Кіріспе

Адамдар арасындағы психоанализ американдық психиатр Гарри Стэк Салливанның (1892–1949 жж.) теорияларына негізделген. Салливан пациенттің өзгелермен жеке қарым-қатынасының егжей-тегжейлі сипаттамасы психикалық аурулардың себептерін және оларды емдеу жолдарын түсінуге көмектеседі деп санады. Қазіргі кездегі мамандар клиникалық тәжірибенің толыққанды сипатталуына, қарым-қатынас процесінің өзара тәуелділігіне және талдаушының білмеуіне ерекше мән береді.

Салливан және неофрейдистер

Хорни, Фромм, Томпсон және Фромм Райхман сияқты басқа неофрейдистік жеке қарым-қатынас психоанализінің мамандарымен бірге Салливан фрейдистік инстинкт теориясын жоққа шығарды. Олар, Салливан сияқты, жеке қарым-қатынас психоанализінің мұрасының маңызды бөлігі болған, кең салалық басымдылықты да бөлісті, осы арқылы кеңес берушілерге, дін қызметкерлеріне, әлеуметтік жұмысшыларға және тағы басқаларға әсер етті.

Ешқандай ескертусіз

Салливан пациенттер жеке қарым-қатынастарының белгілі бір аспектілерін немесе құрамдастарын өз санасынан тыс ұстай алатынын айтты. Бұл психологиялық мінез-құлық таңдамалы назарсыздық деп аталады – бұл термин белгілі бір дәрежеде кеңінен қолданысқа енген. Психологиялық түсірілімге дейін жұмыс істейтін қорғаныс механизмі ретінде, таңдамалы назарсыздық назар аударуды тоқтату арқылы қауіптің өзін жасырады және таңдамалы қатыспаумен бірге жүруі мүмкін. Аналитик пациенттер қолданатын екі қорғаныстың екеуін де өзінің қарсы трансференциясын зерттеу арқылы анықтай алады.

Персонализациялар

Салливан психотерапевтердің талдауы пациенттердің қарым-қатынастары мен жеке өзара әрекеттеріне бағытталған болу керектігін баса көрсетті. Ол «тұлғаландыру» деп атаған құбылыс – адамның өзі және басқалары туралы ішкі қалыптасқан көзқарастары, ішкі схемалары туралы білім алу үшін мұндай тәсіл қажеттігін айтты. Мұндай талдаулар сәтке дейін жеке өзара әрекеттер туралы, тіпті талдаушымен болған қарым-қатынастарды да қамтитын егжей-тегжейлі сұрақтардан тұрады. Тұлғаландырулар Салливан «тұлғааралық кеңістіктің паратаксикалық бұрмалануы» деп атаған нәрсенің негізін құруы мүмкін – бұл бұрмаланулар дәстүрлі психоанализде трансфер және проективтік идентификацияның нәтижесі ретінде сипатталатын құбылыстарға ұқсас. Дәл осылай, паратаксикалық бұрмалану, егер талдаушы анықтаса, пациенттің ішкі әлемінің мәнін түсінуге көмектесетін маңызды ақпарат бере алады.

Сын

Салливан қалыптасқан психоаналитикалық ұғымдарға (кейде түсініксіз) жаңа сөздер ойлап тапқаны үшін, мүмкін, негізсіз интеллектуалдық тәуелсіздікке ие болу үшін сынға ұшырады.