Кіріспе
Балықтың бірнеше түрінің жалпы атауы – теңіз астындағы шабақ. Грюнион – Leuresthes туысына жататын екі балық түрі: калифорниялық грюнион, L. tenuis, және Персид шығанағы грюнионы, L. sardinas. Олар Жаңа әлемнің күміс балықтар тұқымдасына жататын телеост балықтары, және тек АҚШ-тың Калифорния және Мексиканың Баха-Калифорния жағалауларында ғана кездеседі, мұнда бұл түрлер Тынық мұхиты мен Калифорния шығанағының жағалауларында таралған. Көптеген адамдар "грюнион шабуылы" деп аталатын іс-шараларда грюнион аулауды ұнатады. Грюнион ерекше көбею салтымен белгілі: өте жоғары толқындар кезінде ұрғашылары құмды жағажайға шығып, құмға құйрықтарын қазып, жұмыртқалайды. Еркегі одан кейін ұрықтандыру үшін ұрғашының айналасын орап алады, ал келесі 10 күн бойы жұмыртқалар құмда жасырынып жатады. Келесі толқын кезінде жұмыртқалардан шабақтар шығып, теңізге таралады. Бұл балықтарға жақын түр – жалған грюнион (Colpichthys regis) Калифорния шығанағында мекендейді. Балықтың сыртқы түрі мен мінез-құлқы ұқсас болғанымен, оның көбею әдісі басқаша.
the submarine
Grunion are two fish species of the genus Leuresthes: the California grunion, L. tenuis, and the Gulf grunion, L. sardinas. They are sardine sized teleost fishes of the New World silverside family Atherinopsidae, found only off the coast of California, USA, and Baja California, Mexico, where the species are found on both the Pacific Ocean and Gulf of California coasts. Many people enjoy catching grunion at events called "grunion runs." Grunion are known for their unusual mating ritual wherein at very high tides, the females come up on to sandy beaches where they dig their tails into the sand to lay their eggs. The male then wraps himself around the female to deposit his sperm, and for the next 10 days the grunion eggs remain hidden in the sand. At the next set of high tides, the eggs hatch and the young grunion are washed out to sea. A related species, the false grunion (Colpichthys regis) lives in the Gulf of California. Although the fish looks and acts similarly, it does not have the same breeding method.
Таксономия
Грюнион бастапқыда Ескі әлемнің күміс балықтар тұқымдасы, Atherinidae-ге жатқызылған, бірақ қазір Жаңа әлемнің күміс балықтарымен бірге, оның ішінде джексмэлт және топсмэлт сияқтыларымен Atherinopsidae тұқымдасына жатқызылады.
Тарату
Калифорниялық грунион, Л. tenuis, Тынық мұхитының жағалауында Калифорния штатының Консепсия нүктесінен бастап Баха Калифорния Сур штатының Пунта Абреохосына дейін таралған. Олар солтүстікте Сан-Франциско мен оңтүстікте Баха Калифорния Сур штатының Сан-Хуанико шығанағы арасында сирек кездеседі. L. sardina түрі Калифорния шығанағындағы Баха Калифорния жағалауында кездеседі. Жағалауға жақын суларда, толқындардан бастап 18 метрге дейінгі тереңдікте тіршілік ететін, маркалау тәжірибелері олардың көшпенді емес екенін көрсетеді.
Сыртқы көрінісі мен өсімі
Олар кішкентай, нәзік денелі балықтар, көкшіл-жасыл арқалары, күміс түсті қабырғалары мен іштері бар. Олардың мұрындары жуандатылған, дөңгелек және жылғыр. Сильверсидтер Осмерида тұқымдасына жататын нағыз балдырқандардан майлы жүзбе қанатының болмауымен ерекшеленеді. Жас грюниондар тез өседі және бір жасқа келгенде шамамен бес дюймге (12,7 см) жетеді, содан кейін шағылысуға дайын болады. Ересек балықтардың мөлшері әдетте (Сан-Диего, Калифорния, 05 11 05) ең ірісі болып тіркелген. Еркек және ұрғашы балықтардың дене ұзындығының орташасы бір жылдың соңында, екі жылдың соңында және үш жылдың соңында сәйкесінше, . Грюнионның өмір сүру мерзімі үш-төрт жылды құрайды, бірақ бес жасқа дейінгісі де кездеседі. Олардың өсу қарқыны алғашқы шағылыстан кейін баяулап, шағылыс маусымында толығымен тоқтайды. Сондықтан ересек балықтар күз және қыс айларында ғана өседі. Өсу қарқынының өзгеруі қабықшаларда жас сақиналарын (аннули) қалыптастырады, олар жасын анықтау үшін қолданылады.
Өсіру
Калифорниялық грюнион жағажайларда толы айдан кейін екі-алты түнде және жаңа айдан кейін жоғары толқыннан соң көп ұзамай шамамен бірнеше сағат бойы жұмыртқалайды. Толқын жағаға соққанда, грюнион мүмкіндігінше жоғарыраққа жүзіп шығады. Аналығы басын көтеріп, денеін иіп, құйрығымен жартылай сұйық құмды қазып алады. Құйрығы батып, аналығы денеін бұрып, алдымен құйрығымен қазып, көкірек қанаттарына дейін құмға көмеді. Аналығы ұяға кіргеннен кейін, сегізке дейін еркек балық онымен жұптасуға тырысады, аналықтың айналасын орап, оның жұмыртқаларын шашқанда мөлдірін бөліп шығарады. Жұмыртқалар шашылғаннан кейін, еркектер дереу теңізге қарай кері шегінеді. Мөлдір аналықтың денесінен ағып, жұмыртқаларына жетеді және оларды ұрықтандырады. Аналығы құтылып, келесі толқынмен теңізге қайта оралады. Бұл процесс 30 секундтың ішінде аяқталуы мүмкін, бірақ кейбір балықтар жағажайда бірнеше минутқа дейін қалады. Жұмыртқалау наурыздан тамызға дейін, кейде ақпан және қыркүйек айларына дейін жалғасады. Дегенмен, ең көп жұмыртқалау наурыздың соңынан маусымның басына дейін болады. Жетілгеннен кейін, бір жеке балық шамамен 15 күндік аралықта бірнеше рет жұмыртқалай алады. Көптеген аналықтар маусым бойына шамамен алты рет жұмыртқалайды. Бір рет жұмыртқалауға дайындалған жұмыртқалардың саны шамамен 1600-ден 3600-ға дейін жетеді, ал ірі аналықтар көбірек жұмыртқа шығарады. Бір аналық бір маусымда 18000-ға дейін жұмыртқа салады. Ер балықтың мөлдірінде бір миллионға дейін сперматозоид болуы мүмкін. Аталықтар бір рет бірнеше жұмыртқалауға қатыса алады. Жұмыртқалар келесі толқындар деңгейінен бірнеше сантиметр тереңдікте құмға көміледі. Олар теңіз суына батырылмайды, бірақ құмдағы қалдық су арқылы ылғалды болып қалады. Инкубация кезінде оларды жағалаудағы құстар мен құмда тіршілік ететін омыртқасыз жануарлар жеп қоюы мүмкін. Қалыпты жағдайда, олар 10 немесе одан да көп күннен кейін келесі жоғары толқын жеткенше ұрықтанбайды. Грюнион жұмыртқалары инкубация мерзімін ұзартуы және алғашқы ұрықтанудан кейін тағы төрт апта бойы толқын жетпесе, ұрықтану уақытын кешіктіруі мүмкін. Егер теңіз суымен және көтеріліп келе жатқан толқынның қозғалысымен қамтамасыз етілсе, жұмыртқалардың көпшілігі 10 күн ішінде шығады. Толқындардың механикалық әсері – ұрықтану үшін ортаның түрткісі болып табылады. Ұрықтанудың жылдамдығы, ол бір минуттан кем уақытта жүзеге асады, хорионның жұмсаруының энзиматикалық функция еместігін көрсетеді, басқа балықтардағыдай. Кішкентай жұмыртқалары бар шығанақ грюнионы ерекше, ол түнде де, күндіз де жұмыртқалайды. Басқа балық түрлері жұмыртқаларын құрғақ жерлерде қалдырса да (кейбірлері, мысалы, қарапайым мидсман, тіпті төмен су тасқыны кезінде жұмыртқаларымен бірге құрлықта қалуы мүмкін) немесе судың үстіндегі өсімдіктерде (шашыраған тетралар), жағаға секіріп жұмыртқалау грюнион, капелин және шөпті пуферге тән ерекшелік.
Тамақтандыру
Грюнионның тамақтану әдеттері жақсы зерттелмеген. Олардың тістері жоқ және планктон сияқты өте ұсақ организмдермен қоректенеді. Лаборатория жағдайында, грюнион тірі артемиямен (тұзды шаянмен) қоректенеді.
Қауіптер
Жағажайлардың эрозиясына, портының салынуына және ластануға байланысты шағылысу орындарының азаюы – грион түрі үшін ең қауіпті мәселе деп есептеледі. Бір изопод, екі түрлі шыбық, құм құрттары және қоңыз грион жұмыртқаларын жейтіні анықталды. Шағылысу кезінде жағалауға шыққан гриондарды кейбір жағалау құстары, мысалы, ақ қанатылы және тұзбасқұстар жейді. Сондай-ақ, құм акулалары сияқты ірі балықтар, теңіз арыстандары және шағалалар грион шағылысу кезінде олармен қоректенгені байқалды.
Халықтың жағдайы
Жергілікті шоғырлануларға қарамастан, грион көптеп кездесетін түр емес. Халық саны белгісіз болғанымен, барлық зерттеулер қазіргі жинау деңгейлерінде және қолданыстағы ережелерде шектеулі ресурстың жеткілікті түрде сақталып келе жатқанын көрсетеді.
Балық аулау
1920 жылдары ойын-сауық үшін грюньон балықтарын аулау олардың азаюына себеп болды, нәтижесінде 1927 жылы сәуірден маусымға дейінгі үш айлық тыйым салу ережесі қабылданды. Грюньон популяциясы жақсарды және 1947 жылы тыйым сәуір және мамыр айларына дейін қысқартылды. Бұл тыйым олардың ең қарқынды шағылысу кезеңінде грюньонды қорғау үшін бүгінге дейін сақталып келеді. Оңтүстік Калифорния жағалауларында грюньонның мезгіл-мезгіл пайда болуы және оларды аулау ісі жергілікті жерде "грюньон шабуылы" деп белгілі. 16 жасқа толған адамдар грюньон аулау үшін балық аулау лицензиясын алуы керек, және оларды спорттық балықшылар тек қолдарымен ғана ұстай алады. Грюньонды аулау үшін ешқандай құралдарды пайдалануға болмайды, сондай-ақ оларды ұстау үшін жағажайда шұңқыр қазуға да рұқсат жоқ. Грюньонды наурыз бен тамыздың соңы аралығында белгіленген күндері аулауға болады, бірақ сәуір және мамыр айларында аулауға тыйым салынған. Шегі жоқ, бірақ балықшылар тек қана пайдалана алатын мөлшерін ғана алуға құқылы, себебі Калифорния заңнамасына сәйкес балықты ысырапқа салуға болмайды. Осы ережелердің арқасында, ресурс тұрақты деңгейде сақталып отырған сияқты.
Тарих
Калифорниядағы жағалаудағы жергілікті американдықтар шағылысқан кезде грионды аулап жинаған. Археологтар түрлі американдықтардың тұрақтарында грионның отолиттерін (төменгі омыртқалы жануарлардың ішкі құлағындағы кішкентай, сүйек тәрізді бөлшектер немесе тас тәрізді жапсырмалы құрылымдар) тапқан. Испан саяхатшысы Хуан Родригес Кабрильо 1542 жылғы кеме журналында грионды атап көрсеткен. Ғалымдар грионды алғаш рет 1860 жылы Сан-Франциско шығанағында анықтады.