Кіріспе

Сауда орталығы Лондон, Англия

Southside Wandsworth – Англияның Лондон қаласындағы Уандсуорт ауданында орналасқан сауда орталығы. Салынған кезде ол Еуропадағы ең ірі жабық сауда орталығы болды және қазіргі таңда Вестфилд Стратфорд Сити, Вестфилд Лондон, Уитгифт орталығы және Брент Кросс сауда орталығынан кейін Лондондағы бесінші ірі жабық сауда орталығы болып саналады.

Шолу

Саутсайд 1971 жылы «Вандсворт Арндейл орталығы» ретінде ашылды және Ұлыбританиядағы «Арндейл орталықтары» желісінің ең ірісі болды, онда 110 дүкен орналасқан. Ол Вандсворт қаласының орталық бөлігінің көп бөлігін алып жатыр, үстінде бес тұрғын үй блогы орналасқан, ал астында Вандл өзені құбыр арқылы ағып өтеді. Бастапқыда орталықта дүкендер, кеңселер, мейрамханалар және саудагерлер залы болды, бірақ соңғысы кейіннен қайта жаңартылды. Бір кезде онда ірі түнгі клуб та болды, ол 2002 жылы жабылды. Орталық 1980 және 1990 жылдары айтарлықтай құлдырады, содан кейін 2004 жылы кең ауқымды жөндеуден өтіп, қайта ашылды. Сауда орталығының негізгі дүкендері – «Waitrose» супермаркеті, ірі «TK Maxx» және жаңа «Gravity Active Entertainment». Жоғарғы қабатта «Five Guys», «Ekachai», «Smoky Boys» және «Nandos» тамақтандыру орындары бар тамақ алаңы, сондай-ақ 14 экранды «Cineworld» кинотеатры және балалар ойын алаңы орналасқан. Орталықта екі спорт залы да бар: «Wandsworth High Street» көшесіндегі «Nuffield Health» және «Garratt Lane» көшесіндегі «The Gym» филиалы. «Garratt Lane» көшесінде «Sainsbury's» супермаркетінің ірі филиалы, сондай-ақ «Premier Inn» қонақ үйі мен «Sports Direct» дүкені орналасқан. Ғимараттың жалпы ауданы, «Garratt Lane» көшесіне қараған орталықтың шығыс бөлігін қайта жаңарту жұмысы 2015 жылдың қазан айында аяқталды. Бұл 40 миллион фунт стерлингтік жоба кеңсе үйлерін бұзуды және қосымша сауда алаңын құруды қамтыды.

Сауда орындары

Орталық үш жабық сауда орталығынан және Гарратт-Лейн бойындағы көшелік бөлімнен тұрады. Оңтүстік сауда орталығында үлкен Decathlon дүкені, Caffè Nero, Søstrene Grene, Claire's, EE BT, Nationwide Building Society, Pandora және Waterstones орналасқан. Орталық сауда орталығында Boots, Greggs, H&M, JD Sports, The Works, Next, Primark, Superdrug, Oliver Bonas, Uniqlo, WHSmith және Office сияқты көптеген ірі дүкендер бар. Солтүстік сауда орталығында Poundland, Robert Dyas, Card Factory, The Entertainer, Specsavers, CeX, Vodafone және TK Maxx дүкендері бар. Гарратт-Лейнге қараған жағында McDonald's және Wagamama филиалдары орналасқан. Бұрынғы танымал сауда орындарына Tesco (1990 жылдары кеткен), Sainsbury's (орталықтың қарсы бетіндегі Гарратт-Лейндегі үлкен супермаркетке көшкен) және Woolworths (Гарратт-Лейнге қараған, 2005 жылы бұзылған бөлімде) кіреді. Debenhams 2020 жылдың қаңтар айында жабылды.

Тарих

Қазір сауда орталығы орналасқан жер бұрын Уандсворт Грейхаунд стадионы (20 000 орындық) және Жоғарғы диірмен (ірі ұн диірмені, 1920 жылдары өрттен зақымданып, 1964 жылы бұзылған) болған. Арндал кешені салыстырмалы түрде дербес болу үшін жобаланған, айналадағы сауда көшелерімен байланыс тек қызметтік және тауар жеткізу кіреберістері арқылы болды. Кешеннің құны негізгі сауда аймағының үстінде бес жоғары қабатты ғимараттар салу арқылы және көп қабатты тұрақтарда мыңнан астам тұрақ орындарды ұсыну арқылы артты. Кешенде денсаулық сақтау клиникасы, күндізгі орталық және пошта бөлімі де болды. Ол Вандл өзенінің үстінде салынғандықтан, архитектуралық және инженерлік үлкен жетістік деп есептелді. Дегенмен, ол баршаға ұнамады, және оның үлкен өлшемі замандас бағалаушының «Лондонның ұлы архитектуралық апаттарының бірі» деп сипаттауына себеп болды. Бастапқыда сәтті болғанымен (негізгі жолдардың, соның ішінде A3 жолының қиылысында орналасқандығының арқасында), құрылысынан кейін ондаған жылдар бойы Sainsbury's және Tesco сияқты бастапқы ірі арендаторлардың Garratt Lane көшесіне көшуіне байланысты жағдайы нашарлады. Бұл, Clapham Junction, Wimbledon және Putney сияқты жақын жердегі сауда орталықтарының күшейген бәсекелестігімен бірге, орталықтың қаржылық жағдайының күрт төмендеуіне әкелді – бір кезде орталыққа көптеген арзан дүкендер ағылып келгендіктен, «орталықта бір теңгеден қымбат зат табу қиын» деген әңгіме тарады. Бұл жаңарудан кейін Barratt Developments компаниясы кешеннің оңтүстік жағында 23 қабатты тұрғын үй кешенін салды. 2003/4 жылдары Уандсворт муниципалитеті қолданыстағы тұрғын үйлерді жөндеп жаңартты. Орталықтың атауы уақытша Уандсворт Арндал орталығынан Уандсворт сауда орталығы деп өзгертілді, ал 2004 жылы Southside деп ресми аталды.

Жаңарту және қайта құру

Саутсайд қазір Landsec Investment Firms компаниясына тиесілі. Орталықтың қайта жаңартылуы жалғасуда. 2010 жылдың ақпан айында орталықтың солтүстік бөлігін қайта құру жұмыстары басталды, оның нәтижесінде ірі сауда орындары және жақсартылған көшелік фасады құрылды. Бұл құрылыс, Рам пивозауыты Уандсворт қаласынан кеткеннен кейін, жақын маңдағы учаскеде салынатын ірі сауда және тұрғын үй кешенімен байланыстырылды. Солтүстік галереядағы шағын орын-жайлар TK Maxx компаниясына жалға берілген үлкен дүкен үшін біріктірілді. Саутсайдтің одан әрі дамуы екі кезеңде жүзеге асырылды. Соңғы аяқталған кезеңде Гарратт-Лейн бойындағы орталықтың тозуға шалқыған шығыс жағы бұзылып, орнына 6096 м² (20000 фут) жаңа дүкендер ашылды. 2014 жылы орталықтың Арндал-Уок бөлігі бұзылды, оның орнына универмаг және Гарратт-Лейнге қарап тұрған төрт қосымша сауда орынжайы, сондай-ақ Гарратт-Лейн мен Уандсворт Хай-стрит қиылысындағы төрт орынжай салынды. 2012 жылдың қазан айында универмаг Debenhams компаниясына жалға берілгені хабарланды. Debenhams компаниясы 2020 жылдың қаңтарында әкімшілікке кіргеннен кейін жабылды, ал оның орнына жабық электрлік карталар трассасы бар ойын-сауық орталығы ашылды. Жобцентр Плюс Уандсворт бөлімшесін (Арндал-Уок үстіндегі төрт қабатты кеңсе ғимараты, оны қайта құрудың екінші кезеңінде бұзу қажет болды) көшіру мәселесі қырқыс дау тудырды, баламалы орындар аз болды және оны Саутфилдстегі тұрғын үй ауданына көшіруге қарсылық білдірілді. 2024 жылдың қаңтарында аймақта қолжетімді жеңілдікті супермаркеттердің жетіспеуіне байланысты 2024 жылдың жазына дейін орталықта жаңа Lidl супермаркеті ашылатыны хабарланды.

Меншік және қаржыландыру

1990 жылдары орталық Fordgate Wandsworth Limited (сол кезде Бірмингемдегі Pallasades сауда орталығы сияқты ұқсас жобаларға ие болған ірі мүлік компаниясы) мен соңында мүлік инвесторлары Моисес және Менди Гертнерге тиесілі болды. Sainsbury's және Tesco кеткеннен кейін орталықтың құны төмендеп, клиенттер ағыны азайғанын сезген олар 1993 жылы 10 экрандық кинотеатр салуға қатысты жоспарлауға рұқсат алды, оның құны шамамен 6,5 миллион фунт стерлинг болатыны күтілді. Бұл кинотеатр кейін Cineworld компаниясының бірінші филиалдарының біріне айналды, ал оның бас директоры Стив Винер Гертнерді бұрыннан білген. 2000 жылы, жаңару жұмыстары басталғанға дейін Fordgate орталықты 1993 жылы құрылған және бірнеше қала орталықтарында жобаларды аяқтаған Portfolio Holdings Limited компаниясына сатты. Олардың басты акционері – АҚШ-та орналасқан бірнеше ірі жылжымайтын мүлік инвестициялық қорларын басқаратын Apollo ұйымы. Олар Арндал орталығын 40 миллион фунтқа сатып алды, мақсаты – көп экранды кинотеатр, денсаулық клубы және олармен байланысты бөлшек сауда бөлімдеріне қатысты жоспарлау келісімдерін іске асыру, сондай-ақ сауда орталығының кіреберістері, ішкі әрлеу және жарықтандыру сияқты егжей-тегжейлі мәселелерде өзгерістер енгізу. Олардың қаржыландыруын неміс жеке банкі BHF Bank (орталықты сатып алу және жаңарту үшін 55 миллион фунт стерлингтік несие берді), сондай-ақ олардың өзінің және американдық серіктестері Apollo Real Estate қаражаты қамтамасыз етті. Portfolio даму үшін Wandsworth LP жауапкершілігі шектеулі серіктестігін арнайы инвестициялық құрал ретінде пайдаланды. Wandsworth LP – Portfolio Holdings, Apollo Real Estate Advisors және Deutsche Bank Real Estate Global Opportunities Fund арасындағы бірлескен кәсіпорын, ол американдық акционерлерінің салық ашықтығына қатысты талаптарын қанағаттандыру үшін құрылды. 2000 және 2004 жылдар аралығында Wandsworth LP орталықты жаңартуға 75 миллион фунт стерлинг инвестициялады. Бірінші кезең – Buckhold Road бойында денсаулық клубын салу (қазір Nuffield Health деп аталатын Virgin Active иелігінде) және 2001 жылдың желтоқсанында Waitrose компаниясымен 35 000 шаршы метрлік филиалға шартты келісім жасасу (ол 2004 жылы бірінші «жаңа» зәкірлік арендатор ретінде ашылды). Олар 2002 жылы бұрынғы Fordgate Wandsworth жобасынан гөрі үлкен және кеңейтілген жаңаруға қатысты жаңартылған жоспарлау рұқсатын алды, ол Primark компаниясының 36 000 шаршы футтық филиалын, кинотеатрдың көлемін 14 экранға дейін ұлғайтуды, сондай-ақ орталықтың оңтүстік бөлігін (бөлшек сауда алаңы мен көп қабатты тұрақ қоса алғанда) бұзу және қайта құруды, сонымен қатар Арндал Доуынан басқа орталықтың ішкі бөлігін толық жаңартуды қамтыды және келесі екі жылда осы жоспарларды іске асырды. 2005 жылдың 11 тамызында Wandsworth LP орталықты Metro Shopping Fund компаниясына 188 миллион фунтқа сатты. Metro Shopping Fund – 2004 жылы құрылған Land Securities және Delancey арасындағы 50:50 бірлескен кәсіпорын, ол сол кезде Clapham Junction-дағы ShopStop сияқты Лондонның басқа бірнеше сауда орталықтарына ие болды. Metro Shopping Fund орталықты жақсартуды жалғастырды, ескі орталықтың шығыс жағын (Гарратт-Лейн жағынан) бұзып, Орталық сауда орталығында екі қабатты бірліктер құрды (бұрын бос тұрған шатырлық демалыс аймақтарын пайдаланып) және TK Maxx, Gap, H&M Kids және New Look сияқты қосымша арендаторларды тартты. 2008 жылғы экономикалық дағдарысқа байланысты Garratt Lane бойындағы бөлшек сауда бірліктерін салу тоқтатылды, жоспарлар қайта қаралып, бөлшек сауда бірліктерінің үстінде тұрғын үйлер жоқ кішігірім жобаға рұқсат алынды. Metro Shopping Fund Garratt Lane бойындағы кеңейтудің екі кезеңін дамытуды қолдау үшін Bayerische Landesbank және Deutsche Pfandbriefbank банктерінен қаржыландыру алды (бірінші кезеңі қазір аяқталды).