Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көптеген құмырсқалар тістеуге, шаншуға және тітіркендіргіш химиялық заттарды шашуға қабілетті. Дегенмен, адамға зиян келтіре алатын түрлердің саны салыстырмалы түрде аз; олардың кейбіреулері ауыр жарақаттарға немесе сирек жағдайларда өлімге әкелуі мүмкін. Егеуқұйрықтар сияқты, жеке құмырсқалар да өз шаншықтарын жоғалтпайтындықтан, бірнеше рет шаншуға қабілетті.
Most ants are capable of biting, stinging, and spraying irritant chemicals. However, only relatively few species can harm humans; among which some can cause significant injury or, in rare cases, death. Like wasps, individual ants are capable of stinging multiple times as they do not lose their stingers.
От құмырсқалары
Отты құмырсқалар – Жаңа әлемде кездесетін 20 түрден тұратын құмырсқалар тобы. Олар агрессивтілігімен және ауыртпалық шағуымен белгілі. Медициналық маңызы бар төрт түрге жатады: Solenopsis invicta, Solenopsis richteri, Solenopsis geminata және Solenopsis saevissima. Қызыл импортталған отты құмырсқа S. invicta – олардың арасында ең көп зерттелген және ең қауіпті түр деп саналады. S. invicta әлем бойынша таралу аймағын кеңейтіп жатыр, сондықтан медициналық шұғыл жағдайларда көбінесе осы құмырсқалардың қатысы болады. Адамдар отты құмырсқалармен көбінесе олардың үйіндісіне қадам басқанда кездеседі, бұл құмырсқалардың адамның аяқтарына шабуылдап, жаппай шағуына себеп болады. Құмырсқалар алғашқыда мазаланғанда бөлінетін дабыл феромондарына жылдам жауап береді, бұл шабуылға және агрессивті шағуға әкеледі. Отты құмырсқаның шағуы көбінесе күйдіру сезімімен және есекжеммен бірге жүреді, содан кейін ісіну пайда болады. Ісіну көбінесе ақ іріңге толы қуықшаларға айналады, оларды қосалқы инфекцияның алдын алу үшін қысып жармаудан аулақ болу керек. Кейбір адамдар уға сезімтал, және сирек жағдайларда анафилаксиядан қайтыс болуы мүмкін. Америка Құрама Штаттарында 1989 жылы 29 300 дәрігердің арасында жүргізілген сауалнамада 83 адамның қаза болғаны туралы хабарламалар алынды. Кейбір жағдайларда отты құмырсқалар төсекке жатқан адамдарға шабуыл жасайды, ал кейбір аймақтарда олар медициналық мекемелерде ерекше қауіпті болуы мүмкін, себебі олар адамдар тұратын жерлерде ұя салады. Күйдіру сезімі мен қуықшаның пайда болуы – удың ерімейтін алкалоидтарын шағу арқылы енгізудің салдары, ал ауыр аллергиялық реакциялар удың құрамындағы ақуыз аллергендерінен туындайды.
The fire ants are a group of 20 species of New World ants which are reputed after their aggressiveness and painful stings. Four species are considered of relevant medical importance: Solenopsis invicta, Solenopsis richteri, Solenopsis geminata, and Solenopsis saevissima. The Red Imported Fire Ant S. invicta is the best studied among them, and reputed as the most dangerous species. S. invicta is expanding in range around the world and thus it is most often involved in medical emergencies. A person typically encounters problems with fire ants by inadvertently stepping onto one of their mounds, which causes the ants to swarm up the person's legs, attacking en masse. The ants quickly respond to alarm pheromones that are released by the first disturbed ants, causing a swarm followed by aggressive stinging. Fire ant stings are typically accompanied by burning and urticaria, followed by a welt formation. The welts often develop into white pustules that should not be scratched, as to avoid secondary infections. A few individuals are sensitive to the venom, and can, on rare occasions, die of anaphylaxis. In a survey of 29,300 physicians in the United States of America (in 1989), reports of 83 fatalities were obtained. Some fire ant attacks on humans confined to beds have also been noted; in some locations, fire ants can be a particular threat in medical facilities since they can have nesting colonies inside human habitations. It has been demonstrated that, whilst the burning sensation and pustule formation is an effect of the sting injecting insoluble venom alkaloids, the more serious allergic reactions are caused by venom protein allergens.
Басқа түрлер
Solenopsis invicta және Solenopsis richteri-ден басқа, 6 түрлі кіші тұқымдасқа (Formicinae, Myrmeciinae, Ponerinae, Ectatomminae, Myrmicinae және Pseudomyrmecinae) және 10 тұқымдасқа (Solenopsis, Formica, Myrmecia, Tetramorium, Pogonomyrmex, Pachycondyla, Odontomachus, Rhytidoponera, Pseudomyrmex және Hypoponera) жататын құмырсқаларда ауыр аллергиялық реакциялар белгілі. Аргентиналық құмырсқа, Linepithema humile Аргентинада, Оңтүстік Еуропада, АҚШ-тың оңтүстігінде және Калифорнияда кездеседі. Олар кішкентай, адамдар тұратын жерлерде кездеседі. Олар көбінесе басқа құмырсқа түрлерін өлтіреді. Ауруханалық ортада патогендерді тасымалдауға қабілетті екендігі байқалады. Фараон құмырсқасы, Monomorium pharaonis бүкіл әлемде кездеседі. Ол тістеуімен танымал емес, бірақ тыныс алу жолдарымен байланысты аллергияларға себеп болады.
Apart from Solenopsis invicta and Solenopsis richteri, serious allergic reactions are known from ants belonging to 6 different subfamilies (Formicinae, Myrmeciinae, Ponerinae, Ectatomminae, Myrmicinae, and Pseudomyrmecinae) and 10 genera (Solenopsis, Formica, Myrmecia, Tetramorium, Pogonomyrmex, Pachycondyla, Odontomachus, Rhytidoponera, Pseudomyrmex, and Hypoponera). The Argentine ant, Linepithema humile is found in Argentina, Southern Europe, Southern US and California. They are small and are found in human habitations. They often kill other ant species. They have been noted as having the potential to carry pathogens in hospital environments. The pharaoh ant, Monomorium pharaonis is found around the world. It is not known for its sting, but has been involved in respiratory allergies
Булдог құмырсқалары, Myrmecia тұқымдасына жатады, Австралияға тән, континенттегі тоқсанға жуық түрдің бірінен басқа барлық түрлері осы жерде таралған. Myrmeciinae кіші тұқымдасына жататын олар, әлемдегі ең көне құмырсқалардың бірі болып саналады. Бұл түрдің кейбір түрлері сезімтал адамдарда өлімге әкелуі мүмкін. Оқ құмырсқалары, Paraponera тұқымдасына жатады, Никарагуадан бастап Амазонка ойпатына дейін таралған. Олар Dinoponera тұқымдасына жақын туыстар, олар Жаңа әлемнің пунериндері, қатты ауыртпалықтарымен танымал. Шофер құмырсқалары, Dorylus тұқымдасына жатады, Ескі әлемде, әсіресе Батыс Африка мен Конго алабында кездеседі. Жаңа әлемдегі әскер құмырсқаларынан айырмашылығы, Ескі әлемдегі әскер құмырсқаларында тістеу мүшесі бар, бірақ оны сирек қолданады, оның орнына қорғану үшін өткір, қисайған жамбастарын пайдаланады. Dorylus spp. колониялары Eciton-нан да үлкен болуы мүмкін. АҚШ-тың батысында кездесетін Pogonomyrmex maricopa – қызыл түсті мирмицинді құмырсқалар, олардың уы ең күшті құмырсқа уы болып табылады.
Bulldog ants, from the genus Myrmecia, are native to Australia, with all but one of the ninety or so species found on the continent. Belonging to the ant subfamily Myrmeciinae, they are among the most primitive extant ants in the world. This species is known to cause some fatalities in sensitive humans. Bullet ants, from the genus Paraponera, are found from Nicaragua southward to the Amazon Basin. They are and close relatives of the genus Dinoponera, which are New World ponerines known for their painful stings. Driver ants, from the genus Dorylus, are found in the Old World, especially West Africa and the Congo Basin. Unlike the army ants of the New World, Old World army ants have a functional sting but rarely use it, preferring their razor sharp, falcate mandibles for defense instead. Dorylus spp. colonies also reach larger sizes than Eciton. The Pogonomyrmex maricopa, found in Western US, are bright red myrmicine ants whose venom is the most potent of any ant species.