Кіріспе
Финн дипломаты және саясаткері Яри Пекка Олави Вилен (17 сәуірде 1964 жылы Кемиде туған) – финн дипломаты және саясаткер. Вилен 1999–2007 жылдары Финляндия Парламентіне Ұлттық коалиция партиясынан және Лапландия округінен депутат ретінде сайланды.
Jari Pekka Olavi Vilén (born 17 April 1964 in Kemi) is a Finnish diplomat and a politician. Vilén served in the Finnish Parliament, representing the National Coalition Party and the district of Lapland from 1999–2007.
Саяси өмір
Вилен 2002-2003 жылдары премьер-министр Пааво Липпоненнің екінші кабинетінде Сыртқы сауда және Еуропалық істер министрі болды. Сыртқы сауда министрі ретінде ол Экономикалық Ынтымақтастық және Даму Ұйымы (ЭЫДҰ) ынтымақтастығы, бәсекелестік және сауда саясаты, тұтынушылардың құқықтары және туризм мәселелеріне жауапты болды. Еуропалық істер министрі ретінде ол Еуропалық Одақтың кеңею келіссөздерін жүргізді. Вилен 2003 жылдың 9 мамырынан 10 шілдесіне дейін Еуропалық конвенцияның мүшесі болды. Вилен Еуропалық Одақ конвенциясына мүше ретінде Финляндияның премьер-министрі Мати Ванханеннің орнын басты. Конвенцияның мақсаты – Еуропалық Одақ Конституциясының жобасын жасау болды. Вилен 2004 жылдың 18 маусымынан 2007 жылдың 21 наурызына дейін Финляндия Парламентінің Ұлы комитетінің төрағасы қызметін атқарды. Вилен Финляндиядағы еуропалық және халықаралық саясаттағы белгілі тұлғаға айналды. Ол Еуропалық Одақ, халықаралық, қаржылық және экономикалық саясат, білім беру, аймақтық саясат және қорғаныс саясаты саласындағы көптеген мәселелер туралы жиі жазады. Ол сондай-ақ Еуропалық Одақтың болашағы туралы жарияланымдар жасады және оларды редакциялады. Вилен мырза мансап жолында көптеген құпия лауазымдарды да атқарды. Олардың ішінде Финляндиядағы Еуропалық қозғалыстың төрағасы (2003-2007), Финляндияның Өнеркәсіптік Ынтымақтастық қоры (FINNFUND) басқармасының төрағасы (2000-2001, 2003-2007), Ұлттық білім беру қауымдастығының төрағасы (2004), Ұлттық коалиция партиясы кеңесінің төрағасының орынбасары (1995-2000), Финляндия студент мұғалімдер қауымдастығының төрағасы (1988-1989) және 2001 жылы Солтүстік кеңестегі консерваторлар тобының төрағасы болды. Мухаммед карикатураларына байланысты туған дау кезінде Вилен мырза Финляндиядағы карикатуралардың жариялануын айыптаған алғашқы фин саясаткері болды, бұл ішкі істер министрінің карикатураларды өз веб-сайтында жариялаған Suomen Sisu ұйымына қарсы қылмыстық тергеуді бастау туралы шешіміне әсер етті.
Шетелдік қызмет
Вилен 2006 жылдың 9 желтоқсанында сайлауға қатыспайтынын мәлімдеді, себебі сайлаудан кейін халықаралық қызметке өту мүмкіндігі бар еді. Республика Президенті Тарья Халонен Виленді 2007 жылдың 1 тамызынан бастап Финляндияның Венгриядағы елшісі етіп тағайындады. Вилен 2007 жылдың 1 сәуірінен бастап Сыртқы істер министрлігінде мемлекеттік қызметкер болып жұмыс істеді. 2012 жылдың 17 ақпанында президент Виленді 2012 жылдың 10 қыркүйегінен бастап Польшаның Варшава қаласындағы Финляндияның жаңа елшісі етіп тағайындау туралы шешім қабылдады. 2014 жылы ол Еуропа Кеңесі жанындағы Еуроодақтың жаңа елшісі болып тағайындалды және 2014 жылдың 1 қыркүйегінде қызметін бастады. 2018 жылдың қазанынан 2020 жылдың наурызына дейін елші Вилен Еуропалық саяси стратегиялық орталықта (ЕССО) Арктика саясаты мәселелері бойынша аға кеңесші болып қызмет етті. 2020 жылдың наурыз айынан бастап Вилен Сыртқы істер министрлігінде Финляндияның Баренц аймағы және Солтүстік өлшемі жөніндегі елшісі болып жұмыс істеп келеді. 2023 жылдың мамыр айында ол 2023 жылдың 1 қыркүйегінен бастап Финляндияның Канададағы елшісі болып тағайындалды.
Білім
Оқуын аяқтап, 1990 жылы Оулу университетінен білім беру магистрі дәрежесін алғаннан кейін Вилен Тринити колледжінде зерттеуші, ал Дублиндегі Сент-Эндрюс колледжінде оқытушы ретінде академиялық қызметін жалғастырды (Ирландия, 1990–1991 жж.), Оулу университетінде ассистент болып 1991–1992 жж. жұмыс істеді, содан кейін 1992–1994 жж. Финляндия академиясының гранты бойынша Бельгиядағы Брюссельдегі Vrije Universiteit-те зерттеуші болды. Плагиат туралы айыптауларға байланысты Оулу университеті 1991 жылы Виленнің магистрлік диссертациясы бойынша тергеу жүргізіп, нәтижесін жариялады. Тергеуге сәйкес, диссертация мәтінінің шамамен 50 пайызы тиісті сілтемелерсіз басқа дереккөздермен дерлік толықтай сәйкес келеді. 2001–2002 жылдары Вилен министр болып сайланғаннан кейін Оулу университеті 1989 жылғы Виленнің магистрлік диссертациясын анонимді хабарлама бойынша қайта тексеріп, диссертацияның бір бөлігі дұрыс көрсетілмеген түрде басқа көзден көшірілген деген қорытындыға келді. Вилен, оның диссертация жетекшісі және факультет кеңесінің барлық мүшелері сөгіс алды. Университет сонымен қатар диссертацияны қабылдауды жоюға заңдық негіз жоқ екенін мәлімдеді.
Отбасы
2005 жылы Яри Вилен Янина Коскиге үйленді, ол сол кезде Фин парламентінің Ясыл лигадан сайланған мүшесі Янина Андерссонның парламенттік көмекшісі болып жұмыс істеді. Олардың ажырасуы 2009 жылы жарияланды. Вилен 2011 жылы Будапештте қайтадан үйленді, бұл жолы Венгрия парламентінің бұрынғы президенті Каталина Силидің кабинет жетекшісі Ева Сёрегимен. 2017 жылдың 10 желтоқсанында олар ұлдарына ата-ана болды.