауын өтінді. Автор бұл тіркесті мәтін бойына қайталау тым ұзақ болады деп ойлағанда, ол күліп: "Жарайды, кем дегенде бір рет қолданыңыз" деді.)

Адамдар оның партитураларын білгенімен, кейде музыканттарды үйіне шақырып оларды ойнатса да, ешкім олармен ұзақ айналыспады. 1967 жылы Уолтон Мендельсон мен Стивен Олдрич Аризона штатындағы Прескотт колледжіне оқуға түсті, онда Сомер оқытушы болып жұмыс істеді. Олар оның фотограф ретіндегі беделі туралы аз ғана білді, ал партитуралары туралы ештеңе білмейтін. Қыркүйек айының соңында ол оларды үйіне кешкі асқа шақырды, бірақ олар ертерек келуі керек еді, ал Мендельсон флейтасын әкелуі тиіс еді. "Оны ойнай аласың ба?" - деп сұрады ол, олар оның фортепианосының үстіне қойылған, жақтаулы партитуралардың бірін қарап тұрғанда. Олар оның көмегінсіз тырысты. Не істеп жатқандарын білмей, қорқып, ортасынан тоқтады. Мендельсон Олдричтен партитурада қай жерде екенін сұрады: ол Мендельсон тоқтаған жерді көрсетті. Олар сол кезде, партитуралар қаншалықты жұмбақ болса да, оларды ойнауға болатынын түсінді. 1968 жылдың 9 мамырында Фредерик Сомердің музыкасының алғашқы қоғамдық орындалуы Прескотт колледжінде өтті. Сомер музыкалық біліміне ие емес еді. Ол пианинодағы бір нотаны екіншісінен ажырата алмайтын, тіпті музыка оқи да алмады. Оның пластинкалар жинағы сол кезге қарағанда тым кең болды, және ол олармен жақсы таныс еді. Мендельсон мен Олдричтің онымен алғаш танысқанда таң қалдырғаны – оның көркемдік қабілеті: ол басылған ноталардың пішіндеріне қарап көптеген нақты шығармаларды және дерлік барлық атақты композиторларды тани алатын. Сомердің белгілі туындыларының ішінде суреттері, қағазға жабыстырылған бояу, фотосуреттері және жазбалары бар, осы партитуралар ғана оның өмірінің соңына дейін шығармашылық өмірінің бір бөлігі болды. Ол 1997 жылға дейін әсем партитуралар жасауын жалғастырды. Оның жылдам оқуы сияқты, олар да оның шығармашылық процесіне, ойлауына және эстетикасына ең жақын көрініс болып табылады.