Кіріспе

Лос-Анджелес округінде қатты жер сілкінісі, Калифорния

1933 жылғы Лонг-Бич жер сілкінісі 10 наурызда Лос-Анджелес қаласының оңтүстігінде орын алды. Эпицентр Калифорния штатының Лонг-Бич қаласының оңтүстік-шығысында, Ньюпорт-Инглвуд жарылысында болды. Жер сілкінісінің магнитудасы 6,4 баллға бағаланды, ал Меркалли шкаласы бойынша максималды интенсивтілігі VIII (қатты) баллды құрады. Оңтүстік Калифорнияда ғимараттарға келген зақымдар кеңінен тарады. Оның салдарынан 115-120 адам қаза тауып, мүлікке 40 миллион долларға жуық зиян келді. 1933 жылғы 40 миллион доллардың қазіргі шамамен <есептелген сома> миллион долларға тең құны бар. Қаза болғандардың көпшілігі ғимараттардан қашып шығып, құлап жатқан қирандыларға тап болғандардың арасынан шықты.

Зақым

Үлкен зақым Лос-Анджелес округінің оңтүстік жағалауындағы тығыз қоныстанған Лонг-Бич қаласында тіркелді. Дегенмен, зақым Лос-Анджелес қаласының оңтүстігіндегі өнеркәсіптік аймақта да анықталды. Шамамен 75,000 шақырымдық аумаққа әсер етті, оның сезімі Сан-Хоакин аңғары, Оуэнс аңғары және Солтүстік Баха-Калифорнияға дейін жетті. Жер сілкінісінің күші орташа деп бағаланса да, қолайсыз геологиялық жағдайлар (қоқыс полигондары, суға тоңған аллювий) және нашар салынған ғимараттар салдарынан елеулі зақымдар туды. Лонг-Бичте ғимараттар құлап, су резервуарлары төбелерге құлап, үйлер негіздерінен жылды. Мектеп ғимараттары ең көп зақым көрген құрылыстардың қатарында болды. Сәтке жетпей, Лонг-Бич аймағындағы 120 мектеп зақымданды, оның 70-і толық қирады. Мектеп ғимараттарының осы деңгейде зақымдануының себебі – нығайтылмаған қабырғалы құрылымдар екені анықталды. 2008 жылдың 20 наурызындағы «Лос-Анджелес Таймс» газетінде жарияланған мақалада: «1933 жылғы жер сілкінісі мектеп құрылысы стандарттарын жақсартуға және жер сілкінісі қаупіне назар аударуға әкелді» делінген. Басқа ғимараттардың арасында Атчисон, Топека және Санта-Фе темір жолының Лос-Анджелестегі негізгі терминалы – Ла-Гранде станциясы да ауыр зақымдарға ұшырады.

Салдары

Жер сілкінісі Калифорниядағы құрылыстардың жер сілкінісіне төзімді болуын жобалау қажеттігін көрсетті. 230-нан астам мектеп ғимараты қиратылды, ауыр зақымдар алды немесе тұруға қауіпсіз емес деп танылды. Егер жер сілкінісі бірнеше сағат бұрын, сабақ кезінде болғанда, қаза болғандар саны одан да көп болуы мүмкін еді. Көптеген мектептер ғимараттардың тұруға қауіпсіз болмауы немесе сол кездегі жер сілкінісі қауіпсіздігі талаптарына сай келмеуі себепті ұзақ уақытқа жабылды. Бұл мектептер қауіпсіз емес деп танылғандықтан, оқушылар палаткаларда сабаққа қатысты. Бұл зақымдалған мектеп ғимараттарын жаңарту үшін үлкен қаржы қаражаты қажет болды. Жер сілкінісінен кейін 30 күн өткен соң, губернатор Джеймс Рольф кіші мемлекеттік мектеп ғимараттарының жоспарлау, жобалау және құрылысын реттеу үшін Field Act заңына қол қойды. Field Act құрылыс жобаларының мемлекет қабылдаған жоғары стандарттарға негізделуін және тәуелсіз жоспарды қарау және тексеру арқылы орындалуын міндеттеді. Жобалар мен техникалық талаптарды мемлекеттік тіркеуден өткен білікті жобалаушылар дайындауы керек. Жергілікті ғалымдар, архитекторлер және құрылысшылар тобы болашақ жер сілкінісінде өмір мен мүлікті сақтау жолдарын ұсыну үшін Жер сілкінісінен қорғау жөніндегі Бірлескен Техникалық Комитетті құрды. Комитеттің төрағасы CalTech физигі Роберт Милликан болды, ал құрамына архитекторлар Джон С. Остин және Самнер Хант кірді. 1933 жылдың маусым айында олар құрылыс нормаларын күшейтуді ұсынған есептерін жариялады. Жолдар басқармасы да жолдарды, тас жолдарды және көпірлерді қайта жаңарту бойынша шаралар қабылдады. Ұшақ өнеркәсібінің өркендеуі Лонг-Бич экономикасының тез қалпына келуіне мүмкіндік берді. Лонг-Бич Екінші дүниежүзілік соғысқа қолдау көрсету үшін теңіз кеме жасаушылықтарын құрды және ұшақтардың санын арттырды. Бұл Лонг-Бичтің апаттан кейін экономикасын жаңартуына және тұрақтандыруына тікелей көмектесті. Бұл жер сілкінісі федералды үкіметті апаттан зардап шеккендерге көмек көрсетуге итермеледі. Үкімет Қайта құру қаржы корпорациясын құрды, ол табиғи апаттан зардап шеккен ғимараттарды қайта құруға қарыз берді. Ла Гранде станциясына келген зақымдар тікелей түрде Лос-Анджелес Юнион станциясының құрылысына әкелді, ол сол кездегі Лос-Анджелес қаласындағы Қытай ауданының орнында салынды.

Себеп

2016 жылы АҚШ Геологиялық қызметінің баспасөз хабарламасында зерттеулер 1933 жылғы Лонг-Бич жер сілкінісінің қаланың астындағы мұнай және газ өндірісі нәтижесінде адамның әрекетінен туындаған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Тағы да зерттеулер Лос-Анджелестің мұнай өркендеген жылдарында болған бірнеше, тіпті көптеген жер сілкіністері сол кездегі алынған миллиондаған баррель мұнайды басқа сұйықтықтармен алмастырмау әдістерінен туындаған тектоникалық кернеуге байланысты болған болуы мүмкін. USGS жүргізген зерттеуде 1933 жылғы жер сілкінісіне Хантингтон-Бич аймағындағы бұрғылау жұмыстары себеп болғаны айтылады. USGS жүргізген басқа зерттеулер де 1920 жылдары мұнай бұрғылаудың айналасындағы аудандардағы жер сілкіністеріне себеп болуы мүмкін екенін көрсетті. Бұл зерттеуді екі ғалым жүргізді, олар алғашқы штаттық мұнай бұрғылау тізілімдерін зерттеді. Олар осы жер сілкіністерінің эпицентрлері мұнай өндірісінде маңызды өзгерістер болған аймақтарға жақын орналасқандығын анықтады. Адамның жасаған жер сілкінісі мәселесі әлі де бар, әсіресе Оклахома және Техас штаттарында. Жақындағы зерттеулер жер астына сарқырама суды құю жер сілкінісінің жиілігін арттыратынын көрсетті. Лос-Анджелес шөкейінің ішінде солтүстік-батысқа қарай бағытталған жарылысқан антиклиналдар тобы қаланың астындағы мұнай және газ өндірісінен туындаған деп есептеледі. Мұнай және газды өндіру тұзды суды шығарады, бұл жарылыстарға қосымша стресс тудырып, жер сілкінісіне себеп болады. Көбінесе сарқырама су және табиғи газ өндірісі жер сілкінісінің күшін арттырып, оларды одан да қауіпті етеді. 1933 жылғы жер сілкінісінің ошағы болған Ньюпорт-Инглвуд жарылысы оң жақты жылжулы жарылыс, солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай бағытталған және Калифорниядағы басқа да ірі оң жақты жылжулы жарылыстармен параллель. Бұл жарылыс Калвер-Ситиден Ньюпорт-Бичке дейін, онда ол Тынық мұхитына кіреді, шамамен 46 мильге созылады. Бұл жарылыстан 7,4 магнитудалы жер сілкінісі болуы күтілуде. 1933 жылғы Лонг-Бич жер сілкінісінің магнитудасы шамамен 6,4 болды, бұл 7,4 магнитудалы жер сілкінісімен салыстырғанда шамамен он есе аз діріл амплитудасы және 1000 есе аз энергия шығарылуымен сипатталады.