Кіріспе

Оливер Стрэндж – ағылшын жазушысы, ал Джеймс Грин – 1930 жылдардың басында Оливер Стрэндж жазған, «Джордж Ньюнес Букс Лтд» баспасынан шыққан, американдық «Жай батыс» дәуірінде өтетін сериалдың кейіпкері. Оливер Стрэндж 1952 жылы қайтыс болды, ал сериалды Фредерик Х. Кристиан 1960 жылдары жаңартып жазды. Кристиан осы кітаптарды «Пикадилли вестерндері» деп атады, яғни Американы бірінші қолынан көрмеген, тек жанрдың қағидаларын қолданған ағылшын авторларының туындылары. «Керең» кітаптары – осы сияқты туындылардың ең ертегісі және ең жақсыларының бірі. Керең – асырап алған әкесіне қиянат жасаған екі адамды іздеумен айналысатын батыл және шебер мерген ретінде бейнеленеді. Джеймс Грин «Керең» деген лақап атын оның мылтықпен мол жылдамдығы үшін алған. Керең стереотиптік мергеннің бейнесін көрсетеді: ақылды, тапқыр, заңға құрметпен қарайтын, қажет болмаса қару қолданбайтын, адал, батыл, күшті және әділ адам. Алғашқы кітап 1930 жылы жарық көрді, содан кейін 1940 жылға дейін тағы 10 кітап жарық көрді. Кітаптарда сол кездегі авторлар үшін сирек кездесетін Америка батысының жарқын суреттері бейнеленген. Сериал құпия, күдік пен әрекет элементтерін үйлестіретін, тартымды кейіпкерлері бар, шаңды қалалар, ранчолар мен салондармен толыққан «Жай батыс» ортасындағы қызықты әңгімелерімен танымал болды.

Сюжет

Сэдденнің өмірбаяны толыққанды жазылмаған, бірақ ол жас кезінде өлген асырап алған әкесіне оны алдаған екі адамды тауып, кек алуға серт бергені бірнеше рет айтылады. "Sudden—Outlawed" кітабында, ол өзінің тарихының басына оралады, Шығыста білім алғаннан кейін Техасқа қайтады, бірақ асыраушы әкесінің өліміне кек алу үшін Джеймс Грин деген атпен ізденіс бастайды. Тезірек ол өзінің кінәсіз екеніне қарамастан, кісі өлтіру және қарақорлық айыбымен айыпталып, заңнан тыс қалады. "Sudden" (1933) фильмінде Аризона губернаторы Блек оны кешіреді, АҚШ маршалының орынбасары болып тағайындайды, содан кейін заң мен тәртіпті сақтау үшін (көбінесе жасырын) тапсырмаларға жіберіледі. Шын мәнінде, алғаш жазылған "Ауыл тонаушылары" кітабында оның тарихы шешіледі. Ол Дональд Петерсон екені, ол іздеген адамдардың бірінің ұлы екені анықталады, және ол асырап алған әкесінің ұрланған қызы Норинге үйленеді. Оның іздеуіндегі екінші адам – осы оқиғаның зұлым кейіпкері, оны Сэдден әшкерелеп, өлтіреді. "Лариат заңы" ("The Law o' the Lariat") екінші жазылған оқиға, ол "Ауыл тонаушылары" ("The Range Robbers") романына жалғасады. Бұл жолы Джим Северн деп атайтын Сэдден уақытша әйелі мен отбасын тастап, басқа шаруаға көмектесу үшін кетеді. Дегенмен, "Ауыл тонаушылары" кітабында сипатталған, бұрынғы заңнан тыс адам, жасырын заң қызметкері, кек алу үшін бір жерден екінші жерге көшіп-қонуға мәжбүр болған жағдай, көптеген дерлік жеке оқиғаларға негіз болды, және Стрейндж серияның қалған бөлігін осы ертедегі оқиғаларға арнады. Сериядағы оқиғалар өте дәстүрлі және қайталанатын сюжет желілерін ұстанады. Сюжет желісі әдетте бірнеше заңсыз элементтері бар немесе соңғы қақтығыстар мен құпия өлімдер болған қалаға Сэдденнің келуімен басталады. Сэдден қала тұрғындарының құрметін алады, барлық қиындықтарға қарсы күреседі, зұлымдарды жеңеді, әділетсіздікке ұшырағандарды қорғайды, содан кейін күн батысымен іздеуді жалғастырады. Көптеген оқиғалар барлық әңгімелерде қайталанады, мысалы, қару қолданбай, үлкен қарсыласты жеңіп шығатын жұдырықтармен ұрыс; Сэдденнің мол жылдамдығын көрсететін атыс; және кульминация ретінде ұрлау, құтқару және қуу-дабылу. Көбінесе ол детектив ретінде әрекет етеді, іздерді жинақтап, зұлымды көпшілдің алдында ашады, бұл зорлық-зомбылыққа әкелетін шешімге ұласады. Сонымен қатар, әрбір кітапта Сэдден қабілетті серік болып табылатын жас жігітпен достық қарым-қатынас жасайды, және бұл жас дос ғашық болып, сүйген қызының қолын міндетті түрде ұстайды; жалғыз ерекшелік – "Ауыл тонаушылары", онда романтика Сэдден мен Нориннің өзіне қатысты. Дегенмен, ол достық тартқан жігіттердің бірі бірнеше оқиғада қайтадан пайда болады.

Оливер Стрейнджден кейін

1952 жылы Стрейндж қайтыс болғаннан кейін романдары жақсы сатылып тұрды, сонда Англиядағы Corgi Books редакторының серияны жалғастыру туралы идеясы туды, Стрейнджтің отбасының келісімімен. Фредерик Х. Кристиан "үш аптада жазылатын қарапайым батырлық романдарды" шығарды, олар да сәтті сатылды. Кристиан екі романның сюжетін дерлік бірдей етіп көшірген ғана емес, сонымен қатар "Кенеттен қарсы шабуыл" романында сюжетті нашарлатып жіберді, онда зорба Сдденнің жылқысына мініп, құлап түседі; осыны көрген қыздың аты "Норрин" деп берілген, ал Сдден осы қызбен "Төңкерілген тоналғандар" романында (Оливер Стрейндж айтуынша) ұқсас оқиғада ғана кездеседі. Сол сияқты, "Қоршаудағы Сдден" романы "Сдден" (1933) романына өте ұқсас. "Тірі не өлген?" романында Кристиан Сдденді жесір етіп көрсетеді, ал Норринге жасалған сілтемелер оның қайтыс болғанын анық көрсетеді.