Томас Криви: 18-19 ғасырлар Англия саяхатшысының күнделігі мен хаттары

Кіріспе

XVIII-XIX ғасырдағы ағылшын саясаткері Томас Криви (1768 жылдың наурызы – 1838 жылдың ақпаны) – ағылшын саясаткері. Ол 1903 жылы жарияланған жазбаларындағы әлеуметтік жағдайлар туралы терең ойларымен белгілі.

Өмір

Криви Ливерпуль қаласындағы саудагер Уильям Кривидің ұлы болып дүниеге келді. Ол Кембридж университетінің Квинс колледжіне оқуға түсіп, 1789 жылы жетінші «Врэнглер» атанымымен бітірді. Сол жылы ол Иннер Темплде студент болып қабылданды және 1794 жылы адвокаттық практикаға бекітілді. 1802 жылы Норфолк герцогының ұсынысымен Тетфорд округінен парламент депутаты болып сайланды және өмір бойына жайлы табысқа ие болған алты баласы бар жесір, Миссис Ордқа үйленді. Криви – виг партиясының мүшесі және Чарльз Джеймс Фокстың жақтасы болды. Оның өткір зиялы қабілеті мен әлеуметтік дағдылары оған осы саяси айналымның жетекшілерімен тығыз қарым-қатынас құруға мүмкіндік берді. 1806 жылы «Барлық таланттар» атты қысқа мерзімді үкімет құрылғанда, ол Бақылау кеңесінің хатшысы болып тағайындалды. 1830 жылы партиясы қайтадан билікке келгенде, парламенттік мандатын жоғалтқан Криви лорд Грейдің орнатушылар қазынашысы болып тағайындалды, ал кейін лорд Мельбурн оны Гринвич ауруханасының қазынашысы етіп бекітті. Чарльз Гревилл 1829 жылы оның туралы былай деп жазды: «Ескі Криви – адамның толық бақытты және едәуір кедей болуы мүмкін екендігінің тірі дәлелі. Менің ойымша, ол қоғамда ештеңесі жоқ жалғыз адам». Ол 1903 жылы сэр Герберт Максвеллтің редакциясымен жарық көрген «Криви қағаздары» арқылы еске алынды. Бұл қағаздар Кривидің жеке күнделіктерінен және хаттардан тұрады, Грузия дәуірінің соңындағы саяси және әлеуметтік өмірдің жарқын және құнды суретін береді, сонымен қатар Пепсиандық тілмен ерекшеленеді. Олар Тори көзқарасынан жазылған «Крокер қағаздарына» пайдалы толықтыру және түзету болып табылады. Криви отыз алты жыл бойы «көлемді күнделік» жүргізіп, лорд Броугем сияқты тұлғалармен кең ауқымды хат алмасып тұрды. Оның әйелінің қызы Элизабет Орд оған жазған хаттарын сақтап, болашақта «Криви қағаздары» жинағын құру үшін материал жинауға көмектесті. Ол қайтыс болған кезде, төрт жыл бойы бірге тұрған сүйікті әйеліне бар мүлкін мирас қалдырды, оны жалғыз орындаушысы және мұрагері етіп тағайындады. Гревилл өз естеліктерінде Броугемнің және басқалардың қағаздарды қолдарына түсіріп, оларды жарияламай жою туралы алаңдауын айтады. Жоғарыда аталған күнделік, мүмкін, Броугемнің сәттілігінің арқасында сақталмаған, ал сэр Герберт Максвелл таңдау жасаған қағаздар Миссис Блэкетт Ордтан келді, оның күйеуі Кривидің үлкен ұлының немересі еді.

Creevey was the son of William Creevey, a Liverpool merchant, and was born in that city. He went to Queens' College, Cambridge, and graduated as seventh Wrangler in 1789. The same year he became a student at the Inner Temple, and was called to the bar in 1794. In 1802 he entered Parliament through the Duke of Norfolk's nomination as member for Thetford, and married a widow with six children, Mrs Ord, who had a life interest in a comfortable income. Creevey was a Whig and a follower of Charles James Fox, and his active intellect and social qualities procured him a considerable intimacy with the leaders of this political circle. In 1806, when the brief "All the Talents" ministry was formed, he was given the office of secretary to the Board of Control; in 1830, when next his party came into power, Creevey, who had lost his seat in parliament, was appointed by Lord Grey Treasurer of the Ordnance; and subsequently Lord Melbourne made him treasurer of Greenwich Hospital. Charles Greville, writing of him in 1829, remarks that "old Creevey is a living proof that a man may be perfectly happy and exceedingly poor. I think he is the only man I know in society who possesses nothing." He is remembered through the Creevey Papers, published in 1903 under the editorship of Sir Herbert Maxwell, which, consisting partly of Creevey's own journals and partly of correspondence, give a lively and valuable picture of the political and social life of the late Georgian era, and are characterized by an almost Pepysian outspokenness. They are a useful addition and correction to the Croker Papers, written from a Tory point of view. For thirty six years Creevey had kept a "copious diary", and had preserved a vast miscellaneous correspondence with such people as Lord Brougham, and his stepdaughter, Elizabeth Ord, had assisted him, by keeping his letters to her, in compiling material avowedly for a collection of Creevey Papers in the future. At his death it was found that he had left his mistress, with whom he had lived for four years, his sole executrix and legatee, and Greville notes in his Memoirs the anxiety of Brougham and others to get the papers into their hands and suppress them. The diary, mentioned above, did not survive, perhaps through Brougham's success, and the papers from which Sir Herbert Maxwell made his selection came into his hands from Mrs Blackett Ord, whose husband was the grandson of Creevey's eldest stepdaughter.