Линдлар катализаторы: алкиндерді алкендерге тотықсыздаудың таңдамалы әдісі
Lindlar catalyst
Линдара катализаторы: алкиндерді алкендерге толық тоқсыздау үшін қолданылады. Палладий, кальций карбонаты және қорғасын қосылыстарынан жасалған тиімді катализатор.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алкиндерді алкендерге тотықтыруға мүмкіндік беретін катализатор. Линдлар катализаторы – кальций карбонаты немесе барий сульфатының бетіне жатқызылған палладийден тұратын, содан кейін қорғасынның немесе күкірттің түрлі формаларымен уланған гетерогенді катализатор. Ол алкиндерді алкендерге тотықтыру үшін қолданылады (яғни алкандарға дейін толық тотықтырмай). Бұл катализаторды ойлап тапқан Герберт Линдлардың есімімен аталған.
Catalyst enabling the hydrogenation of alkynes to alkenes
A Lindlar catalyst is a heterogeneous catalyst consisting of palladium deposited on calcium carbonate or barium sulfate then poisoned with various forms of lead or sulfur. It is used for the hydrogenation of alkynes to alkenes (i. e. without further reduction into alkanes). It is named after its inventor Herbert Lindlar.
Синтез
Линдляр катализаторы коммерциялық түрде қол жетімді, бірақ кальций карбонаты (CaCO3) ерітіндісінде палладий хлоридін тотығуын төмендету және қорғасын ацетатын қосу арқылы да жасалуы мүмкін. Басқа да түрлі "катализатор улары" пайдаланылды, оның ішінде қорғасын оксиді және хинолин. Қолданылатын катализатордағы палладийдің мөлшері әдетте салмағы бойынша 5% құрайды.
Lindlar catalyst is commercially available but can also be created by reducing palladium chloride in a slurry of calcium carbonate (CaCO3) and adding lead acetate. A variety of other "catalyst poisons" have been used, including lead oxide and quinoline. The palladium content of the supported catalyst is usually 5% by weight.
Каталитикалық қасиеттері
Катализатор алкиндерді алкендерге (яғни, алкандарға толық айналдырмай) сутектеу үшін қолданылады. Қорғасын палладий орталарын деактивациялайды, ал катализаторды хинолинмен немесе 3,6 дитиа 1,8 октандиолмен қосымша деактивациялау селективтілігін арттырып, алкандардың түзілуін болдырмайды. Сондықтан, егер қосылыста қос байланыс пен үш байланыс болса, тек үш байланыс ғана тотығып кетеді. Мысалы, фенил ацетиленді стиролға тотықтыру. Алкиндердің сутектелуі стереоспецификалық болып келеді, ол цис-алкенді алу үшін син-қосылу арқылы жүзеге асады. Мысалы, Линдлар катализаторын қолданып ацетилендикарбон қышқылын сутектегенде фумар қышқылы емес, малеин қышқылы түзіледі. Коммерциялық қолданылуының мысалы – А витаминінің органикалық синтезі, онда Линдлар катализаторымен алкин тотығып кетеді. Бұл катализаторлар сондай-ақ K1 дигидровитаминінің синтезінде де қолданылады.
The catalyst is used for the hydrogenation of alkynes to alkenes (i. e. without further reduction into alkanes). The lead serves to deactivate the palladium sites, further deactivation of the catalyst with quinoline or 3,6 dithia 1,8 octanediol enhances its selectivity, preventing formation of alkanes. Thus if a compound contains a double bond as well as a triple bond, only the triple bond is reduced. An example being the reduction of phenylacetylene to styrene. Alkyne hydrogenation is stereospecific, occurring via syn addition to give the cis alkene. For example the hydrogenation of acetylenedicarboxylic acid using Lindlar catalyst gives maleic acid rather than fumaric acid. An example of commercial use is the organic synthesis of vitamin A which involves an alkyne reduction with the Lindlar catalyst. These catalysts are also used in the synthesis of dihydrovitamin K1.