Кіріспе

Британдық экономист Норина Герц (24 қыркүйек 1967 жылы туған) – ағылшын ғалымы, экономисті және көптеп сатылатын автор, Mattel, Warner Music Group және Workhuman компанияларының директорлар кеңесіне кіреді. 2014 жылдан бері ол Лондон университетінің колледжіндегі UCL Global Prosperity институтының құрметті профессоры. 2001 жылы The Guardian газеті оны «әлемдегі жетекші жас ойшылдардың бірі» деп атады. 2013 жылдың қыркүйегінде Герц Newsweek журналының мұқабасында болды. Fast Company журналы оны «халықаралық аренадағы ең беделді экономистердің бірі» деп атады және былай деп атап өтті: «Екі он жылдан астам уақыттан бері [оның] экономикалық болжамдары дәл және оқиғалардан бұрын болды». Ол өзін «әлеуметтік өзгерістерді қолдайтын ғалым» деп сипаттайды. Британдық БАҚ оны «экономиканың Нигела Лоусон» деп лақап берді.

Ерте өмір

Герц – британдық бас раввин Джозеф Х. Герцтің шөбересі және Лондондағы Ист-Финчлиде туып өскен. Ол 20 жасқа келгенде анасы, әйгілі модельер және феминист-белсенді Лия Герц, қатерлі ісіктен көз жұмды. Герц өте ерте бойжеткен бала болды, 3 жасында мектепке барып, 16 жасында A level емтихандарын тапсырды. Алдымен ол Солтүстік Лондон колледжіне, содан кейін Вестминстер мектебіне қабылданды. Одан кейін Филадельфиядағы Уортон мектебінде қаржы мамандығы бойынша оқып, 23 жасында MBA дәрежесін алды. Ұлыбританияға оралғаннан кейін Кембридж университетінің Король колледжінде экономика және бизнес бойынша PhD дәрежесін қорғады. Қазір ол Лондон университетінің Университет колледжінің Жаһандық өркендеу институтының құрметті профессоры.

Тыныш басып алу (2001)

"Тынық билік алу: жаһандық капитализм және демократияның өлімі" атты еңбегінде Герц реттеусіз нарықтар, корпоративтік ашкөздік және тым қуатты қаржы институттарының қарапайым азаматтарға ең ауыр соққы тигізер тұңғышқы жаһандық салдарларға алып келетінін ескертті. Герц бұл кітап үшін Random House басылымынан рекордтық алты таңбалы аванс алды және алдын ала жарнамада оны "экономиканы тартымды ететінін" уәделеді. Кітап бестселлер болғанымен, алғаш жарық көрген кезде жақсы қабылдамады. Франсис Бекет The Independent газетінде кейіннен кітап "бірдей деңгейде мақталып, қатты сынға ұшырады" деп атап өтті, бірақ оның "бизнес мектептерінен шыққан алғашқы көрнекті британдық радикалды солшыл ойшыл ретінде танылғанын" мойындады. Тарик Али The Independent үшін кітапты "жақсы ниетпен жазылған" деп сипаттады, бірақ оны "Наоми Клейннің No Logo, Томас Франктің One Market Under God және Калле Ласнның Culture Jam кітаптарынан гөрі әлдеқайда жұмсақ нұсқасы" деп атады. Али Герцтің кітабын неолибералдық деп санап, Герцтің ұстанымдарын үшінші жолға жатқызылған антикапитализм деп есептеді. Али мынадай қорытынды жасады: "Херцтің шын ниеті – бизнес мүдделерін қарапайым халықтың мүдделерімен біріктіретін үкіметті құру, бұл гомеопатиялық дәрімен қатерлі ісікті емдеуге талпынумен тең." Дженифер Сзалай New Statesman үшін кітапты "жаһандық капитализмге қарсы ең нашар наразылық" деп жазды және былай атап өтті: "Компаниялар туралы жылдық есептерден басқа ештеңе оқымаған адам үшін бұл кітаптағы мысалдар жаңалық емес." Сзалай Герцтің "талдауын" "тақырыпқа қатысты оның беймәлімдігін көрсететін, шаршаған фразалар тізбегі" деп сипаттады. Уилл Селф кітапты "сырттай оқуға оңай" деп сипаттады, бірақ Герцтің идеологиясын сынға алып, оны "зиялы статус-квоны агрессивті сұраққа салу, бірақ кез келген мүмкін шешімді түсінуде әлсіздік таныту – бұл орта жастағы Кембридж университетінің профессорына емес, жасөспірімге тән нәрсе" деп атады.

"Зарлық туралы қарыз" (2004)

2004 жылы жарық көрген «IOU: Қарыз қатері және оны қалай бейтараптандыру керек» кітабы дамушы елдердегі қарызды зерттеуге арналған, сонымен қатар Герцтің экономикалық даму жоспарының негізін қалады. Пол Кингснорт «New Statesman» басылымында былай деп жазды: «Норина – саяси жазудың Джоанна Харрисі, ал «IOU», авторы сияқты, тек стильге толы, мағынасы жоқ». Кингснорт оның қарыз мәселесіне берген түсіндірмесін былай бағалады: «Жақсы, бірақ көбінесе артық, себебі бұл ойлар жылдар бойы талқыланып келеді, Герц жаңа ештеңе қоспады». Ол кітаптың кейбір бөлімдері «шатастыратын» екенін айтты және «оның бұрынғы жұмыс берушісі – Дүниежүзілік банк, осы мәселені дерлік жеке қолымен тудырған кітапта қызықтай оң бағамен шығады. Банктің бұрынғы бас экономисі Ларри Саммерс кедейлердің ынталы жақтасы ретінде бейнеленген. Мүмкін, Герц банкте ағып шыққан, осы періштелік адам жазған, құпия хат туралы білмейтін шығар: «Менің ойымша, ең төмен жалақы алатын елге улы қалдықтарды тастаудың экономикалық логикасы сөзсіз, және біз осы фактіні мойындауымыз керек. Мен әрқашан Африкадағы сирек қоныстанған елдердің ластану деңгейі өте төмен деп ойладым». Ол кітапты «әрекетсіздікпен» және «өте нашар жазылған» деп сипаттады. Ричард Адамс «The Guardian» газетінде былай деп жазды: «Сьюзан Джорджтың 1988 жылы жарық көрген «Қарызға қарағанда жаман тағдыр» кітабын оқығандар үшін бұл кітапта жаңалық жоқ, ол кітап дамушы елдердің жүгін азайтуға бағытталған ең күшті шақыру болып қала береді». Герц ұсынған шешімдер, оның сөзіне сәйкес, толыққанды анықталмаған. «Оның кейбір ұсыныстары жоғарыдан қараушылықты білдіреді – көмек қаржыландыру үшін халықаралық «бақылаушылар» тобын құру, сыртқы ХВҚ және Дүниежүзілік банк араласуына қарсы айтқандары ескерілсе, сәл ерсілі, ал біреуі тікелей қауіпті: бай елдердің иммигрант жұмысшылары төлеген салықтарды шетелдегі көмек ретінде пайдалану (осылайша олардың ксенофобтар мен расистерге қарсы соңғы қорғанысын жою) ». Адамс кітапты «экономикалық білімсіздік пен ұқыпсыз зерттеулердің ізімен толтырылған» деп атады. Оның стиліне қатысты ол былай деп тоқталды: «Оқырмандар Герцтің бейресми стильін және қиын синтаксисін ұнатпауы мүмкін. Адамс шолуын былай аяқтады: «Герцтің ниеті жақсы екеніне ешкім күмәнданбайды, бірақ тозаққа апаратын жол «IOU» сияқты кітаптармен төселген. Дамушы елдердің қарызы – өте маңызды мәселе, және оған осыдан да салмақты көзқарас қажет». Диана Койл «The Independent» басылымында «IOU» кітабын «кітапқа ұқсас тағы бір памфлет» деп атады және «Бұл егжей-тегжейлі мәліметтер мен дәлелдерді бағалауға тырысады, бірақ оның тоны келіспейтін кез келген адам ақымақ немесе жаман екенін көрсетеді». Ханна Беттс «The Times» газетінде кітапты «либералдық көкірек соғудан гөрі, қарыз психологиясын зерттеуге тырысады» деп жазды. «Батыс 9/11 және оның салдарына өзіне келтірген пассивті либерализмге түспей, Герц терроризм, аурулар және экологиялық апаттардың Үшінші әлемдегі тоқыраудың салдары болуы мүмкін екенін талқылайды».

"Көздеріңді кең ашыңдар: Аң-таң әлемде ақылды шешімдер қабылдау" (2013)

2013 жылы жарық көрген "Көздерің ашық: Шатасқан әлемде ақылды шешімдер қабылдау" атты кітабында Герц тексерілмеген деректердің өсуіне қарсылық білдіріп, оқырмандарына өз өмірін басқаруға көмектесетін қарапайым шешімдер ұсынады. Кітап әйгілі әлеуметтік психологтар мен бестселлер авторларынан, соның ішінде "Әсер" кітабының авторы Роберт Сиалдиниден мақтау алды. Ол былай деп жазады: "Норина Герц 10 нақты қадам арқылы бізді жоғары қарқынды әлемде дұрыс шешім қабылдау жолымен жетелейді. Мен бұл кітапты алғашқы қадам ретінде алуға кеңес беремін". Джон Крейс "The Guardian" газетінде былай деп жазды: "Әр апта сайын 150-ге жуық өзін-өзі жетілдіру кітабы жарық көреді. Бұл кітаптың қалғандарынан ерекшелігі неде? Ерекшелігі жоқ". Ол кітапты "Көздер тез жұбылады" деп қорытындылады. Дейзи Гудвин "The Sunday Times" газетіне жазған мақаласында кітап әуежайда оқуға арналған кітап сияқты болғанымен, "бірақ ол студенттерге де, бас директорларға да пайдалы болатын цифрлық дәуірдегі сындық ойлауға қатысты практикалық нұсқаулық" екенін айтты. Кітапты "сәл шаршататын" болса да, ол "шешімдерімізге әсер ететін факторларды болжауға арналған құнды нұсқаулық" деп атады. Financial Times газетінің жазушысы Джулиан Баггини былай деп мәлімдеді: "[Кітап сізге жақсы шешімдер қабылдауға көмектеседі деп қаншалықты сеніммен айтса, соншалықты оның осыны істеуі күмәнді. Норина Герцтің "Көздерің ашық" кітабы осыған дәлел. Оны оқығанда, мен өзімді жиі ашық көзімен, оның батыл, қарапайым талаптарына таң қалған күйде таптым. Когнитивтік бұрмалаулар және шешімдерімізді қалыптастыратын көбінесе жасырын процестер туралы соңғы зерттеулерден алынған көптеген түсініктерді біріктіру қажеттігі бар". Баггини Дэниел Канеманның 2011 жылы жарық көрген "Жылдам және баяу ойлау" кітабында одан да жақсы кеңес бергенін айтады.

K ұрпағы (2015)

2015 жылы Герц 13-20 жас аралығындағы K ұрпағын зерттеуді бастады. «К» әрпі – «Аштық ойындары» франшизасының батыл кейіпкері Кэтнис Эвердиннің құрметіне берілген. Ол 2015 жылы Дүниежүзілік экономикалық форумда және Нью-Йорктегі Әйелдер саммитінде K ұрпағы туралы алғашқы ойларын ұсынды. Ол 2015 жылы 2000 америкалық және британдық жасөспірімге жасаған зерттеуінің нәтижелерін жариялады. Зерттеудің негізгі тұжырымдары: осы ұрпақ бұрынғы ұрпақтарға қарағанда көбірек алаңдайды, ерекше болуға ұмтылады және теңсіздік мәселесіне көбірек мән береді. Оның пікірінше, олардың қалыптасуына технология ғана емес, сонымен қатар экономикалық дағдарыс пен өмірлік қауіптің күшеюі де зор әсер етті. Ол былай деп жазады: «20 мен 30 жас аралығындағы, әлемді өздерінің күшімен жаңарта алады деп сеніп өскен "Біз жасай аламыз" ұрпағынан айырмашылығы, K ұрпағы үшін әлем бұрынғыдай мүмкіндіктерге толы емес, Хоббстің қараңғы әлемі сияқты». Герц бұл ұрпақтың үш жаһандық фактордың әсерінен қалыптасқанын айтады: технологияның қарқынды дамуы – бұл смартфондардың алғашқы ұрпағы, Батыс елдері ондаған жылдарда бастан өткерген ең ауыр экономикалық дағдарыс және террористік ұйымдардың күшеюінен туындаған өмірлік қауіп. Оның сөзіне сүйенсек, K ұрпағының ерекше белгілері: алаңдаушылық, жалғыздық, байланысқа ұмтылыс, бірлесіп жаратуға дайындық, әлеуметтік теңдікке ұмтылыс, дәстүрлі институттарға қарсы тұру, қоршаған ортаны қорғауға ұмтылыс және қаржылық болашақтары туралы қорқыныш. Герцтің K ұрпағы туралы зерттеулері The Guardian, El Pais, Washington Post, Daily Telegraph, Campaign және Newsweek сияқты басылымдарда жарияланды.

Жалғыздық ғасыры: Алысып бара жатқан әлемде бірігу (2020)

Герцтің ең соңғы кітабы, «Жалғыз ғасыр: Бір-бірімізден алыстап бара жатқан әлемде бірігу», 2020 жылдың қыркүйек айында Ұлыбританияда Sceptre баспасынан жарық көрді. Автор жалғыздық – жиырма бірінші ғасырдың ең басты мәселесіне айналып, саяси популизмнің күшеюіне себеп болып жатқанын алға тартады.

Үгіт-насихат

2001 жылы Герц «саяси белсенділіктің ең тиімді жолы – сайлауда өз талаптары мен қалауларын білдіру емес» деген ойға келді. Еуропада тұтынушылық белсенділік кеңінен тараған кезде, ол «дамыған демократиялық әлемнің барлық жерінде адамдар дауыс берудің орнына тауар сатып алуға бейім» деген қорытындыға келді. Герц Live 8 науқанында әлемдегі ең кедей елдердің қарызын жоюға үлкен үлес қосты және 2005 жылғы Эдинбургте өткен Live 8 концертінде сөз сөйлегендердің бірі болды.

Медбикелер үшін көмек күні

2007 жылдың сәуірінде Герц Ұлыбританияда "Медбикелерге көмек қолы" науқанын бастады. Герц Корольдік медбикелер колледжінің жылдық конференциясында медбикелерге Премьер-лигадағы әрбір футболшының маусым соңына дейін бір күндік жалақысын (жалпы сомасы шамамен 1,5 миллион фунт стерлинг) қаржылық қиындыққа тап болған, тәжірибесі аз медбикелерге жәрдемдесу үшін аударуға уәде берді. Науқан Channel 4 телеарнасының "Футболшылардың миллиондық сыйлығы" деректі фильмінде түсірілді, ол 2007 жылдың 7 маусымында көрсетілді. Гарет Саутгейт, сол кезде Миддлсбро футбол клубының бас жаттықтырушысы, Герц футболшылардың қайырымдылық жасаған тізімін жариялағаннан кейін, "фактически, үнсіз қалғандарды жариялады". Саутгейт былай деді: "Мен осы науқанның қаржы жинау жолына наразымын. "Медбикелерге көмек қолы" лайықты мақсат, бірақ одан да көптеген мақсаттар бар. Бұл клубтың ойыншылары көптеген жергілікті және ұлттық қайырымдылық қорына және жақсы ниетті істерге қаржылай көмек көрсету арқылы, немесе өз уақытын жұмсау арқылы, немесе екеуін бірге жасау арқылы қолдау көрсетеді. Бұл көбінесе жеке түрде жасалады, яғни олар ешқандай алғыс немесе мақтау күтпейді және сұрамайды". Сол кезде Фулхэм футбол клубында ойнаған Мориц Вольц "Таймс" газетінде былай түсіндірді: "Біздің командадағы барлық ойыншы "Медбикелерге көмек қолы" науқанына бір күндік жалақысын сыйлық ретінде беруге келісті. Бірақ [Херцтің] футбол және БАҚ туралы білімі жетіспегендіктен, бұл кері нәтиже берді. Медиадағы назар медбикелердің жалақысының төмендігіне емес, негізінен футболшылар мен олардың ақшасына ауды". Корольдік медбикелер колледжінің бас хатшысы Питер Картер бұл қор қаржылық қолдау көрсетіп, "қиын жағдайға тап болған және мұқтаж медбикелерге көмек қолын созатынын" айтты. Герц медбикелерді науқанның артықшылықты иегерлері ретінде таңдағанын, олардың кәсіби білімі бар, бірақ мемлекеттік қызметкерлердің арасында ең төмен жалақы алатынын, мансабында қалыптасқаннан кейін мұғалімдерден үш есе кем табыс табатынын айтты.

Консультативтік рөлдер, қамқоршылық

Герц "ірі көпұлтты корпорацияларға, бас директорларға, коммерциялық емес ұйымдарға және саясаткерлерге, сондай-ақ стартап компанияларға кеңесші ретінде көмектеседі және түрлі корпоративтік және қайырымдылық кеңестерінің құрамында отырады". Ол McKinsey & Company компаниясының жаһандық басқарушы директоры Доминик Бартон төрағалық ететін Инклюзивті капитализм жөніндегі жұмыс тобының мүшесі. Ол сонымен қатар Әлеуметтік желілерді талдау орталығының кеңесшісі және Қоғамдық саясатты зерттеу институтының қамқоршысы. 2014 жылдың мамыр айында Герц Warner Music Group басқармасына кірді.

Жеке өмір

Герц BBC теледидарының бұрынғы директоры Дэнни Коэнге үйленген. Олар 2012 жылы Лондон қаласындағы Бевис Маркс синагогасында неке қиды. Салтанатты рәсімді бас раввин Лорд Сакс жүргізді, ал Рейчел Вайс, Найджела Лоусон және Чарльз Саатчи сияқты қонақтар қатысты. Қазір ол күйеуімен Лондонның Примроуз-Хилл ауданында тұрады.