Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Артюр Генри "Сарсфилд" Уорд (15 ақпан 1883 – 1 маусым 1959), көбінесе Сакс Ромер деген атпен танымал, ағылшын жазушысы. Ол ең көп Фу Манчу шебер қылмыскер туралы романдар сериясымен есімдеріне түскен.
English novelist (1883–1959)
Arthur Henry "Sarsfield" Ward (15 February 1883 – 1 June 1959), better known as Sax Rohmer, was an English novelist. He is best remembered for his series of novels featuring the master criminal Fu Manchu.
Өмір және жұмыс
Бірмингемде жұмысшы топтық ирландтық ата-анасы Уильям Уордтың (шамамен 1850–1932), кеңсе қызметкері, және Маргарет Мэридің (құрметті аты Фьюри; шамамен 1850–1901) отбасында дүниеге келген Ромер, сондай-ақ Розенкрейцерлермен байланысы бар екенін айтқан, бірақ оның бұл мәлімдемесінің дұрыстығы күмәнді. Оның дәрігері және отбасы досы доктор Р. Уотсон Коуселл мұндай ұйымдармен оның жалғыз нақты байланысы болуы мүмкін. Оның алғашқы жарияланған туындысы 1903 жылы шықты, «Сырлы мумия» атты әңгімесі «Пирсонның апталық журналына» сатылды. Ромердің негізгі әдеби әсеріне Эдгар Аллан По, Артур Конан Дойл және М. П. Шил кірген. Ол 1946 жылға дейін Суррей графтығындағы Рейгейт қаласындағы Гаттон-роудта тұрды. 1959 жылы Азия тұмауынан көз жұмды.
Born in Birmingham to working class Irish parents William Ward (c. 1850–1932), a clerk, and Margaret Mary (née Furey; c. 1850–1901), Rohmer also claimed ties to the Rosicrucians, but the validity of his claims has been questioned. His doctor and family friend Dr R. Watson Councell may have been his only legitimate connection to such organisations. His first published work was issued in 1903, when the short story "The Mysterious Mummy" was sold to Pearson's Weekly. Rohmer's main literary influences seem to have been Edgar Allan Poe, Arthur Conan Doyle and M. P. Shiel. in Gatton Road, Reigate, Surrey, where he lived until 1946. He died after succumbing to Asian flu in 1959.
Фу Манчу сериясы
1911 жылы «Кішкентай Тичті» жазғаннан кейін (осы аттас эстрада әртісі үшін көлеңкелі жазушы ретінде) ол алғашқы «Фу Манчу» романын – «Доктор Фу Манчудың құпиясын» жазды, ол алғаш рет 1912 жылдың қазанынан 1913 жылдың маусымына дейін бөлім-бөлім жарияланды. Бұл роман бірден табысқа ие болды, онда Денис Найланд Смит пен доктор Петринің «Сары қауіп» деп есептелетін дүниежүзілік қастандыққа қарсы күресі суреттелді. «Фу Манчу» оқиғалары, оның дәстүрлі детективтік сериясының кейіпкерлері – Пол Харли, Гастон Макс, Ред Керри, Моррис Клау (эзотерикалық детектив) және «Қылмыс магниті» – Роммерді 1920 және 1930 жылдардың ең табысты және қаржылық жағынан қамтамасыз етілген авторларының біріне айналдырды. Ромер қытайлық жауды жасау үшін жағдайлар қалыпты деп сенді, себебі Боксерлер көтерілісі «Сары қауіп» туралы әлі тоқтап қалмаған қауесеттерді қозғады. «Фу Манчу» романдарының алғашқы үш кітабы 1913 және 1917 жылдар аралығында төрт жылдың ішінде жарық көрді; бірақ Ромер 1931 жылы ғана (серияның үшінші кітабынан кейін 14 жыл өткен соң) «Фу Манчудың қызы» романымен серияға оралды. Ұзақ үзілістің себебі Ромердің «Си-Фан Мистерияларынан» кейін осы сериядан құтылуды қалағаны еді. Алғашқы үш кітап Столл студиясымен 1920 жылдары сериал түрінде сәтті экранизацияланды. Ромердің «Фу Манчу» франшизасын қайта жандандыруға жасаған алғашқы әрекеті кейін «Америка императоры» болып өңделді. Алғашқы ниет ұйымның басшысы Фу Манчудың қызы болсын деген еді. Ол Дрейк Роскоға қарсы күресу үшін Head Centre-ді әйел қылмыскер ретінде сақтап қалды, бірақ кітаптың басталуы мен аяқталуынан өте көңілсіз болды. Кейін ол Дрейк Роско мен оның әйел суперқаһарманы үшін «Сумуру» сериясына оралды. Осы уақытта ол 1930 жылы Collier's журналы үшін «Фу Манчудың қызы» деп аталған жобаға қайтадан күш салуға тырысты, бірақ бұл жолы бұрынғы (қазіргі) сэр Денис Найланд Смит тағы да басты кейіпкер ретінде болды. Нәтижелер күтілгеннен жақсы болды және серияны жаңа серпіліспен қамтамасыз етті. 1931 жылдан 1959 жылға дейінгі 28 жылдың ішінде Ромер «Фу Манчу» сериясына тағы 10 кітап қосты, яғни серияның барлығы 13 кітабын құрады (өлімнен кейін жарық көрген «Фу Манчуның ашуы және басқа да әңгімелер» жинағын есептемегенде). «Фу Манчу» сериясы Қытай үкіметі мен АҚШ-тағы қытай қауымдастықтары тарапынан теріс этникалық стереотиптерді бейнелегені үшін сынға ұшырады. Социолог Вирджиния Берридж Ромердің Лондонның қытай қауымдастығының қылмысқа толы бейнесін жасағанын, сондай-ақ Лаймхаус қытайларының Лондонның этникалық азшылықтарының ең заңдыларын сақтауымен белгілі екенін мәлімдеді.
After penning Little Tich in 1911 (as ghostwriter for the music hall entertainer of the same name) he wrote the first Fu Manchu novel, The Mystery of Dr. Fu Manchu, first published in a serialisation from October 1912 to June 1913. It was an immediate success, with its story of Denis Nayland Smith and Dr. Petrie facing the supposed worldwide conspiracy of the "Yellow Peril". The Fu Manchu stories, together with his more conventional detective series characters — Paul Harley, Gaston Max, Red Kerry, Morris Klaw (an occult detective), and the Crime Magnet — made Rohmer one of the most successful and financially well off authors of the 1920s and 1930s. Rohmer believed that conditions for launching a Chinese villain were ideal because the Boxer Rebellion had "started off rumors of a Yellow Peril which had not yet died down. The first three Fu Manchu books were published in the four years between 1913 and 1917; but it was not until 1931 (some 14 years after the third book in the series) that Rohmer returned to the series with Daughter of Fu Manchu. The reason for the long interval was that Rohmer wanted to be rid of the series after The Si Fan Mysteries. The first three books had been successfully filmed by Stoll in the twenties as a pair of serials. Rohmer's first effort at reviving the Fu Manchu property was ultimately reworked as The Emperor of America. The original intent had been for the head of the organisation to be Fu Manchu's daughter. He kept Head Centre as a female criminal mastermind to combat Drake Roscoe, but was very unhappy with the book both as it started and in its finished form. He would later return to Drake Roscoe and his female supervillain for the Sumuru series. In the meantime, he tried again to focus his energies on what was first titled Fu Manchu's Daughter for Collier's in 1930, but with an older (now knighted) Denis Nayland Smith as the protagonist once more. The results were infinitely better and jump started the series in the process. In the 28 years from 1931 to 1959, Rohmer added a further 10 books to the Fu Manchu series, meaning the series totals 13 books in all (not counting the posthumous short story collection The Wrath of Fu Manchu and Other Stories). The Fu Manchu series was criticised by the Chinese government and Chinese communities in the U. S. for what was perceived as negative ethnic stereotyping. Sociologist Virginia Berridge has stated that Rohmer created a false image of London's Chinese community as crime ridden, further claiming that the Limehouse Chinese were one of the most law abiding of London's ethnic minorities.
Басқа жұмыстар
Ромер эскаполог Гарри Гудинимен дос болды, ол оған Ромердің «Солдық романсы» романын мақтап хат жазды. Ромер өзінің құпияны шешетін сиқыршы Базарада кейіпкерін Гудиниге негіздеді. «Көз жастарының бақшасы» Сакс Ромердің басқа туындыларымен салыстырғанда ерекше кітап. Бұл жерде Шығыс елдерінің зұлымдары мен экзотикалық жерлер жоқ, керісінше, жайдары қоян мен қозылар, сондай-ақ философиялық ойлар көптеп кездеседі. Фу Манчуды қаншалықты ұнатса да, кейіпкердің танымалдылығы мен табысы Ромердің басқа да қызығушылықтары мен айқын ерекшелігі болды. Оның бұл туралы айғағы кітаптың арнауында: «Адам мен Хауаның ұлдары, өмірдің қайнар көзінен су ішкен, анардың құлдарына, осы тостаған сүйіспеншілікпен ұсынылады». «Киелі шұлықты іздеу» (1919) романында, өзімшіл археолог исламның ең қасиетті жәдігерлерінің бірі – Мұхаммед пайғамбардың киелі шұлығын қазып шығарғанда, Ұлыбританияда үрей туды. Хасан Алеппо оның өлім мен жойқындық билігі тоқтамайтынын уәделейді. Осы адамдық емес әрекеттердің артында фанатиктердің құпия тобы тұр. Тіпті Скотланд-Ярдтың ең жақсы қызметкерлері де оларды ұстай алмайды. «Чайнатаун әңгімелері» (1922) – 1922 жылы Касселл және Doubleday, Page and Company басылымдарында жарық көрген 10 әңгімеден тұратын жинақ. Барлық әңгімелер алғаш рет журналдарда жарияланды. Бұл жинақта оның ең жақсы туындыларының бірі саналатын және көптеген антологияларға енген «Черияпин» әңгімесі де бар. «Мандарин Куоңның қолы» әңгімесі осы кітап үшін қайта жазылды; алғаш рет «Ақ шейхтің қолы» деп жарияланған, Ромер оқиға орнын Чайнатаунға ауыстырып, «Қараған қолдың құпиясы» деп жариялады; атауы осы жинақта тағы өзгертілді. Ромер сонымен қатар табиғаттан тыс қорқыныш тудыратын бірнеше роман жазды, соның ішінде Адриан «Ромердің шедеврі» деп сипаттаған «Солқын патшайымының ұрығы». Алайда, Ромер өзінің байлығын басқаруда нашар болды және мансабы бойы кедергі келтірген бірнеше апатты бизнес шешімдер қабылдады. Оның соңғы табысы 1946–1949 жылдары BBC Light Programme радиосындағы сериясымен болды, бұл 1950-ші жылдардағы Фу Манчудың әйел нұсқасы – Сумуру туралы романдар сериясына әкелді. Сумуру сериясы бес кітаптан тұрады. Ширли Итонның кейіпкерін сомдаған екі фильмді Гарри Алан Тауэрс, сондай-ақ 2003 жылғы неміс фильмі «Сумуру» түсірді. Ромер көптеген қысқа әңгімелер жазды; «Hollow Grange шебері» (1920) – М.Р. Джеймстің «Lost Hearts» әңгімесіне құрмет ретінде жазылған, онда балаларды аулайтын ақылсыз ғалым бейнеленген. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ромер әйелімен Нью-Йоркке көшіп, қайтыс болғанға дейін Лондонға оралды. Ол 1959 жылы 76 жасында «Азия тұмауынан» көз жұмды. Оның әйелі Роза Элизабет (Кнокс) Уорд (1886–1979) 1958 жылы Элизабет Сакс Ромер атты псевдониммен өзінің құпия романын, «Қарадағы Бьянка» романын жариялады. Кітаптың кейбір басылымдарында ол Ромердің қызы деп қате көрсетілген. Ол және күйеуінің бұрынғы көмекшісі Кей Ван Эш (1918–1994) 1972 жылы жарық көрген автордың өмірбаянын жазды.
Rohmer became a friend of escapologist Harry Houdini, who wrote to him in praise of Rohmer's The Romance of Sorcery. Rohmer based his mystery solving magician character Bazarada on Houdini. The Orchard of Tears is an odd book in the context of Sax Rohmer's other work. There are no Oriental villains or exotic locations; rather, there are gentle rabbits and lambs in pastoral settings and a great deal of philosophical musing. As much as he enjoyed Fu Manchu — and the notoriety and income the character provided — Rohmer had other interests and a markedly serious side. The departure from his expected subject matter is plainly signalled by the book's dedication: "To the slaves of the pomegranate, sons of Adam and daughters of Eve, who drink at the fountain of life, this chalice is offered as a loving cup". In The Quest of the Sacred Slipper (1919) terror comes to Britain when a self centered archaeologist unearths one of Islam's holiest relics—the sacred slipper of the prophet Mohammed. Until it is returned to its rightful people, the implacable Hassan of Aleppo vows his reign of death and destruction shall not cease. Behind these inhuman outrages is a secret group of fanatics. Not even the best men of Scotland Yard seem able to apprehend them. Tales of Chinatown (1922) is a collection of 10 short stories published in hardcover by Cassell in 1922 and Doubleday, Page and Company in 1922. All of the stories first appeared in magazine format. This collection includes a story that is considered to be one of his best and also has been anthologised many times; "Tcheriapin". The story "The Hand of the Mandarin Quong" was rewritten for this book; first published as "Hand of the White Sheikh", Rohmer changed the setting to a Chinatown background and published it as "The Mystery of the Shriveled Hand"; the title was then changed again for this collection. Rohmer also wrote several novels of supernatural horror, including Brood of the Witch Queen, described by Adrian as "Rohmer's masterpiece". Rohmer was very poor at managing his wealth, however, and made several disastrous business decisions that hampered him throughout his career. His final success came with a 1946–1949 BBC Light Programme radio series that led to a series of 1950s novels featuring a female variation on Fu Manchu, Sumuru. The Sumuru series consists of five books. Two films featuring the character played by Shirley Eaton were also produced by Harry Alan Towers, as was a 2003 German film, Sumuru. Rohmer also wrote numerous short stories; "The Master of Hollow Grange" (1920) is a homage to M. R. James' story "Lost Hearts", featuring a mad scientist who preys on children. After World War II, Rohmer and his wife moved to New York, only returning to London shortly before his death. He died in 1959 at the age of 76, due to an outbreak of "Asian flu". His wife, Rose Elizabeth (Knox) Ward (1886–1979), published her own mystery novel, Bianca in Black, in 1958 under the pen name Elizabeth Sax Rohmer. Some editions of the book mistakenly credit her as Rohmer's daughter. She and Cay Van Ash (1918–1994), her husband's former assistant, wrote a biography of the author, Master of Villainy: A Biography of Sax Rohmer, published in 1972.