Кіріспе

Элвин Эрнест Хейс (1945 жылғы 17 қарашада туған), «Биг И» деген лақап атымен танымал, – американдық бұрынғы кәсіби баскетболшы және өзінің бітірген оқу орны Хьюстон Кугарс командасының радио-сарапшысы. Ол НБА-ның 50 және 75 жылдық мерекелік командаларының құрамына кіреді және Найсмит мемориалдық баскетбол даңқы залының мүшесі. Шабуыл мен қорғаныс шеберлігімен әйгілі Хейс НБА тарихындағы ең үздік алдыңғы қатардағы ойыншылардың бірі саналады. Хейс ұзақ өмір сүргендігімен де белгілі, ол НБА-да өткізген уақыт бойынша (дәл 50 000 минут) үшінші орында тұр және 16 маусымдық карьерасында бар болғаны тоғыз ойынды өткізіп алды.

Ерте өмір

Хейз Бритон орта мектебіндегі соңғы курсында командасын штаттық чемпионатқа жетектеп, тұрақты маусымда әр ойынға орташа есеппен 35 ұпай жинады. Чемпионат ойынындағы жеңісте Хейз 45 ұпай жинап, 20 допты қайтарып алды. 1968 жылдың 20 қаңтарында Хейз және Хьюстон Кугарс командалары Алсиндор мен UCLA Брюинс командаларына қарсы тұрып, ұлттық телеарнада көрсетілген алғашқы колледж баскетбол ойынын өткізді. Хьюстон Астродомында рекордтық 52 693 жанкүйердің алдында Хейз 39 ұпай жинап, 15 допты қайтарып алды, ал Алсиндорды тек 15 ұпайға шектеді. Хьюстон UCLA-ны 71–69 есебімен ұтып, Брюинстің 47 ойындық жеңіс тізбегін үзді, бұл ойын «Ғасыр ойыны» деп аталды. Осы ойын Хейзге «The Sporting News» журналының «Жылдың үздік колледж баскетболшысы» атағын жеңіп алуға көмектесті. «Ғасыр ойынының» қайтарым матчында Хейз 1968 жылы Лос-Анджелес мемориалдық спорт аренасында NCAA ерлер баскетбол турнирінің I дивизионында Алсиндор мен UCLA командаларымен кездесті. UCLA жаттықтырушысы Джон Вудэн Брюинске «үшбұрыш және екі» аймақтық қорғаныс тактикасын қолданды, Алсиндор Хейздің артында, ал Линн Шеклфорд оның алдында ойнады. Хейз 10 ұпаймен шектелді және жартылай финалда Алсиндор мен Брюинске 101–69 есебімен жеңіліп қалды. Колледжді бітіргеннен кейін Хейз 1968 жылғы НБА және 1968 жылғы АБА драфттарында бірінші таңдау болды. Ол сәйкесінше Сан-Диего Рокетс және Хьюстон Маверикс командаларына қосылды.

Сан-Диего / Хьюстон Рокетс (1968-1972)

1968 жылы Хейс «Сан-Диего Рокетс» командасымен НБА-ға қосылды және 28,4 ұпаймен лигадағы ең көп ұпай жинаған ойыншы атанды, сондай-ақ ойын барысында 17,1 ребонд жинап, НБА жаңашылдар құрамасына енді. Хейстің ұпай жинау көрсеткіші жаңадан келген ойыншылардың арасында бес үздікке кіреді, және ол НБА-да ұпай жинау бойынша көш бастаған соңғы жаңадан келген ойыншы болып қала береді. 1968 жылдың 11 қарашасында «Детройт Пистонс» командасына қарсы өткен ойында ол мансабындағы ең көп – 54 ұпай жинады. Хейстің екінші маусымында ол НБА-да ребонд жинау бойынша көшбасшы болды, 1957 жылдан бері Билл Расселл мен Уилт Чемберленнен басқа ешкім бұл көрсеткіш бойынша жеңіске жетпеді (Чемберлен маусымның көп бөлігінде жарақат алғандықтан). 1970–71 маусымында Хейс мансабындағы ең жоғары көрсеткіш – 28,7 ұпай жинады. 1971 жылы «Рокетс» Хьюстон қаласына көшіп, Хейске студенттік кезеңдегі жеңістерімен танымал қалада ойнау мүмкіндігі берді.

Балтимор / Капитал / Вашингтон Баллетс (1972-1981)

Хьюстон командасының жаттықтырушысы Текс Винтермен бірнеше қақтығыс болғаннан кейін, Хейз 1972 жылғы 23 маусымда Джек Марин және белгілі бір шарттар бойынша Балтимор Буллетс командасына ауыстырылды. 1974 жылғы НБА плей-оффында, франшизаның «Капитал Буллетс» деп аталған жалғыз жылында, Хейз Буллетс командасының Нью-Йорк Никс командасына қарсы өткен бірінші раундтағы 4–3 есебімен жеңілісінде ойын сайын 25,9 ұпай және 15,9 доптарды қозғалтты. Хейс, серігі Уэс Анселдпен бірге Вашингтон Буллетс командасын үш рет НБА финалдарына (1975, 1978 және 1979) жеткізді, сондай-ақ 1978 жылы Сиэтл Суперсоникс командасын жеңіп, НБА титулын ұтты. 1978 жылғы 3 наурызда Хейс бір ойында 11 блокпен мансаптық рекорд орнатты, сонымен қатар 22 ұпай жинап, 27 доптарды қозғалтты, нәтижесінде Детройт Пистонс командасын 124–108 есебімен жеңді. Сол маусымдағы Буллетс командасының чемпиондық жолында, Боб Дендридж қосылуының көмегімен, Хейс 21 плей-офф ойынында ойын сайын 21,8 ұпай және 12,1 доптарды қозғалтты, нәтижесінде Вашингтон командасы осы күнге дейін жалғыз НБА титулын жеңіп алды. Келесі жылы, 1979 жылғы 27 мамырда Суперсоникс командасына қарсы өткен ойында Хейс бір ойындағы шабуылдық доптарды қозғалту бойынша (11) НБА финалдарында рекорд орнатты. Чикаго Буллс командасының Деннис Родман бұл рекордты екі рет қайталады, екі ойын да 1996 жылғы НБА финалдарында, сондай-ақ Суперсоникс командасына қарсы өтті.

"Рокетс" командасына қайта оралу (1981-1984)

Техаста, әсіресе Хьюстонда ойыншылық карьерасын аяқтауға ниеттенген Хейс 1981 жылдың 8 маусымында "Рокетс" командасына 1981 жылғы (Чарльз Дэвис) және 1983 жылғы (Сидни Лоу) екінші раунд таңдаулары үшін жіберілді.

Жаттықтырушылық мансап

1984 жылы ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін Хейс, жаңа құрылған Әйелдер Америка баскетбол лигасының «Хьюстон Шэмрокс» командасының бас жаттықтырысына тағайындалды. Бірақ Хейс екі апта ғана жұмыс істеді және бір ойын өткізген соң қызметтен босады.

Баскетболдан кейін

НБА-дағы мансабын аяқтағаннан кейін көп ұзамай Хейс Хьюстон университетіне оралды, бакалавриат дәрежесінің соңғы 30 кредиттік сағатын аяқтау үшін. Осы тәжірибе туралы сұрақ қойғанда, Хейс: "Мен 16 жыл кәсіби баскетбол ойнадым, бірақ бұл мен жасаған ең қиын нәрсе", - деді. 2007 жылдың қараша айында Хейс Техас штатының Либерти округінің шерифінің орынбасары болып, бала кезіндегі арманын орындады. 2010 жылдың 22 қарашасында Хьюстонның KBME радиосында Хьюстон Кугарс ойындарының радио хабарларын талдаушы болып жұмыс істейтіні жарияланды. Хейстің #44 нөмірі бар жейдесі 2022 жылдың 18 қарашасында Хьюстон Рокетс клубымен зейнеткерлікке жіберілді.

Жеке өмір

Хэйз 1970-ші жылдары католик дініне ауысты.

Статистикасы мен марапаттары

Сан-Диего / Хьюстон Рокетс және Балтимор / Капитал / Вашингтон Буллетс командаларында 16 маусым бойы 1303 ойын өткізіп, 27 313 ұпай (барлық уақытта 12-орын) және 16 279 ребоунд (барлық уақытта 4-орын) жинады. Ол Вашингтон Буллетс/Визардс командасының барлық уақыттағы ең көп ұпай жинаған ойыншысы. Хэйз НБА-дағы 16 маусымының ешқайсысында екі ойыннан аспады. 1968 жылғы ұпай жинау чемпионатынан өзге, ол 1970 және 1974 жылдары НБА-да ребоунд бойынша көшбасшы болды. Хейс 1969 жылдан 1980 жылға дейін қатарынан 12 рет НБА All-Star ойындарына қатысты. Ол зейнеткерлікке шыққанда, НБА рекордын – 50,000 минут тұрақты маусымда ойнаған уақыт бойынша сақтап қалды. 1990 жылы Хейз Найсмит мемориалдық баскетбол даңқы залына енгізілді. 1996 жылы ол НБА тарихындағы 50 ең ұлы ойыншының бірі деп танылды және 2021 жылы НБА-ның 75 жылдық мерекелік құрамына сайланды. 1990 жылдан бастап ол Даңқ залына бойкот жариялады және Хьюстон университетіндегі жаттықтырушысы Гай Льюис қабылданғанша, ол қайтадан қатысудан бас тартты. 2003 жылы Хейс Сан-Диегоның ең үздік спортшыларын құрметтейтін Брейтбард Даңқ залына енгізілді.