Кіріспе

Оңтүстік Австралияның улы жыланы

Пигмейлік мысқұйрық (Austrelaps labialis) – Австралияға тән улы елапид жылан түрі. Ол Austrelaps туысына жатады, сондай-ақ таулық және жазықтық мысқұйрық жыландарымен бірге. Ересек пигмейлік мысқұйрық жыландарының орташа ұзындығы шамамен құрайды, бұл оларды Австралиядағы ең кішкентай мысқұйрық жыландарына айналдырады. Олар кішкентай бауырымен жорғалаушылар мен бақалармен қоректенеді. Олардың шағуы қауіпті болуы мүмкін, бірақ олар қасақана тұрып немесе басып кеткен жағдайда ғана шабуылдайды. Бұл атау 1873 жылы Ян мен оның әріптесі Фердинандо Сордели ақ ерін жыланына қысқа мерзімге берілген. Бұрын ол Austrelaps superbus түріне кірген. Осы жарияланымда пигмейлік мысқұйрық Austrelaps labialis деп қайта аталды, ал Austrelaps superbus таулық мысқұйрықтың атауы болып қалады. Жылан аулаушы Реймонд Хозер Austrelaps түрінің бөлінуіне қарсы шығып, негізгі айырмашылықтың қоршаған ортаның әсерінен туындаған өзгерістермен байланысты екенін мәлімдеді. Алайда, оның бұл жұмысы кең қоғам тарапынан сынға алынды. Жыланның жалпы аты оның денесінің үстіндегі және жыланның мұрыны мен көздерін айнала қоршаған қабыршақтарының түсін көрсетеді, ал "пигмей" сөзі осы түрдің таулық және жазықтық түрлерінен кішкентай екенін білдіреді. Басқа да кең таралған аттары: пигмей мысқұйрық, кішкентай мысқұйрық.

Ол американдық мысқұйрық, Agkistrodon contortrix (Viperidae) түріне жақын туыс емес.

Сипаттама

Австралия мысбас жыландарының арасындағы ең кішкентайы – пигмей мысбас жылан. Еркектердің ұрғыштарға қарағанда ірірек өсуі күтіледі, бірақ пигмей мысбасының арақатынасы басқа жылан түрлеріне қарағанда айқынрақ. Орташа ересек еркек жыланның ұзындығы шамамен жетеді, ал ірірек мысалдарға дейін жетеді. Екі жыныста да арқалық қабықшалары қоңырдан сұр түске дейін болады, омыртқа бойымен айқын қара жолақ өтеді. Олар өзендерге жақын, батпақтарда, сазды жерлерде және ашық склерофилді орман мен тоғайларда кездеседі. Бұл аймақтардағы суық температура көптеген басқа бауырымен жорғалаушылар үшін тым төмен. Еркектер арасындағы күрес жыландардың жыныстық жетілуін көрсетеді, бірақ пигмей мысбасында, төмендіктегі және жотадағы түрлер екі жасқа толғанда осыны көрсеткеніне қарамастан, байқалған жоқ. Сондай-ақ, жыныстық қатынас еркектерге қарай бұрышталған сияқты.