Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Француз анатомы (1748–1794)
French anatomist (1748–1794)
Феликс Вик д’Азир (Félix Vicq d'Azyr; 23 сәуір 1748 – 20 маусым 1794) – француз дәрігері және анатомы, салыстырмалы анатомияның бастаушысы және биологиядағы гомология теориясын ашқан адам.
Félix Vicq d'Azyr (feliks vik daziʁ; 23 April 1748 – 20 June 1794) was a French physician and anatomist, the originator of comparative anatomy and discoverer of the theory of homology in biology.
Өмірбаян
Вик д'Азыр Нормандияның Валонь қаласында дәрігердің ұлы болып дүниеге келді. Ол Париж университетінде медицина мамандығы бойынша білім алып, танымал және дарынды жануарлар мен адам анатомиясы және дәрігері болды. 1773 жылдан бастап Вик д'Азыр Париждегі Jardin du Roi, қазіргі Табиғат тарихы мұражайында анатомия курсын оқытты. 1774 жылы досы Кондорсе, Мәңгілік хатшының қолдауымен Ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Осы лауазымда ол әріптестерінің мақтау сөздерін жазуға жауапты болды. Ол бұл жұмысты үлкен талантпен атқарып, 1788 жылы Француз академиясының өмір бойына мүшелігіне ие болды. Гвиеннада эпидемия басталғанда, оған есеп дайындау, ұсыныстар енгізу және оларды іске асыру міндеті жүктелді. Денсаулық сақтау саласында мемлекеттің жауапкершілігін ерте сезінген Анн Роберт Жак Турго Корольдік медицина қоғамын құруды ұсынды. 1775 жылы Вик д'Азыр Мәңгілік хатшы болып тағайындалды. Оның басшылығымен қоғам 16 жыл ішінде аурулар, дәрігерлер, экономика және азық-түлік ресурстары туралы мол фактілер мен ақпарат жинады. Ол Мария Антуанетта патшайымның соңғы дәрігері болды және оны қорғауға тырысты. Сонымен қатар, ол Альфорт мектебінде ветеринария профессоры және эпидемиялар жөніндегі басқарушы болды. Анатомист ретінде ол мидың короналды кесілімдерін жасауды және диссекцияға көмектесу үшін алкогольді қолдануды алғашқылардың бірі ретінде енгізді. 1786 жылы ол мидағы locus coeruleus, locus niger (substantia nigra) және Vicq d'Azyr жолағын – ми қабығының сыртқы түйіршікті және сыртқы пирамидалық қабаттары арасындағы талшықты жүйені, сондай-ақ оның атымен аталатын мамилло-таламустық жолды сипаттады. Оның мидың жалғасып жатқан бүршіктерін жүйелі зерттеуі классикалық туындыға айналды және Вик д'Азыр гирлерді атаған алғашқы нейроанатомистердің бірі болды. Ол мидың терең сұр ядроларын және базальды ганглияларды зерттеді. Екінші энциклопедияға қатысты. Француз революциясы кезінде ол Франциядағы анатомиялық білім берудің болашағын анықтаумен айналысқан Уақытша өнер комиссиясына сайланды. Вик д'Азыр 1794 жылдың 20 маусымында Террор кезінде туберкулезден қайтыс болды. Сол күні ол Робеспьердің "Жоғары мәңгілік" фестиваліне қатысқан еді. Оның трагикалық өмірбаянында соңғы жылдары қорқынышпен және гильотинадан үрейленген күйде өткені айтылады. Оның кейбір еңбектерінің жинағы Мэриленд штатының Бетезда қаласындағы Ұлттық медицина кітапханасында сақтаулы.
Vicq d'Azyr was born in Valognes, Normandy, the son of a physician. He graduated in medicine at the University of Paris and became a renowned and brilliant animal and human anatomist and physician. From 1773 Vicq d'Azyr taught a celebrated course of anatomy at the Jardin du Roi, currently the Museum of Natural History, in Paris. In 1774 he was elected a member of the Académie des Sciences with the support of his friend Condorcet, the Perpetual Secretary. In this latter capacity, he was in charge of writing the eulogies of his colleagues. This he accomplished with great talent, thus winning a lifetime membership to the Académie française in 1788. On the outbreak of an epidemic in Guyenne he was charged with writing a report, of making propositions and with their execution. Pursuing an early perception of the responsibility of the State on health affairs, Anne Robert Jacques Turgot proposed the creation of the Société Royale de Médecine. In 1775, Vicq d'Azyr was made Perpetual Secretary. Under his leadership, the Société compiled over 16 years a great mass of facts and information about diseases, physicians, economics and food resources. He was the last physician of Queen Marie Antoinette, whom he tried to protect. Additionally he was a professor of veterinary medicine at the School of Alfort, as well as Superintendent of epidemics. As an anatomist he was one of the first to use coronal sections of the brain and to use alcohol to aid dissection. He described the locus coeruleus, the locus niger (substantia nigra) in the brain, in 1786, and the band of Vicq d'Azyr, a fiber system between the external granular layer and the external pyramidal layer of the cerebral cortex, as well as the Mamillo thalamic tract, which bears his name. His systematic studies of the cerebral convolutions became a classic and Vicq d'Azyr was one of the first neuroanatomists to name the gyri. He studied the deep gray nuclei of the cerebrum and the basal ganglia. He participated in the Second Encyclopedia. During the French Revolution he was elected to the Commission temporaire des arts, where he was charged with determining the future of anatomical education in France. Vicq d'Azyr died of tuberculosis on 20 June 1794 during The Terror. He had that day attended Robespierre's Festival of the Supreme Being. His dramatic biography describes him as spending his last remaining years shaken by nightmares and terrified of the guillotine. A collection of some of his papers is held at the National Library of Medicine in Bethesda, Maryland.