Кіріспе

Христиандық әулие Агнес Богемиялық, О.С.К. (20 қаңтар 1211 – 2 наурыз 1282), сондай-ақ Прагалық Агнес деп те белгілі, ортағасырлық Богемия ханшайымы. Ол сән-салтанат пен жайлы өмірден гөрі қайырымдылық, денесін жазалау және құдайға адалуды өмірлік жолына таңдады. Агнес қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай қадірленгенімен, 700 жылдан астам уақыт бойы оны қасиетті деп жарияламады.

Балалық шақ

Агнес Богемия королі I Оттокардың қызы болды, осылайша Богемияның қасиетті қамқоршылары Людмила мен Вацлав I-нің ұрпағы еді. Агнестің анасы – Венгрия королі Андрей II-нің әпкесі, Венгрияның Констанциясы, сондықтан Агнес Венгрияның Елизаветасымен туыс болды. Агнес үш жасқа толғанда, оны Силезия герцогы Генрих I-нің әйелі, Андэкстің Гедвигасына тәрбиелеуге тапсырды. Гедвига оны өзі Тржебницада құрған цистерциандық монахтар қауымының монастырінде оқытуға жіберді. Прагаға қайтқан соң, Агнес білімін жалғастыру үшін премонтранттардың канонисттер монастырына тапсырылды.

Үйлену тойы

Сегіз жасында Агнес Киелі Рим империясы императоры Фредерик II-нің ұлы Генрихке құда түсірілді. Генрих он жаста болды және Германия патшасы болып жарияланған еді. Дәстүр бойынша, Агнес балалық шағын болашақ күйеуінің сарайында өткізуі керек еді. Сицилия патшасы Фредерик Палермодағы сарайында болды, ал оның ұлы Генрих, Германия патшасы, Германияда, Кельндегі архиепископ Энгельберт сарайында тұрды. Агнес Бабенберг герцогы Леопольд VI-ның сарайына жіберілді. Бірақ Леопольд жас Генрихтің өзінің қызы Маргаритаға үйленуін қалады. Алты жыл құда болғаннан кейін Генрих пен Агнес арасындағы құдалық шарты бұзылды. Заманындағы басқа да әулетті әйелдер сияқты, Агнес те маңызды саяси құрал болды. 1226 жылы Агнес әкесі Оттокар бұзылған құдалықтың нәтижесінде Бабенбергтерге қарсы соғыс ашты. Оттокар содан кейін Агнес үшін Англияның Генрих III-ке үйленуді жоспарлады, бірақ император бұған қарсы шығып, Агнеске өзі үйленгісі келді.

Негізгі негізін қалаушы

Агнес саяси келісіммен жасалған некеге қатысудан бас тартты. Ол өмірін дұға мен рухани қызметтерге арнауға шешім қабылдады және осы үшін Папа Григорий IX-тан көмек сұрады. Император Фридрих былай деді: "Егер ол мені өлтіктік адам үшін тастап кеткен болса, мен қан төкер едім, бірақ оның маған қарағанда Көк Тәңірдің Падишасын таңдағанына наразы бола алмаймын." Бұл діни кешен Прагадағы алғашқы готикалық ғимараттардың бірі болды. Бұл Альп тауларынан солтүстікке қарайғы алғашқы Кедей Клэр қауымдастығы еді. 1235 жылы Агнес Богемиядағы Тевтон орденінің мүлкін ауруханаға берді. 1234 жылы ол Францискан Кедей Клэр қауымдастығының мүшесі болды. Монахиня ретінде ол, келесі жылы Прага Клэр монастырінің әйгілі аббатиссасы болғаннан кейін де, жалған және кедейлерге тамақ пішіріп, киім тікті. Олардың хат алысып жазғандарынан көрініп тұрғандай, Клэр Агнеске аналық сезіммен қарады, бірақ олар ешқашан кездеспеді. Агнес 1238 жылы ауруханада жұмыс істейтін мирян тобын жаңа әскери орден ретінде ұйымдастырды, ол негізінен мейірімділікке арналған және Қызыл Жұлдызды Крест рыцарлары деп аталды, бұл орден Әулие Августин ережесін ұстанды. Келесі жылы Агнес өзі құрған аурухананың барлық билігін осы монах рыцарларына тапсырды. Олар 1236-1237 жылдары Папа Григорий IX-тан орден ретінде мойындалды. Агнес монастырь аббатиссасы ретінде өмірін аяқтап, 1282 жылдың 2 наурызында қайтыс болды.

Мұра

Қасиетті Құтқарушы монастыры, кейіннен Қасиетті Агнес монастыры деп аталған, 15 ғасырдағы Гусит соғыстарынан кейін құлдырауға бет бұрды. 1782 жылы оның қауымдастығы таратылды. 1960 жылдары қайта жаңартылған ғимарат қазір Прагадағы Ұлттық галереяның бөлімшесі болып табылады және орта ғасырлық Орталық Еуропа мен Богемия коллекцияларын ұсынады.

Құрмет

Агнес үшін қасиеттілікке жол ашу процесі 1872 жылдың 21 қарашасында басталды, ал Папа Пий IX оны 1874 жылы қасиетті деп жариялады. Папа Иоанн Павел II 1989 жылдың 12 қарашасында Блаженная Агнессаны қасиетті деп жариялады, Чехиядағы католиктер оған арналған жылды өткізді.

Мәдениеттік сілтеме

Агнесс туғанына сегіз жүз жыл толуына орай Прага архиепископтығы Прагадағы Ұлттық галереямен бірлесіп, Прагадағы (Ескі қала) Агнесс монастырында "Бөгемияның қасиетті Агнесс – ханшайым және монах" атты көрме ұйымдастырды. Көрме 2011 жылдың 25 қарашасынан 2012 жылдың 25 наурызына дейін өтті. Осыған ұқсас көрме, Агнесс Богемияны құрметтеу мақсатында, шамамен 80 жыл бұрын да өткізілген болатын. Көрмеде 300-ге жуық экспонат қойылды. Ілесуші серіктестер ретінде Қызыл Жұлдызды крест орденінің мүшелері, Ұлттық архив және Карл университеті қатысты.