Кіріспе

Мажар туған британдық романист және драматург баронесса Эмма Орчи (толық аты: Эмма Магдалена Розалия Мария Жозефа Борбала Орчи де Орчи) ('/ɔr//t//s//iː/; 23 қыркүйек 1865 – 12 қараша 1947), көбінесе баронша Орчи (осы атпен жарияланған) немесе отбасы мен достарына Эммуска Орчи деп белгілі, мажар туған британдық романист және драматург болды. Ол ең белгілісі «Скарлет Пимпернел» романдарының сериясымен танымал, ол Сер Перси Блейкенидің екінші жағы, француз революциясы кезінде «Мадам Гильотинадан» француз аристократтарын құтқару үшін шапшаң ойлайтын қашқышқа айналған бай ағылшын әйнекері. Ол «жасырын жеке басы бар батыр» образын мәдениетте қалыптастырды. Оның әкесінің әкесі, барон Ласло Орчи (1787–1880) корольдік кеңесші және Сицилияның Святой Георгий орденінің рыцары болған, ал әжесі, баронша Магдольна, туған Магдольна Мюллер (1811–1879) австриялық текті болған. Оның анасының ата-аналары Венгрия парламентінің мүшесі граф Самуэль Васс де Сентегид эт Цеге (1815–1879) және Розалия Эпержесси де Каролифежервар (1814–1884) болды. Эмманың ата-анасы 1868 жылы шаруалар көтерілісінен қорқып, өздерінің иеліктерін Будапештте қалдырды. Олар Будапештте, Брюссельде және Парижде тұрды, онда Эмма музыканы сәтті оқи алмады. Соңында, 1880 жылы 14 жасар Эмма отбасымен бірге Лондонға көшіп келді. Орчи Батыс Лондон өнер мектебінде, содан кейін Хизерли көркемсурет мектебінде оқыды. Суретші болуға тағдыр етпегенімен, ол өнер мектебінде ағылшын дін қызметкерінің ұлы Генри Джордж Монтагу Маклин Барстоу есімді жас суретшімен танысты. Олар 1894 жылдың 7 қарашасында Сент-Марилебон шіркеуінде үйленді. Бұл «жарты ғасырға жуық уақыт бойы толық бақыт пен түсіністікке, тамаша достыққа және ойлардың үйлесімділігіне» толы қуанышты некенің бастауы болды.

Жазушылық мансап

Олар өте аз ақша тапқандықтан, Орчи күйеуімен бірге аудармашы және иллюстратор болып жұмыс істей бастады, оның аз көлеміндегі табысын толықтыру үшін. Олардың жалғыз баласы Джон Монтегю Орчи Барстоу 1899 жылдың 25 ақпанында дүниеге келді. Ол бала туылғаннан кейін көп ұзамай жазуға кірісті, бірақ оның алғашқы романы "Императордың шамдары" (1899) сәтсіздікке ұшырады. Дегенмен, ол "Royal Magazine" журналындағы детективтік әңгімелер сериясымен шағын оқырмандар қауымын тапты. Оның келесі романы "Мэри билігінде" (1901) жақсы нәтиже көрсетті. 1903 жылы ол күйеуімен бірге "Қызыл пернель" пьесасын жазды, ол француз аристократтарын француз революциясынан құтқарған ағылшын аристократы, сэр Перси Блейкени, Барт туралы жазылған әңгімелеріне негізделген. Ол осы кейіпкерді Лондон метросының платформасында тұрғанда ойлап тапты. Ол осы әңгімені сол атаумен 12 баспаға роман түрінде ұсынды. Ерлі-зайыптылар баспагерлердің шешімін күтіп отырғанда, Фред Терри мен Джулия Нилсон Лондонның Вест-Эндінде қойылым үшін пьесаны қабылдады. Бастапқыда көрермендер аз болды, бірақ пьеса Лондонда төрт жыл бойы көрсетілді, көптеген сахналық рекордтарды бұзып, ақырында 2000-нан астам қойылым көрсетілді және Ұлыбританиядағы ең танымал қойылымдардың біріне айналды. Ол басқа елдерде аударылып, қойылды және бірнеше рет қайта жаңартылды. Бұл театрлық жетістік романның үлкен сатылымын қамтамасыз етті. Олар Кент графтығындағы Танетке көшті. "Құпия жеке басы бар батыр" түсінігін танымал мәдениетке енгізе отырып, "Қызыл пернель" стандартты супергеройлық қағидаларға айналатын ерекшеліктерді көрсетеді, соның ішінде маскировкаға бейімділік, қолтаңба қаруды (қылыш) пайдалану, қарсыластарын озып кету және визит карточкасын (әрбір араласуында қызыл пернельді қалдырады) пайдалану. Өзінің alter ego-сына назар аудару арқылы Блейкени өзінің ашық бейнесінің артында баяу ойлайтын, әдемі киінетін ойыншыл адам ретінде жасырынады, сонымен қатар оның ізденістеріне көмектесетін "Қызыл пернель лигасы" атты қолдаушылар желісін құрады. Орчи сэр Перси Блейкени, оның отбасы және "Қызыл пернель лигасының" басқа мүшелері туралы оннан астам жалғастырмалар жазды, олардың біріншісі "Мен өтеуін беремін" (1906) ең танымал болды. Соңғы "Пимпернел" кітабы "Мамзель Гильотин" 1940 жылы жарық көрді. Оның кейінгі үш пьесасының ешқайсысы "Қызыл пернель" пьесасының табысына жете алмады. Ол сондай-ақ танымал детективтік және приключенческие романдар жазды. Оның "Скотланд-Ярдтың леди Моли" романы басты кейіпкер ретінде әйел детективтің ерте мысалы болды. Басқа да танымал детективтік әңгімелерде "Бұрыштағы қарт кісі" детективі болды, ол қылмыстарды шешу үшін негізінен логиканы қолданды. Орчи 1930 жылы құрылған Детекция клубының негіздеуші мүшесі болды. Орчидің романдары әсем, әдепті мелодрамалар болды және ол тарихи көркем әдебиетті ұнататын. Сынаушы Мэри Кадоган: "Орчидің кітаптары өте күшті және өте атмосфералық" деді. Мысалы, "Сарықұйрық ұясы" (1909) романында пуритандық Кенттегі зұлым қамқоршы өзінің әдемі, бай жас қамқоршысын өзімен некеге тұрып, өзін француз ханзадасы ретінде жасырып алады. Ол жесір қалған қайын қарындасын осы жоспарға итермелеуге көндіреді, ол білместен ұзақ уақыт жоғалған ұлдарының біреуін ұятқа қалдырады және екіншісін зұлым кісі өлтіргенін табады. Бұл романның авторлық құқығынан басқа "Қызыл пернельмен" байланысы болмаса да, баспагер оны "Қызыл пернель сериясының" бөлігі ретінде жарнамалады.

Кейінгі өмірі

Орчидің жұмысы осыншалықты сәтті болды, ол Монте-Карлода үй сатып ала алды: "Villa Bijou" 19 Avenue de la Costa (қазір бұзылған), және ол Екінші дүниежүзілік соғысты осы жерде өткізді. Ол соғыс аяқталғаннан кейін ғана Лондонға орала алды. Монтегю Барстоу 1942 жылы Монте-Карлода қайтыс болды. Өзінің жалғыздығына және саяхатқа қабілетсіздігіне тап болған ол "Өмір тізбегіндегі буындар" атты естеліктерін жазды (1947 жылы жарияланды). Оның қатаң саяси көзқарастары болды. Орчи аристократияның басымдығына берік сенді, сонымен қатар британ империализмін және милитаризмді қолдады. Орчи Кеңес Одағына қарсы күшті ұстаным танытты. Ол 1947 жылдың 12 қарашасында Оксфордширдегі Темзадағы Хенли қаласында қайтыс болды.

Аты айтылуы

Өзінің есімін қалай айту керектігін сұрағанда, Орчи "The Literary Digest" журналына былай деді: "Ор-цәй. Эммушка – "кішкентай Эмма" деген мағына беретін азайтқыш түр, баса назар бірінші буынға түседі, "s" әрпі ағылшын тіліндегі "sh" дыбысына ұқсас; демек, EMmooshka."