Кіріспе

Дорилдар, сондай-ақ шоферлер, сафари құмырсқалары немесе сиафу деп аталатын әскер құмырсқаларының ірі туысы, негізінен Орталық және Шығыс Африкада таралған, бірақ ареалы Оңтүстік Африка мен тропикалық Азияға дейін созылады. "Сиафу" термині суахили тілінен алынған және жергілікті халықтар осы құмырсқалардың түрлі түрлерін сипаттау үшін қолданатын аймақтық банту тілдеріндегі көптеген ұқсас сөздердің бірі. Бұрынғы Ecitoninae (қазір Dorylinae) қосалқы туысының Жаңа дүниедегі өкілдерінен ерекшеліктері, олардың мүшелері бірнеше күннен үш айға дейін уақытша жер асты бивактарын құрап, қазып, жер асты қуыстарында мекендейді. Сонымен қатар, кейбір Жаңа дүниедегі әскер құмырсқаларынан айырмашылығы, шофер құмырсқалары басқа құмырсқа түрлеріне арналған мамандандырылған жыртқыштар емес, олардың рационы әртүрлі бунақденелілерден тұрады. Колониялар басқа әскер құмырсқаларымен салыстырғанда өте ірі, онда 20 миллионнан астам жеке тұлға болады. Америкалық құмырсқалар сияқты, жұмысшылары касталық полиморфизмді көрсетеді, солдаттардың қайшы жамбас сияқты қысқыштарын пайдаланатын аса ірі бастары бар. Олар тістеуге қабілетті, бірақ мұны сирек жасайды, көбінесе күшті қырғыш жақ сүйектеріне сеніп, тістеп алады. Шофер құмырсқалары – ең ірі тірі құмырсқалар, олардың дене ұзындығы физиологиялық жағдайына байланысты 40–63 миллиметрді (1,5–2,4 дюйм) құрайды.

Өмірлік цикл

Маусымдық кезеңде, азық-түлік азайғанда, олар төбеден түсіп, 50,000,000-ға дейін құмырсқадан тұратын колонналар құрайды, олар адамдарға қауіпті деп есептеледі, бірақ олардан оңай қашуға болады; колонна сағатына шамамен 20 метрдей ғана қашықтыққа жылжи алады. Қозғала алмайтындар үшін немесе колонналар үйлер арқылы өтетін кезде ең үлкен қауіп туады. Керісінше, олардың болуы масаи сияқты белгілі бір адамдар тобына пайдалы. Олар шаруашылық қоғамдастығында зиянкестердің алдын алу қызметін атқарады, жәндіктерден бастап үлкен егеуқұйрықтарға дейін өсімдіктердің көптеген зиянкестерін жейді. Мысалы, жүргіш құмырсқалар Африканың Сахарадан оңтүстік аймақтарында кездесетін африкалық қант құмырсасының личинкаларын жейді, ол зиянкес көбелек болып табылады. Ерекше ұзын колонна құратын құмырсқалар өздеріне шабуыл жасаған кез келген нәрсеге қарсы қатал түрде қорғанады. Патшайым дайын болғаннан кейін, колониядағы жұмысшылардың шамамен жартысы онымен бірге жаңа колония құру үшін кетеді. Жүргіш құмырсқалардың патшайымдары Жердегі ең ірі құмырсқалар болып табылады және жәндіктер арасында ең көп жұмыртқа сала алады, айына бірнеше миллион жұмыртқа салады. Құмырсқаның жауырыны соншалықты күшті, Шығыс Африкада оны шұғыл тігіс ретінде қолданады. Шығыс Африканың әртүрлі жергілікті тайпалары (мысалы, Масаи моран) бұтада жарақат алғанда, жауынгерлерді жараны тігу үшін пайдаланады, құмырсқаларды жараның екі жағынан шағып, содан кейін денелерін сындырады. Осылайша құмырсқаларды хирургиялық тігіс ретінде пайдалану арқылы бірнеше күнге дейін сақталатын мөр жасалады, ал қажет болған жағдайда процедура қайталанады, бұл табиғи емделуге мүмкіндік береді. Бұл туысқа жататын бірнеше түрлер термитарийлерге шабуыл жасап, термиттіктерді парализдеп немесе өлтіріп, оларды ұяға қайтарып әкеледі. Жүргіш құмырсқалардың колониясында тек бір патшайым болады. Ол өлген кезде, қалған жұмысшылар басқа колонияға қосылуға тырысады, бірақ егер бір түрдің екі колониясы кездессе, олар қақтығыстан аулақ болу үшін бағыттарын өзгертеді.

Түрлер

Д. acutus Santschi, 1937
Д. aethiopicus Emery, 1895
Д. affinis Shuckard, 1840
Д. agressor Santschi, 1923
Д. alluaudi Santschi, 1914
Д. atratus Smith, 1859
Д. atriceps Shuckard, 1840
Д. attenuatus Shuckard, 1840
Д. bequaerti Forel, 1913
Д. bishyiganus (Boven, 1972)
Д. braunsi Emery, 1895
Д. brevipennis Emery, 1895
Д. brevis Santschi, 1919
Д. buyssoni Santschi, 1910
Д. congolensis Santschi, 1910
Д. conradti Emery, 1895
Д. depilis Emery, 1895
Д. diadema Gerstaecker, 1859
Д. distinctus Santschi, 1910
Д. ductor Santschi, 1939
Д. emeryi Mayr, 1896
Д. erraticus (Smith, 1865)
Д. faurei Arnold, 1946
Д. fimbriatus (Shuckard, 1840)
Д. fulvus (Westwood, 1839)
Д. funereus Emery, 1895
Д. furcatus (Gerstaecker, 1872)
Д. fuscipennis (Emery, 1892)
Д. gaudens Santschi, 1919
Д. ghanensis Boven, 1975
Д. gribodoi Emery, 1892 – соның ішінде D. gerstaeckeri Emery, 1895
Д. helvolus (Linnaeus, 1764)
Д. katanensis Stitz, 1911
Д. kohli Wasmann, 1904
Д. labiatus Shuckard, 1840
Д. laevigatus (Smith, 1857)
Dorylus lamottei (= D. gribodoi) Bernard, 1953
Д. leo Santschi, 1919
Д. mandibularis Mayr, 1896
Д. mayri Santschi, 1912
Д. moestus Emery, 1895
Д. molestus Wheeler, 1922
Д. montanus Santschi, 1910
Д. niarembensis (Boven, 1972)
Д. nigricans Illiger, 1802
Д. ocellatus (Stitz, 1910)
Д. orientalis Westwood, 1835
Д. politus Emery, 1901
Д. rufescens Santschi, 1915
Д. savagei Emery, 1895
Д. schoutedeni Santschi, 1923
Д. spininodis Emery, 1901
Д. stadelmanni Emery, 1895
Д. stanleyi Forel, 1909
Д. staudingeri Emery, 1895
Д. striatidens Santschi, 1910
Д. termitarius Wasmann, 1911
Д. titan Santschi, 1923
Д. vishnui Wheeler, 1913
Д. westwoodii (Shuckard, 1840)
Д. wilverthi Emery, 1899