Кіріспе

Нарвар – Үндістанның Мадхья-Прадеш штатындағы Шивпури ауданындағы қала және қалалық кеңес. Нарвар тарихи қала, ал Нарвар қамалы Кали-Синд өзенінен шығысқа қарай, Шивпуриден 42 км қашықтықта орналасқан. Гвальяр мемлекеті тұсында Нарвар Нарвар ауданы деп аталған. Көптеген ортағасырлық санскрит жазбаларында Налпура (Наланың қаласы) деп көрсетілген. Нарвар қамалын Кали-Синд өзені айналып жатыр. Харси бөгеті, Мохини Сагар және Атал Сагар деген үш бөгет бар. Қазіргі уақытта қамалды Археологиялық зерттеулер департаменті қайта жаңартуда.

Аңыздар

Нарвар қаласы Шрихаршаның "Найшадаха" атты шығармасында айтылған Налапура қаласымен теңестіріледі. Налапура – Наисада патшасы Раджа Наланың астанасы болған, ал ол Дамаянтиге деген құштарлығы туралы Махабхаратада егжей-тегжейлі баяндалған. Раджа Нала Дамаянтині Нарвар ормандарында ұйықтап қалғанда, ол тығыз орманды кезіп, жабайы аңдардан қорғанып Чандериге жеткен.

Тарих

Нарвардан Чандериге дейінгі орман арқылы салыстырмалы түрде қысқа жол 200 км құрайды. Ортағасырлық бекініске Чамбал өзені жағалауындағы нарвария тайпасы ие болды, олар Гвалиор қаласын құрып, оған билік еткен, бірақ 12 ғасырда раджпуттар басып алғанға дейін. 13 ғасырда Яджвапала әулеті астанасын Нарвар қаласына орнатып алды. 1602 жылдың 12 тамызында Акбардың сарайындағы кеңесшісі, сондай-ақ «Акбарнама» кітабының авторы Абуль Фазл ибн Мұбарак Нарвар қаласында қаза тапты. Ол Деканнан оралғанда, Вир Сингх Бундела (кейін Орха билеушісі болған) Сараи Вир мен Антри (Нарвар маңындағы) арасында, Акбардың үлкен ұлы, шаһзада Сәлім (кейін император Жахангир болған) жасаған қастандық жоспары бойынша өлтірілді. Себебі Абуль Фазл шаһзада Сәлімнің таққа отыруына қарсы болған. Оның кесілген басы Аллахабадтағы Сәлімге жіберілді. Абуль Фазл Антриде жерленді. Абуль Фазлдың ұлы Шейх Афзал Хан (1571 жылдың 29 желтоқсаны – 1613 жыл) 1608 жылы Жахангир тарапынан Бихар облысының губернаторы болып тағайындалды. 1707 жылы Бадавар княздығының махаражасы Гопал Сингх (1707–1730) 8-ші моғол императоры Бахадур Шах I тарапынан Нарвалдың императорлық губернаторы болып бекітілді. 1859 жылдың қаңтарында Нарвар раджасы Ман Сингх британдықтардан жеңіліс тапқаннан кейін, жалғыз өзі Парон орманына қашқан Маратха генералы Татья Топеге кездесті. Татья Ман Сингхпен дос болып, оның қасында қалуға шешім қабылдады. Ман Сингх Гвалиор махаражасымен дауласқан. Британдықтар Ман Сингхпен келісімге келді, Ман Сингхтың өмірін сақтап, оның отбасын Гвалиор махаражасының кез келген жазалау шараларынан қорғау үшін Татьяны оларға тапсыруға келісті. Осыдан кейін Топе жалғыз қалды. Британдықтар бір жылдан астам уақыт бойы оны бағындыра алмады. Топеге сенген досы Ман Сингх Парон орманындағы лагерінде ұйықтағанда британдықтарға сатты. 1859 жылдың 7 сәуірінде британдық генерал Ричард Джон Мидтің әскерлерінің жергілікті жаяу әскері Ман Сингхтің басшылығымен оны тұтқынға алып, Шивпуриге жеткізіп, әскери сотқа берді.

География

Нарвар 452 метр (1482 фут) биіктікте орналасқан.

Демография

2001 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Нарвардың халқы 15 748 адамды құрады. Халықтың 53% ер адамдар, ал 47% әйелдерді құрайды. Нарвардағы сауаттылық деңгейі 58%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (59,5%) төмен: ер адамдардың сауаттылығы 69%, әйелдердің сауаттылығы 45%. Нарвар халқының 18%-ы 6 жасқа дейінгі балалар.