Сэмюэл Фелпс: Шекспирді жаңғыртушы актер және театр директоры
Samuel Phelps
Сэмюэл Фелпс (1804-1878) – ағылшын актері, театр директоры. Шекспир пьесаларын түпнұсқа мәтінде сақтап, өндіріске жаңаша көзқарас енгізген. Театр тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық актер (1804–1878)
ағылшын актері
British actor (1804–1878)
the English actor
Сэмюэл Фелпс (1804 жылдың 13 ақпанында Плимут док (қазіргі Девонпорт), Плимут, Девон қаласында туған, 1878 жылдың 6 қарашасында Ансонның фермасы, Куперсел, Эппинг, Эссекс округінде қайтыс болған) – ағылшын актері және театр директоры. Ол Уильям Шекспирдің пьесаларын Нахум Тейт, Колли Сиббер және Дэвид Гаррик жасаған өңделген нұсқалары бір ғасырдан астам уақыт бойы сахнада басым болғаннан кейін, түпнұсқа нұсқаларына адал қоюымен танымал.
Samuel Phelps (born 13 February 1804, Plymouth Dock (now Devonport), Plymouth, Devon, died 6 November 1878, Anson's Farm, Coopersale, near Epping, Essex) was an English actor and theatre manager. He is known for his productions of William Shakespeare's plays which were faithful to their original versions, after the derived works by Nahum Tate, Colley Cibber and David Garrick had dominated the stage for over a century.
Дебют
1837 жылы Фелпс Лондонның Хеймаркет театрында Шейлок рөлінде дебют жасады және Уильям Чарльз Макредидің басқаруымен Драри Лейндегі Корольдік театрда өнер көрсетті. Макреди Фелпсті әлеуетті бәсекелес деп санады және оның талантын көрсетуге көп мүмкіндік бермеді. Алайда, Фелпс Дуглас Уильям Жеррольдтың «Соғыс тұтқыны» мелодрамасындағы Капитан Ченнель (1842) және Роберт Браунингтің «Дақта 'Scutcheon' дағы кір» пьесасындағы Лорд Трешем (1843) рөлдерінде халыққа кеңінен танылды.
Phelps made his début as Shylock in London at the Haymarket Theatre in 1837 and appeared under the management of William Charles Macready at the Theatre Royal, Drury Lane, who recognized Phelps as a potential rival and gave him little opportunity to display his talents, although Phelps did gain popularity in the roles of Captain Channel in Douglas William Jerrold's melodrama The Prisoner of War (1842), and of Lord Tresham in Robert Browning's A Blot in the 'Scutcheon (1843).
Жетістік
1843 жылы театрлық өндіріске патенттік монополия жойылғанға дейін Фелпс, сахна суретшісі Томас Лонгден Гринвуд (1806–1879) және жетекші актриса Мэри Уорнермен бірге сол кезде сәннен шығып қалған Садлер Уэллс театрын басқаруға мүмкіндік алды. Олар Шекспирдің пьесаларын сахналауда революция жасады, Шекспирдің өнер туындыларын алғашқы фолионың түпнұсқа мәтініне қайтарды, ал Колли Сиббер, Нахум Тейт және Дэвид Гаррик жасаған, Реставрациядан бері театр көрермендері ұнатқан өңдеулерден бас тартты. «Макбетпен» бастап, Фелпс Садлер Уэллсте Шекспирдің төрт пьесасынан басқа барлығын қойды, олардың кейбіреулері («Қысқы ертегі» және «Шарасыздық пен әділдік») Глобус театрындағы тұңғыш көрсетілімдерінен бері сахналанбаған еді.
It was not until the abolition of the Patent monopoly on theatrical production in 1843 that Phelps, with scene painter Thomas Longden Greenwood (1806–1879), and leading lady Mrs Mary Warner, was able to take over the management of the then unfashionable Sadler's Wells Theatre. They revolutionized the production of Shakespeare's plays by restoring Shakespearean performances to the original text of the first folio and away from the adaptations of Colley Cibber, Nahum Tate and David Garrick that had been favored by the theatre going public since the Restoration. Starting with Macbeth, Phelps staged all but four of Shakespeare's plays at Sadler's Wells, some of which (like The Winter's Tale and Measure for Measure) hadn't been performed since their premieres at the Globe Theatre.
Жетістіктер
Фелпстің ең жиі ойнаған рөлі – Гамлет, бірақ ол Макбет, Вулси, Леонт және Боттом рөлдерін өзінің ең үлкен жетістіктері деп есептеді. Ол әдетте өзінің буынындағы ең ұлы Лир патшасы саналды, жүз елу жылдан астам уақыт бойы сахнада Тейттің «Лир патшасының тарихы» атты қуанышты аяқталуымен ауыстырылған Шекспирдің түпнұсқасына оралды және 1845 жылы қалпына келтіруден кейін алғашқы түпнұсқаның премьерасын қойды. «Bell’s Weekly Messenger» газеті былай деп жазды: «Лирдің сұлулығы, сондай-ақ әкелік мейірімділігі толық сақталған; қайғы, үмітсіздік және ақылсыздық патшалық деңгейде; ал әрекеттің шабыттандырған ісі азап шегуші сананың ұлылығын сезіне отырып, күшейе түседі». Фелпстің тағы бір ұлы туындысы – оның Фальстаф образы, неміс басылымы «Gesammelte Werke» оны оның ең жақсы рөлі деп атады. Ол Шекспирдің осы майлы рыцарын алғаш рет 1846 жылы «Генрих IV» бөлігінің I тамырында ойнады. Рөлге тән сезімталдыққа сай келмегенімен, Фелпс өзінің интеллектына және аристократиялық тартымдылығына сүйенді, оны «Виндзордың қуанышты әйелдері» пьесасында сәл өзгертті, өзінің айналысатын ортаның қарапайымдылығына қарамастан, әдептілік стандарттарын сақтайтын джентльмен рыцарь бейнесін жасады. Оның «Тир князі Перикл» пьесасы, XVII ғасырдан бері осы пьесаның тұңғыш рет қайта қойылғаны, көптеген болашақ қойылымдар үшін үлгі болған көріктілікке ерекше назар аударды. 1864 жылы Шекспирдің үш жүз жылдығын тойлау аясында ол Драри-Лейндегі Корольдік театрда «Симбелин» пьесасының бас рөлін ойнады; Хелен Фаусит Имоген рөлінде болды. Өкінішке орай, Фелпстің шеберлігі қарттық шағында төмендеді, сондықтан сыншылар оның трагедиялық пьесалардағы жұмысына қызығушылық танытпады, тек Фальстаф және Боттом сияқты комедиялық рөлдердегі өнерін бағалады. Бірақ өзінің шарықтану нүктесінде ол өзінің буынындағы ең жан-жақты актер болды. 1971 жылы Ширли С. Аллен «Сэмюэль Фелпс және Садлер Веллс театры» атты толық өмірбаянын жазды. Фелпс Хайгейт зиратының батыс жағындағы отбасылық қабірге (№15452 учаскесі) жерленді.
Phelps' most frequently performed role was Hamlet, but he counted Macbeth, Wolsey, Leontes, and Bottom among his greatest achievements. He was generally considered the finest King Lear of his generation, returning to Shakespeare's version, which had been replaced on stage for over a hundred and fifty years by Tate's happy ending adaptation The History of King Lear, and staging the first production of the original version since the Restoration in 1845. Bell's Weekly Messenger wrote "The majesty, as well as the paternal tenderness of Lear, is preserved throughout; the grief, despair, and madness are kingly; and the business which the action inspires is heightened by the consciousness of the greatness of the mind that is suffering." Phelps other great creation was his Falstaff, which the German publication Gesammelte Werke called his finest role. He first played Shakespeare's fat knight in Henry IV, Part I in 1846. While not suited for the sensuality typically associated with the role, Phelps relied on his intelligence and aristocratic suaveness in his interpretation which he altered slightly in The Merry Wives of Windsor, portraying a gentlemanly knight who observed the standards of decorum regardless of the vulgarity of his current surroundings. His production of Pericles, Prince of Tyre, the first regular revival of that play since the seventeenth century, emphasized spectacle in a way that set the pattern for many future productions. In 1864, as part of the celebrations of Shakespeare's tricentennial, he played the title role in Cymbeline at the Theatre Royal, Drury Lane; Helen Faucit was Imogen. Sadly, Phelps' skills declined in old age so that critics no longer cared for his work in tragic plays, approving only his performances in comic roles like Falstaff and Bottom. But in his prime, he was the most versatile actor of his generation. A definitive biography, Samuel Phelps & the Sadler's Wells Theatre, was written by Shirley S. Allen in 1971. Phelps was buried in a family grave (plot no.15452) on the western side of Highgate Cemetery.