Кіріспе
Несеп көпіршігінің толық немесе ішінара хирургиялық жолмен алынып тасталуы
Цистектомия – несеп көпіршігінің толық немесе ішінара хирургиялық жолмен алынып тасталуын білдіретін медициналық термин. Ол сирек жағдайларда кистаны (ісік) алып тастау үшін де қолданылуы мүмкін. Несеп көпіршігін алып тастауды қажет ететін ең көп кездесетін жағдай – несеп көпіршігінің қатерлі ісігі. Цистектомияның екі негізгі түрі бар. Бөлшек цистектомия (сегменттік цистектомия деп те аталады) – несеп көпіршігінің тек бір бөлігін алып тастау. Радикалды цистектомия – несеп көпіршігінің толығымен алынып тасталуымен қатар, оны қоршаған лимфа түйіндері және қатерлі ісік бар басқа да жақын мүшелерді алып тастау. Цистектомия және лимфа түйіндерін кесу кезінде алынған тіндерді зерттеу патологиялық қатерлі ісік сатысын анықтауға көмектеседі. Осы сатыны анықтау нәтижесінде қосымша тексерулер, емдеу және қадағалау жоспары, сондай-ақ емделу барысының болжамы белгіленеді. Несеп көпіршігі алынып тасталғаннан кейін, несептің шығарылуын қамтамасыз ету үшін несептің басқа жолға бұрылуы қажет.
Қатерлі ісік
Радикалды цистектомия – бұл қуық қатерлі ісігінің қабырға бұлшықтарына тараған жағдайдағы ұсынылатын емдеу әдісі. Қуық қатерлі ісігінің прогрессиялау қаупі жоғары болған немесе басқа, аз инвазивті емдеулерге жауап бермейтін адамдарға да цистектомия ұсынылуы мүмкін.
Түрлері
Цистектомияның қай түрін жасауды анықтағанда көптеген факторлар қарастырылады. Осы факторлардың арасында: жас, жалпы денсаулық жағдайы, негізгі қуық функциясы, қатерлі ісіктің түрі, ісіктің орналасқан жері мен мөлшері және қатерлі ісіктің сатысы.
Қиссалық цистектомия
Жарым цистектомия – бұл несеп көпіршігінің тек бір бөлігін алып тастау операциясы, және ол несеп көпіршігіндегі кейбір қатерсіз және қатерлі ісіктерге байланысты жасалады.
Шағын инвазивті
Аз инвазивті радикалды цистектомия, көбінесе робот көмегімен жасалатын лапароскопиялық радикалды цистектомия (RARC) ретінде танымал, бірнеше факторға байланысты пациенттер үшін қолданылуы мүмкін, оның ішінде: жалпы денсаулық жағдайы (әсіресе өкпе саулығына назар аудару), дене массасы индексі (БМИ), бұрын жасалған операциялардың саны мен түрі, сондай-ақ көк шөлке ісігінің орналасуы мен мөлшері. RARC кезінде хирургиялық құралдарды орналастыру үшін іш қуысына бірнеше кішкентай тіліктер жасалады. Бұл құралдар хирург басқаратын хирургиялық роботқа қосылады. Бас төмен (Тренделенбург) поза қолданылады және іш қуысы газбен толтырылады (инсуффляция), операция жасау үшін жақсы кеңістік пен көру мүмкіндігін қамтамасыз ету мақсатында. Процедураның қалған бөлігі ашық операцияға ұқсас жолмен жүргізіледі. Үлкен немесе кішкентай асқынулар, өмір сапасы, ісіктің қайталану уақыты және операциядан кейін қалған қатерлі жасушалардың саны тұрғысынан, ересектердегі көк шөлке ісігін емдеуде роботтық және ашық хирургия арасында айырмашылық аз немесе мүлдем болмауы мүмкін. Жүрек және өкпе ауруларының ауыр түрлері бар пациенттерге робот көмегімен немесе лапароскопиялық хирургия жасауға болмайды. Осы хирургиялық әдіс кезінде дұрыс поза мен іш қуысына газ құю кеуде қуысына қосымша жүктеме түсіреді, бұл өкпе функциясын нашарлатады және қанды оттегімен қамтамасыз ету қабілетін төмендетеді. Көк шөлке ісігінің "in situ" (жерінде) формасында ішінара цистектомияға тыйым салынады. Ішінара цистектомияға қарсы көрсетілімдердің арасында көк шөлкенің сыйымдылығының күрт төмендеуі немесе көк шөлке тригонына (несеп құбығы мен несеп жолдарының көк шөлкеге қосылатын жері) өте жақын орналасқан ісік те бар.
Асқазан-ішек жолы
Ілеус – ішектердегі қозғалыстың баяулауы – цистектомиядан кейін болатын ең көп кездесетін асқыну. Бұл жағдай негізінен ішектердің қамқа жоспасына жақын орналасуына байланысты оларды манипуляциялау, зәр жолын жасау үшін ішектерге жасалған операция, тіпті кейбір дәрілер, мысалы, опиаттар сияқты факторлардың әсерінен туындайды. Кіші ішектің қозғалысы баяулаудан бөлек, кіші ішек толық бітелуі де мүмкін. Зәр жолын жасағаннан кейін, ішектер қайта тігілген жерден ішек мазмұны сыртқа шығуы мүмкін.
Зәр шығару жолдары
Зәр шығару жолы жасалғанда, несеп жолдары біте қалуы мүмкін, бұл бүйректерден несептің шығуына кедергі келтіреді. Егер мұндай жағдай туындаса, несептің денеден шығуына мүмкіндік беру үшін тері арқылы нефростомиялық түтік енгізу үшін тағы бір процедура қажет болуы мүмкін. Несеп жолдарының бітуі көбінесе несеп жолдарының зәр шығару жолына қайта қосылған жерінде болады. Хирургия кезінде несеп жолының ішіне кішкентай, қуыс, иілгіш түтікше (стент) орнатылуы мүмкін, бұл қайта қосылу орнының жазылуына көмектесуі мүмкін. Бұл қайта қосылу орны іш қуысына несеп ағуына да осал. Егер ішінара цистектомия жасалса, алынған ісіктің орналасуына байланысты несеп жолдары зақымдануы мүмкін. Мұндай жағдайда, зақымды жөндеу үшін қосымша процедура қажет болуы мүмкін. Жоғары деңгейдегі қоректік заттармен иммундықты күшейтетін тамақтану операциядан кейінгі 90 күн ішіндегі асқынуларды азайтуы мүмкін. Мультивитаминдер мен минералды қоспаларға қарағанда, операцияға дейін ауызға берілетін қоспалар операциядан кейінгі асқынуларды аздап азайтуы мүмкін. Радикалды цистектомиядан өткен пациентке аминоқышқылдар, тармақталған тізбекті қышқылдар немесе операцияға дейін ауызға берілетін қоспалар операциядан кейінгі асқынуларды жақсарта ма, жоқ па, әлі белгісіз. Көз тамырға тамақтандыру және операциядан кейінгі ерте тамақтандыру операциядан кейінгі асқынуларды күшейте алады. Бұл диеталық шаралар ауруханада жату мерзіміне әсер етпейді.
Ауырсынуды басу
Әдетте, операциядан кейін бірден, мысалы, есірткі сияқты интравеноздық ауырсынуға қарсы дәрілер қолданылады. Тамақ қабылдауға төзелгеннен кейін ауырсынуды басатын дәрілерді ауызбен ішуге болады.
Белсенділік
Операциядан кейін ерте қозғалысқа көшу ұсынылады. Науқастар операция жасалған күнінен бастап жүре және орындыққа отыра алады. Көбінесе, операциядан кейін бір-екі күн ішінде бөлмесінде немесе аурухана бөлімшесінде жүруге мүмкіндік туады. Кейбір науқастарға ауруханада немесе үйге шыққаннан кейін қосымша көмек немесе физиотерапия қажет болуы мүмкін.
Веналық тромбоэмболияның алдын алу
Веналық тромбоэмболияның (ВТЭ) алдын алу шаралары операцияға дейін де, кейін де жүзеге асырылады. Аяқтарға кигізілетін қысым түсіретін құрылғылар немесе гепарин немесе төмен молекулалық гепарин (LMWH) сияқты дәрілер жиі қолданылады. Қажет болған жағдайда, LMWH арқылы ВТЭ профилактикасы ауруханадан шыққан соң да жалғастырылуы мүмкін.
Хирургиялық операцияны бақылау
Егер ашық цистектомия жасалса, кесікті жабатын тігістер әдетте операциядан кейін 5-10 күн өткен соң алынады. Хирургпен келесі бақылау әдетте операциядан кейін 4-6 аптада жоспарланады және қалпына келуді бағалау үшін зертханалық немесе радиологиялық зерттеулерді, сондай-ақ қосымша күтім мен бақылауды қамтуы мүмкін.