Кіріспе
2005 жылғы ойнағыш бейне ойын. "Дәрігер Кавасиманың миын жаттықтыру: Сіздің миыңыз неше жаста?" (Dr. Kawashima's Brain Training: How Old Is Your Brain?), PAL аймақтарында – бұл білімдік-ойындық бейне ойын. Оны Nintendo DS платформасы үшін Nintendo әзірледі және жариялады. Nintendo компаниясы бұл өнімнің Тохоку университетінің профессоры Рюта Кавасиманың нейроғылымдар саласындағы жұмысынан шабыдаланғанын мәлімдеді. Ол алғаш Жапонияда, содан кейін Солтүстік Америкада, Еуропада, Австралияда және Оңтүстік Кореяда шықты. Одан кейін "Brain Age 2: Күн сайын бірнеше минуттық жаттығулар" атты жалғасы жарық көрді, одан соң екі жаңа нұсқа және Nintendo DSi-дің DSiWare қызметі үшін "Brain Age Express" ойыны шықты. Бұл ойында осы атаулардың танымал жұмбақтарымен қатар бірнеше жаңа жұмбақтар да бар. Сондай-ақ, "Brain Age: Назарды жаттықтыру" (Brain Age: Concentration Training) Nintendo 3DS үшін жарық көрді. Серияның соңғы бөлімі, "Дәрігер Кавасиманың миын жаттықтыру" (Dr Kawashima's Brain Training) Nintendo Switch үшін, алғаш рет Жапонияда 2019 жылдың 27 желтоқсанында шықты. "Brain Age" ойынында Строп тестілері, математикалық есептер және Судоку сияқты әртүрлі жұмбақтар бар, олардың барлығы мидың белгілі бір бөліктерін активті ұстауға көмектесу үшін жасалған. Ол "Touch! Generations" бейне ойындары сериясына кірді, бұл серия көбінесе кездейсоқ ойыншыларға арналған ойындарды ұсынады. "Brain Age" көптеген жұмбақтар үшін сенсорлық экран мен микрофонды пайдаланады. Ол коммерциялық және сыншыл жағынан сәтті болды, бүкіл әлемде 19,01 миллион дана сатылды (2015 жылдың 30 қыркүйегіне дейін) және сапасы мен инновациясы үшін бірнеше марапат алды. Ойынның ғылыми тиімділігі туралы пікірлер қарама-қайшы. Кейіннен ойын 2014 жылдың ортасында Жапонияда Wii U үшін Nintendo eShop-та жарық көрді.
Brain Age: Train Your Brain in Minutes a Day!, known as Dr. Kawashima's Brain Training: How Old Is Your Brain? in PAL regions, is an edutainment puzzle video game. It was developed and published by Nintendo for the Nintendo DS. Nintendo has stated that it is an entertainment product inspired by Tohoku University professor Ryuta Kawashima's work in the neurosciences. It was first released in Japan, and later released in North America, Europe, Australia, and South Korea. It was followed by a sequel titled Brain Age 2: More Training in Minutes a Day!, and was later followed by two redesigns and Brain Age Express for the Nintendo DSi's DSiWare service which uses popular puzzles from these titles as well as several new puzzles, and Brain Age: Concentration Training for Nintendo 3DS. The latest installment in the series, Dr Kawashima's Brain Training for Nintendo Switch, for the Nintendo Switch, was first released in Japan on December 27, 2019. Brain Age features a variety of puzzles, including Stroop tests, mathematical questions, and Sudoku puzzles, all designed to help keep certain parts of the brain active. It was included in the Touch! Generations series of video games, a series which features games for a more casual gaming audience. Brain Age uses the touch screen and microphone for many puzzles. It has received both commercial and critical success, selling 19.01 million copies worldwide (as of September 30, 2015) and has received multiple awards for its quality and innovation. There has been controversy over the game's scientific effectiveness. The game was later released on the Nintendo eShop for the Wii U in Japan in mid 2014.
Ойын процесі
Brain Age ойынын күн сайын аздап ойнауға арналған, бұл Nintendogs және Animal Crossing: Wild World сияқты. Nintendo DS бір жағына қойылады, оң қолмен жазатындар үшін оң жақтағы сенсорлық экран, сол қолмен жазатындар үшін сол жақтағы сенсорлық экран пайдаланылады. Ойын толығымен сенсорлық экран мен дауыс арқылы басқарылады – ойыншы жұмбақтың жауабын сенсорлық экранда жазады немесе микрофонға айтады. Ойыншы Brain Age сеансын бастамас бұрын, қажетті ақпаратты енгізуі керек. Біріншіден, ойыншылар күнді растап, жазу үшін қолданатын қолын таңдайды. Содан кейін ойыншы өз атын және туған күнін енгізеді. Brain Age Check, Тренинг, Жедел ойын және Судоку жұмбақтарының барлығы аяқталғаннан кейін, ойыншыға оны қаншалықты жылдам аяқтағаны, ойыншының жылдамдығы (мысалы, «велосипед жылдамдығы» және «ұшақ жылдамдығы», ең жоғарысы – «ракета жылдамдығы») көрсетіледі, сондай-ақ ойыншының миын жақсартуға немесе ойынға қатысты кеңес беріледі. Егер ойыншының уақыты немесе ұпайы жеткілікті жоғары болса, ол «Үштіктің» бірінде немесе екеуінде де көрсетіледі. «Үштік» – бұл ойыншының бір жұмбақты шешудегі үздік үш нәтижесі, сонымен қатар олар басқа сақталған ойыншылардың үздік үштігімен салыстыра алады. Ойыншының ұпайы тек күнделікті жұмбақты алғаш рет шешу кезінде есептеледі. Ойыншы жұмбақтарды орындаған әр күні үшін мөрлермен марапатталады. Белгілі бір мөлшерде жиналғанда, ойын жаттығу режимінде қосымша жұмбақтар, осы жұмбақтардың қиын нұсқалары және ойыншының мөрлерін өзгерту мүмкіндігі сияқты жаңа мүмкіндіктерді ашады. Ойыншы жұмбақтардан тыс мәзірлерде шарлағанда, профессор Кавасима пайдаланып, қолданушыға кеңес береді және ынталандырады. Brain Age бір DS ойын картасына төрт ойыншыға дейін профильдерді сақтауға мүмкіндік береді, ал бұл ойыншылар бір-бірімен әртүрлі тәсілдермен өзара әрекеттесе алады. Ойынның бес режимі бар: Brain Age Check, Training, Quick Play, Download және Sudoku. Сеансты бастағанда Кавасима ойыншыдан сурет салу сынағына қатысуды сұрауы мүмкін, онда ойыншы сенсорлық экранды пайдаланып, есте сақтау арқылы адамды, орынды немесе затты салуы керек. Ойыншы үш нәрсені де орындағаннан кейін, ойын олардың суретін ойынды әзірлеушілер жасаған үлгімен салыстырады және суретте неге назар аудару керектігі туралы кеңес береді. Егер ойын картасында бірнеше ойыншы профилі сақталса, күндегі суреттерді басқа ойыншылардың суреттерімен салыстыруға болады. Кавасима ойыншыдан жақында болған оқиғаларды еске түсіруді сұрайтын естелік викторинасына қатысуды ұсынады, мысалы, ойыншы не жегенін немесе кеше теледидардан не көргенін. Бірнеше күннен кейін ол бастапқыда берілген жауапты сұрайды, содан кейін бірнеше күн бұрынғы және ағымдағы күні берілген жауаптарды салыстырады, ойыншының есте сақтау қабілетін тексереді. Ойыншының есте сақтау қабілеті бағаланбайды.
Ми жасын тексеру
Ойын төрт режимді қамтиды: Ми жасын тексеру, жаттығу, жылдам ойнау және Судоку. Ми жасын тексеру ойыншыға үш мини-ойындарды аяқтауға мүмкіндік береді. Біріншісі әдетте Строп тесті, бірақ ойыншы тыныш ортада болмаса немесе микрофонға сөйлей алмаса, Строп тестін өткізіп жіберуге болады. Ми жасын тексерудің соңында ойыншының «миының жасы» туралы есеп беріледі, бұл ойыншының миының жасына теориялық бағалау. Мидың жасы неғұрлым жоғары болса, ойыншының көрсеткіші соғұрлым нашар болады. Ең жақсы нәтиже – 20, ең нашар – 80, Кавасиманың теориясына сәйкес, ми 20 жаста дамуын тоқтатады. Ойыншы Ми жасын тексеруді қайталап ойнай алады, бірақ нәтиже күніне бір рет тіркеледі. Ойыншы микрофонға сөйлей алатынын растағаннан кейін, профессор Кавасима бірінші тапсырманы сипаттайды. Егер ойыншы сөйлей алатынын айтса, ойын Строп тестімен басталады; егер ойыншы микрофонды пайдалана алмаса, ойын келесілерден кездейсоқ тапсырманы таңдайды: Есептеулер × 20, Сөз жады, Қосылу лабиринті және Сандарды есептеу. Строп тесті кезінде ойын төрт сөздің бірін және түсті көрсетеді: көк, қара, сары және қызыл. Экранда аталған сөздердің бірі кездейсоқ түсте пайда болады, бұл түс сөзбен көрсетілген түске сәйкес келмейді. Ойыншы сөздің өзін емес, сөздің түсін айтуға шақырылады (мысалы, егер «сары» сөзі көк әріптермен жазылса, дұрыс жауап – «көк», Stroop эффекті бойынша толық ақпарат алу үшін). Жылдам санауда, сөйлеу қажет, бірақ микрофон қолданылмайды, ойыншы сандардың атауын дұрыс айтып, мүмкіндігінше тез 1-ден 120-ға дейін санайды. Сөз жады ойыншыға 30 төрт әріптен тұратын сөздердің тізімін ұсынады. Ойыншыға тізімді оқып, мүмкіндігінше көп сөзді жаттап алуға екі минут уақыт беріледі. Уақыт біткеннен кейін ойыншы үш минут ішінде есінде қалған сөздерді жазуы керек. Тізімде жоқ сөздерді жазу ұпайларды жоғалтпайды, бірақ жүйе оларды танымайды. Керісінше, тізімдегі сөзді жазу жатталған деп есептеледі, тіпті тест ойыншыға осы сөзді бұрын жазғанын еске салады, егер оны қайта жазса. Қосылу лабиринті ойыншыларға әріптер мен сандар бар кездейсоқ құрылған шеңберлер тобын ұсынады. Ойыншы A1B2 үлгісін орындап, мүмкіндігінше тез M13-ке жетуі керек. Есептеулер × 20 ойыншыға қосу, алу және көбейтуді қамтитын 20 қарапайым есептеу теңдеуін ұсынады. Жоғарғы экранда дұрыс немесе қате жауап ретінде жоғары қарай жылжитын есептер көрсетіледі, ал сенсорлық экран жауапты жазу үшін қолданылады. Бұл тест жаттығу бөлімінде де қолжетімді. Сандарды есептеу – бұл ойыншының жылдамдығын сынап көретін ойын, онда әртүрлі пішіндегі және экранда әртүрлі қозғалысқа ие сандар көрсетіледі, ал олардың үстінде «көк сандар нешеу?» сияқты сұрақ қойылады. немесе «қозғалатын сандар нешеу?», оған ойыншы мүмкіндігінше тез жауап беруі керек.
Оқыту
Оқу режимі ойыншыға түрлі оқу бағдарламаларын ойнауға мүмкіндік береді, олардың барлығы дерлік тек оқу режимінде ғана қолжетімді. Ойыншы кем дегенде бір бағдарламаны аяқтағаннан кейін, Кавасима оған ағымдағы күнді көрсететін мөрмен сыйлық береді. Егер ойыншы кем дегенде үш бағдарламаны аяқтаса, мөрдің мөлшері үлкейеді. Белгілі бір мөлшерде мөр жинағаннан кейін, Кавасима ойыншыға жаңа бағдарлама, қиындық деңгейі немесе опциялар мәзіріндегі қосымша мүмкіндік сыйлайды. Әр бағдарламаны ойыншы қалағанша ойнай алады, бірақ сол жұмбақтың графигінде күнінің бірінші ойнауы ғана есептеледі.
Тез ойнату
Тез ойнатуды кез келген адам ойнай алады, сақталған файлы болсын болмасын. Тез ойнату ойыншыға үш режимде ойнау мүмкіндігін береді: Тез ми жасын тексеру, Тез жаттығу және Тез судоку. Бұл режимдердің әрқайсысы ойыншыға тек бір оңай жұмбақты ұсынады. Тез ми жасын тексеруде ойыншыға тек Штрип тестін орындауға болады. Тез жаттығуда ойыншыға тек 20 рет есептеуді ойнауға рұқсат етіледі. Тек Солтүстік Америка, Еуропа және Оңтүстік Кореяда қолжетімді Тез судокуда ойыншыға ең оңай судоку жұмбағы ғана беріледі. Әр сеанстың соңында ойыншының ми жасы немесе уақыты бағаланады, содан кейін Кавасима толық ойынның үлгісін көрсетеді.
Жүктеу
Brain Age ойынының көшірмесі бар ойыншы DS Download Play мүмкіндігін пайдаланып, басқа Nintendo DS консольдарына белгілі бір ойын деректерін жібере алады. Олар осы ойыншының Nintendo DS-ге «Жылдам ойнау» режимін немесе «Есептеулер × 30» ойынын жүктей алады, бұл басқа «Есептеу» жұмбақтарының бір түрі және оны 16 адамға дейін ойнауға болады. Бұл режим Wii U Virtual Console нұсқасында қолдау көрсетілмейді.
Судоку
Солтүстік Америка, Еуропа, Австралия және Корея нұсқаларында Судоку режимі қосылған, онда үш түрлі режимде 100-ден астам жұмбақ бар – Бастауыш, Орта және Күрделі. Судоку – әр шаршысында сандар бар 9х9 тор. Сандардың кейбіреуі көрінеді, ал қалғандары жасырылған. Мақсаты – көрінетін сандарды пайдаланып, жасырылған сандарды табу. Әр қатарда, бағанда және 3х3 торда тоғыз шаршыдан орын бар, және әрқайсысында 1-ден 9-ға дейінгі сандардың барлығы болуы керек.
Ғылыми тиімділік
Көптеген неврологтар бұл ойынды деменция мен Альцгеймер ауруының алдын алу үшін ұсынады. Nintendo of America ойынның пайдасына қатысты кез келген ғылыми дәлелдерді қолдаудан бас тартты, олар ойын-сауық бизнесімен айналысатынын мәлімдеді. Бір зерттеуде 600 шотланд студенті қатысты, олардың бір тобы тоғыз апта бойы сабаққа дейін күн сайын жиырма минут "Brain Age" ойнады, ал бақылау тобы үнемі оқыды. Студенттер зерттеудің басында және соңында тексерілді. Нәтижесінде, "Brain Age" ойнаған топтың тест нәтижелері 50%-ға жақсарды. "Brain Age" тобының тесттерді аяқтауға кеткен уақыты бес минутқа азайды, бұл бақылау тобының көрсеткен жақсаруынан екі есе көп. Тағы бір зерттеуде 67 он жасар бала қатысты, онда "Brain Age" басқа ми жаттығуларына қарағанда танымдық функцияларды жақсартады деген пікірді қолдайтын ешқандай дәлел табылған жоқ. Дегенмен, ойын пайдаланушының жасы кем дегенде жиырмада болса, ми жасының ең дұрыс көрсеткіштері болатынын айтады. Франциядағы Ренн университетінің когнитивтік психология профессоры Ален Лиури: "Nintendo DS – технологиялық жетістік. Ойын ретінде жақсы. Бірақ оны ғылыми тест деп мәлімдеу – шарлатандық" деді. Балаларға үй тапсырмасына көмектесу, оқу, Scrabble немесе Sudoku ойнау, немесе деректі фильмдер көру "Brain Age" ұсынған пайдадан кем емес, тіпті артық болуы мүмкін. Балалар төрт топқа бөлінді. Бірінші екеуі жеті апталық есте сақтау курсын Nintendo DS арқылы аяқтады, үшіншісі қарындаш пен қағазбен жұмбақтар шешті, ал төртіншісі әдеттегідей мектепке барды. Зерттеушілер "Brain Age" ойнаған балалардың есте сақтау қабілеттері айтарлықтай жақсармағанын анықтады. Олар математикадан 19%-ға жақсы нәтиже көрсетті, бірақ қарындаш пен қағаз тобы да, төртінші топ та 18%-ға жақсы нәтиже көрсетті. Жазбаларды жаттауда қарындаш пен қағаз тобы 33% жақсарды, ал "Brain Age" тобы 17% нашарлады. Логикалық тесттерде "Brain Age" тобы да, қарындаш пен қағаз тобы да 10% жақсартты. Білім алмаған балалар 20% жақсарды. Сондай-ақ, "миды жақсы күйде ұстау" әсеріне Sudoku, Tetris ойнау немесе достарымен әңгімелесу арқылы да қол жеткізуге болады. 2010 жылдың наурыз және тамыз айлары аралығында Жапонияның Мияги префектурасының Сендай қаласында жүргізілген зерттеуде, екі жақты соқырлау әдісін қолдана отырып, ми жаттығу ойынының қарт адамдарға тигізетін әсері бағаланды. Нәтижелер көрсеткендей, 4 апта бойы "Brain Age" ойнау қарт адамдардың танымдық функцияларын (атқару функциялары мен өңдеу жылдамдығын) жақсарта алады. Когнитивтік жаттығу бағдарламаларын зерттеген зерттеу тобы, Дэниел Дж. Симмонс басшылығымен, Nintendo компаниясы "Brain Age" және оның жалғауларының пайдасы туралы айтқанда ешқандай ғылыми әдебиеттерді келтірмейтінін және Кавасиманың мәлімдемелерін тексеруге жасалған тәжірибелердің нәтижелері шағын әсерлермен әртүрлі болғанын анықтады.
Даму
Nintendo дәстүрлі және кездейсоқ ойыншыларға қызығушылық тудыратын жаңа нәрсе іздеп жүрді. Өткен мәжілістердің бірінде Nintendo-ның Жапон бөлімшесінің қаржы директоры Жапонияда үлкен сәттілікке ие болған «Train Your Brain: 60 Days to a Better Brain» атты жарияланған кітапты қарастыруды ұсынды. Nintendo президенті Сатору Ивата кітап авторы, профессор Рюта Кавасимамен кездесу ұйымдастырды. Ивата да, профессор Кавасима да әдетте кездесуге уақыты болмағандықтан, Nintendo DS-тің таныстырылымы барысында бір сағатқа кездесуге келісті. Алғашқы кездесу профессор Кавасиманың зерттеулерінің негіздерін түсіндірген үш сағаттық ой-қиялы сессиясына айналды. Ивата тоғыз адамнан тұратын команданы ойынды жасауға және оны 90 күн ішінде демонстрацияға дайын етуге бекітті. Brain Age-тің дыбыс режиссері Масами Йоне болды, ал музыкасын Минако Хамано мен Акито Накацука жазды, олар екеуі де 1993 және 1987 жылдары Nintendo ойындарына музыка жазған. Осы ойынның басты мәзіріндегі ән кейіннен Super Smash Bros. Brawl-де пайдаланылды.
Қабылдау
Алғашқы реакцияда бөлшек саудагерлер жаңа ойынның сатуға қабілетіне алаңдады. Жапониядағы ең ірі саудагерлерге ойынды сынап көру үшін 15 минут берілді. Нәтижесінде, Nintendo алғашқы партияға шамамен 70 000 тапсырыс алды, бұл көптеген күтулерден асып түсті. Салыстыру үшін, жалғасы шығар алдында 850 000-нан астам тапсырыс қабылданды. 2008 жылы Жапониядағы ең көп сатылған ойындар тізімінде 94-орынды иеленді, 140 992 дана сатылды, ал жалпы сатылымы 3 750 890 данаға жетті. Солтүстік Америкада сатылымға шыққан алғашқы үш аптада Brain Age 120 000 дана сатылып, мамыр айында АҚШ-тың ең көп сатылатын видео ойындар тізімінде 15-орынға тұрды. Еуропада Brain Age сыншылардың жоғары бағасын алды, Nintendo DS сату тізімінде 1-орынға, ал тұңғыш рет барлық платформалар тізімінде 4-орынға ие болды және екі айдан астам уақыт ішінде 500 000-нан астам дана сатылды. 2007 жылдың 22 қаңтарына дейін Еуропада Brain Age-тің 2 миллионнан астам данасы сатылды. 2007 жылдың 30 қазанына дейін Brain Age Ұлыбританияда 1 миллионнан астам дана сатылды. АҚШ-та 2008 жылдың желтоқсан айында Nintendo DS-тің ең көп сатылған ойындарының тізімінде 10-орынды иеленді. 2015 жылдың 30 қыркүйегіне дейін Brain Age дүниежүзінде 19,01 миллион дана сатылды. Ойын Батыс нарығында жағымды пікірлерге ие болды. Ойынның дизайны Edge журналының инновациялық EIEF06 Edge сыйлығын жеңіп алды. 2007 жылы 10-шы жылдық Interactive Achievement Awards марапатында Interactive Arts & Sciences академиясы Brain Age-ге «Жылдың қолмен ойналатын ойыны» сыйлығын табыс етті, сонымен қатар «Жылдың отбасылық ойыны», «Ойындағы ең үздік инновация» және «Ойын дизайнындағы ең үздік жетістік» номинацияларына ие болды. Ойын сондай-ақ көптеген БАҚ-та, газеттер мен телеарналарда, АҚШ (Time журналы және Discovery Channel) және Австралия (Seven News) сияқты елдерде көрсетілді. Wired журналы ойынды «Отыз жылдықтың ең ықпалды 15 ойыны» тізіміне 5-орынға қосты, себебі ол «басым тенденцияларға қарсы» шығып, «Wii Fit сияқты сіздің денсаулығыңызға пайдалы (деп есептелетін) ойындар дәуірін бастады».
Халықаралық релиз
Жапониядағы оң сатылым көрсеткіштері мен жалпы қабылдау Brain Age ойынының әлемнің әртүрлі елдерінде шығуына себеп болды. Солтүстік Америка нарығында ойын Brain Age: Train Your Brain in Minutes a Day деп аталады және 2006 жылдың 17 сәуірінде жарық көрді, оған әртүрлі қиындық деңгейіндегі 108 Судоку жұмбағы енгізілді. Nintendo 2006 жылғы Game Developers Conference-те Brain Age ойынының Солтүстік Америкалық нұсқасының көшірмелерін таратты. Сонымен қатар, олар Nintendo NSider Форумының арнайы мүшелеріне тегін саудалық нұсқаларын жіберді. Екі топ та ойынның ресми шығу күнінен бұрын көшірмелерін алды. Бұған қоса, Nintendo DS Lite сатып алу кезінде ойын кейбір саудагерлерге сыйлық ретінде берілді. Ұлыбритания мен Ирландияда ойын "Доктор Кавасиманың миды жаттықтыру: Сіздің миыңыз неше жаста?" деген атпен шықты. Америкалық нұсқасындағыдай, осы нұсқада да Судоку бар. Барлық 3 бөлік бір картриджде сақталады. Ұлыбританиядағы алғашқы телеарна жарнамаларында Крис Таррант түсті. Николь Кидман, Ронан Китинг және Патрик Стюарт қазіргі еуропалық Brain Age сериясының жарнамаларында ойнап жатыр. Nintendo Australia Австралиядағы шығарылымымен сәйкес келетін жарнамалық кампания ұйымдастырды. 2006 жылдың 15 маусымы мен 17 шілдесі аралығында Nintendo Australia компаниясы Brain Age-тің әрбір сатылған данасы үшін Alzheimer's Australia қайырымдылық қорына 1.00 доллар сыйлыққа беретінін мәлімдеді. Ойын Оңтүстік Кореяда DS Lite-тің бастапқы ойындарының бірі болды, сонымен қатар "Ағылшын тіліндегі жаттығу: Дағдыларыңызды жақсартуға көңіл бөліңіз!" ойыны да бірге шықты. Ол 2007 жылдың 18 қаңтарында жарық көрді.