Кіріспе

Маалеа – АҚШ-тың Гавайи штатындағы Мауи округіне қарасты халық санағымен белгіленген елді мекен. 2020 жылғы халық санағы бойынша халқы 310 адамды құрайды. Маалеа Мауи аралының батысын аралдың Орталық аңғарынан бөліп тұратын тасқын судың оңтүстік жағалауында орналасқан. Басқа ахупуаа (гавайилік жер бөлістері) сияқты, ол тау беткейлерінен теңізге қарай кеңейе келе 5,4 шаршы мильді құрайтын жерді және 2,3 мильді құрайтын теңізді алып жатыр. Маалеа мың жылдан бері Хавай патшалары мен әскерлері үшін, содан кейін кит аулаушылар мен желкенді кемелердің тоқтау орны болып келген. Қазіргі тас жолдар бұрынғы Уайлукуға (бүгінгі Мауи округінің әкімшілік орталығы), батысқа Лахайнаға, оңтүстікке Кихей және Уайлеа қалаларына дейін созылған ежелгі жолдардың ізін жалғастырады. Маалеа атауы гавай тіліндегі ‘alae сөзінен шыққан, ол – жанартаудың атқылауынан пайда болатын темір тотығы, бұл аймаққа темірге бай қызыл топырақтың түсін береді.

География

Маалаеа (20.809336, 156.490729) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, CDP-нің жалпы ауданы – , оның ішінде құрлық және , немесе 29,99%-ы су құрайды.

Маалая тарихы

Маалаеа 15 ғасырдағы балық аулаушы ауылы болған, онда үлкен хейау (мәрекеттік орын), петроглифтер, каухале (тұрғын үйлер) және коа (балық аулау ғибадатханалары) болды, олардың кейбіреулері үстіміздегі төбе беткейлерінде сақталған. Алғашқы тұрғындар үшін Каполи бұлағы қазіргі порттың жанында орналасқан. 1778 жылдың 20 қаңтарында капитан Джеймс Кук пен "Эндевор" кемесінің экипажы Гавайиге аяқ басқан алғашқы еуропалықтар болды. Одан кейінгі онжылдықтарда әлемнің түкпір-түкпірінен келген миссионерлер, теңізшілер, саяхатшылар, саудагерлер мен шеберлердің саны артты. 1800 жылдардың соңында Маалаеа Мауиге саяхатшылар үшін маңызды орынға айналды. Маалаеа шығанағының 1883 жылғы егжей-тегжейлі картасында кемежай, қонақ үй мен кафе, қайық үйі және тағы басқалары көрсетілген. 1893 жылы Гавайидің соңғы ханымы Лилиуокалани құлатылғаннан кейін еуропалықтар бұрынғы патшалық жерлерін қант және ананас плантацияларына айналдырды. Олар қытай, жапон, португал және басқа да иммигранттарды дала жұмысына жалдады, олар келісімшарттарын аяқтағаннан кейін аралда қалды, Гавайидің көпмәдени қоғамына үлес қосты. Маалаеада шағын балық аулау ауылы пайда болды; 1910 жылғы санақ бойынша онда негізінен 32 жапондық және 7 гавайлық тұрды. Сол жылы Мауи құрғақ тауарлар компаниясы Маалаеада дүкен ашты, ал 1918 жылы жергілікті жапондық Йосабару Цубои осы бизнесті сатып алып, жергілікті балық аулау флотының тауарларын ұсынатын танымал балық базарына дейін кеңейтті. Гавайидегі балық аулау қайықтарындағы экипаждардың көпшілігі жапондықтардан құралды; Маалаеада олар балықшылардың қорғаушы құдайы Синто құдайы Эбису Саманың бейнесін жасады. Ескерткіш пен ғибадатхана осы күнгі ауылда сақталған. Мауидің тарихи орны саналатын Маалаеаның жалпы дүкені де бүгінге дейін ашық және Ұлттық тарихи тізілімде тіркелген. 1929 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстағы әскери-теңіз флотының ұшқышы Стэнли К. Кеннеди Мауидегі алғашқы әуежайды құрды: жаңа құрылған Интер Айленд Эйрвейсі үшін Маалаеада 1500 фут ұзын қону алаңы. Сол жылы екі Сикорский екіжазық ұшағы сегіз жолаушыны көтеріп, 59 минутта Гонолулудан Мауиге ұшты. Мауи мен Оаху, Ланаи мен Молокаи арасындағы рейстермен Маалаеа тағы да саяхатшылар үшін торапқа айналды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары Маалаеа шығанағына серфингшілер келді, оларды оның тартымды толқындары қызықтырды. Олардың арасында "Маалаеа жүк пойзы" бар. Ол әлемдегі ең жылдам толқындардың бірі саналады, бірақ тек қанағаттанарлық жағдайда ғана пайда болады. Он екі жылдан кейін, Еуропада Екінші дүниежүзілік соғыс разында, АҚШ әскери-теңіз флоты 130 кемесімен Гавайи суларына келді, ал Жапон императорлық әскери-теңіз флотының Перл-Харборға шабуыл жасағаннан кейінгі айларда Мауиге мыңдаған теңіз жауынгерлерін жіберді. Төртінші теңізшілер дивизиясы аралдың желге қарсы жағалауында жаттығу алаңдарын құрды және Маалаеаның лайлы жерлерін тікелей оқ ату жаттығулары мен су асты командалары үшін бұзғыш жаттығулар лагеріне пайдаланды, оларды Иво Джима, Сайпан және Тиниандағы жағдайларға дайындады. Маалаеада жаттыққан теңізшілер Сайпандағы жапон армиясының 43-ші жаяу әскер дивизиясын жеңді. Маалаеа шығанағындағы теңізшілердің жаттығуларынан қалған заттар әлі де су астында жатыр. Соғыс кезінде Америкада тұратын мыңдаған жапондықтар, олардың көпшілігі азаматтар, АҚШ материгіндегі лагерьлерге жіберілді. Маалаеаның жапондық ауылында Кихей дүкенінің менеджері Кейзо Бан тұңғыш рет тұтқындалды. Тағы біреуі - Маалаеаның Эбисоку Джинша ғибадатханасында қызмет атқарған пастор Масао Арин. 1950 жылдары Гавайи экономикасы қант пен ананастан туризмге қарай ондаған жылдар бойы ауыса бастады. Hale Kini O Maalaea Polynesian Motel 1956 жылы ашылды, ол территорияның қоғамдық жұмыстар департаменті Маалаеа ауылының үстіндегі Лахаина пали (тасқа) туннелін аяқтағаннан кейін бес жыл өткен соң, Мауидің орталық аңғары мен Лахаинаны байланыстырды. Маалаеадағы шағын қайық порты демалыс кемелері мен коммерциялық балық аулау кемелерінің шығатын орны ретінде пайда болды. 1968 жылы Жағалау күзеттері өздерінің "Кейп Ньюваген" кемесін сол жерге орналастыра бастады. Бір жылдан кейін Голливудтың "Мириш" студиясы "Гавайиліктер" фильмін түсіру үшін Маалаеаға келді. Джеймс Миченердің кітабының желісі бойынша түсірілген фильмде Чарльтон Хестон мен Джеральдин Чаплин ойнады. 1980 жылдары ауыл мен оның айналасында үлкен идеялар пайда болды: дөңкірекі киттер үшін ұлттық теңіз қорығы, көп талқыланған портты кеңейту және сауда орталықтары. Осы және тағы көп ұсынылған жобалар 1988 жылы Маалаеа қауымдастығының құрылуына әкелді. Оның жиырма сегіз жылдық қызметінің барысында MCA қауымдастықтағы көптеген бастамалар мен жобалар ұзаққа созылатын мұра қалдырды. 1990 жылдары Маалаеада тағы өзгерістер болды. Мауи мұхит орталығының, Тынық мұхит киттер қорының штаб-пәтерінің және Маалаеа ауылдық дүкендерінің құрылуы осы шағын ауылды міндетті түрде көруге тиіс саяхатшылар орталығына айналдырды. 1992 жылы президент Джордж Буш Гавайи аралдарының дөңкірекі киттердің ұлттық теңіз қорығын құрған Океан заңын қол қойды. Екінші пана Маалаеаның Кеалия көлінде ашылды, ол жойылып бара жатқан гавайилік тұтқыр, гавайилік құтыр, гавайилік монах тыныш теңізінің иесі және гавайи теңіз тасбақасының екі түрін қорғады. 1994 жылы мемлекеттік жаңа жолдар бағдарламасы, Nā Ala Hele, Лахайна мен Маалаеаны байланыстыратын Лахайна пали жолын қалпына келтіруді бастады, оның баурайларында 18 тарихи орын, соның ішінде ежелгі тас қабырғалар мен петроглифтер бар. MCA 2016 жылы қызметін тоқтатты, ал келесі жылы жаңадан құрылған Маалаеа ауылдық қауымдастығымен алмастырылды, оның мақсаты, ішінара, аймақтың орталықтан суға дейінгі ортасын қорғау болып табылады.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақ бойынша, CDP-де 352 адам, 196 үй шаруашылығы және 81 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – [халық тығыздығы мәні]. CDP-нің нәсілдік құрамы: 78,1% ақ нәсілді, 2% афроамерикалық, 0,3% американдық үндістер, 9,7% азиялық, 5,4% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,1% басқа нәсілдер және 3,4% екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 3,7% құрады. 196 үй шаруашылығының ішінде 3,6% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 37,2% -ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 2,6% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 58,7% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 51% жалғыз адамдардан тұрады, ал 42,3% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 1,56 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,15 адамды құрады. Тегі бойынша: 18,8% ағылшын, 17% неміс, 9,4% ирланд, 5,4% француз, 3,6% поляк, 3,1% итальян, 3,1% шотланд және 1,8% норвегиялық текті. Медианалық жас 63 жасқа тең. Халықтың 43,5% 65 жасқа және одан үлкен, оның ішінде 28,7% 65-тен 74 жасқа дейін, 13,5% 75-тен 84 жасқа дейін, ал 1,3% 85 жасқа және одан үлкен. Халықтың 12,1% зейнеткерлер (ардагерлер). Үй шаруашылығының орташа табысы 91 250 доллар, отбасылар үшін 138 125 доллар, үйленген жұбайлар үшін 140 625 доллар, ал отбасы емес үй шаруашылықтары үшін 61 563 доллар. Халықтың 6,3% кедейлік шегінде өмір сүреді.