Кіріспе

Ричард Лесли Стольцман (12 шілде 1942 жылы туған) – американдық кларнетші. Небраска штатының Омаха қаласында дүниеге келген ол, Сан-Францискода (Калифорния) және Цинциннатиде (Огайо штаты) балалық шағын өткізді, 1960 жылы Вудвард орта мектебін бітірді. Бүгінде Стольцман Нью-Англия консерваториясы мен Бостон университетінің профессорлық-оқытушылық құрамында қызмет етеді. Стольцман, бәлкім, классикалық музыканы негізгі репертуары еткен ең танымал кларнетші. Ол 100-ден астам оркестрмен, көптеген камералық ансамбльдермен және жеке концерттерде өнер көрсетті. Олардың бірі – "Flaxen Hair Maid" шығармасы, 2009 жылы Microsoft компаниясы Windows 7 жүйесіндегі Windows Media Player-ді көрсету үшін "үлгілік музыка" ретінде пайдаланды. Стольцман көптеген сыйлықтарға ие болды және кең ауқымды дискографиясын жасады. Оның виртуоздығы мен музыкалық шеберлігі оны ізделіс жолындағы концерттік орындаушыға айналдырды. Классикалық репертуардан өзге, Стольцман джаз жанрында да ойнайды. Оның кейбір жазбалары, мысалы, "New York Counterpoint" альбомы, джаз бен заманауи музыканы біріктіреді. 1983 жылы Стольцман композитор және аранжировщик Клэр Фишерге Дьюк Эллингтон мен Билли Стрейхорнның тақырыптарын пайдаланып симфониялық шығарма жазуды тапсырды. Соның нәтижесінде "Дюк, Суи'пи және мен" атты он бір минуттық оркестрлік туынды пайда болды, оны Стольцман бүкіл әлемде орындады.

Алғашқы жылдар және білім

Стольцманның әкесі Батыс Тынық мұхиты теміржолында жұмыс істеді және Ричард туылғаннан кейін көп ұзамай отбасымен Калифорния штатының Сан-Франциско қаласына көшіп барды. Стольцман музыкамен алғаш рет әкесі арқылы танысты, ол биг-бенд музыкасының жанкүйері болатын. Стольцманның әкесі үйде радиода 1940-шы жылдардың биг-бенд музыкасын ойнатып, бос уақытында би тобында өнер көрсетті. Стольцман сегіз жасында жергілікті мектепте мұғалімнен кларнет ойнауды бастады, ал бірнеше жылдан кейін әкесімен Стюарт Мемориалдық Біріккен пресвитериандық жексенбілік мектеп оркестрінде және қоғамдық шараларда ойнай бастады. Орта мектепте оқыған кезде ол джаз импровизациясының әдістерін дамыта бастады және үйде әкесімен бірге джем-сессиялар өткізуді ұнататын. Бенни Гудман оның алғашқы музыкалық ұстазы болды және оның мансабы бойындағы күшті ықпалына айналды. Стольцман The New York Times газетінің журналисі Аллан Козиннге былай деді: «Мен жеті жасқа толғанда, әдемі былғары қалтадан керемет цилиндрлі заттар таптым. Мен олармен ойнағанды жақсы көретінмін және үйіміздің екінші қабатының терезесінен оларды іліп қойғанымды есімде сақтаймын. Бұл қатты дау тудырды, себебі олар әкемнің кларнеттері екенін анықтадық. Бірақ ол мені жазаламады, менің аспапқа деген қызығушылығымды байқады және мен бастауым үшін бұзылмайтын металл кларнетті жалға алды». Стольцман Огайо мемлекеттік университетінде музыка және математика мамандықтары бойынша бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін ол Йель музыка мектебінде профессор Кит Уилсонмен оқыды, онда музыка магистрі дәрежесін алды. Ол Колумбия университетінде докторлық диссертациясын қорғауға дайындалды. Ол Нью-Йорктегі көрнекті кларнет педагогы Кальмен Опперманның шәкірті болды. Олар бірлесіп 1990-шы жылдардан бері өткізіліп келе жатқан Кларнет саммитін – кларнетшілердің халықаралық кездесуін құрды. Ол сондай-ақ Кальмен Опперман кларнет хорымен бірге жазбалар жасады.

Орындау және жазу

Стольцман көптеген ірі симфониялармен, халықаралық джаз фестивальдері мен Мел Торме, Джордж Ширинг, Джуди Коллинз, Вуди Герман, Уэйн Шортер, Чик Корея, Клод Боллинг және тағы да басқалар сияқты жұлдыздармен солист ретінде өнер көрсетті. 1973 жылы ол «TASHI» камералық музыка тобының негізін қалаушы мүшесі болды. 1993 жылы ол BBC-нің «Концерт!» телесериясында пайда болды. 2004 жылы Линкольн орталығының Алиса Тулли залында Балалар оркестрінің шақырылған артисі болды. Ол сондай-ақ Карнеги залында және Голливуд Боулда маңызды концерттер берді. Оның дискографиясында 40-қа жуық альбом бар, олардың бірнешеуі «TASHI» тобымен бірлесе жазылған. Стольцман екі ерінмен тарту техникасымен, кең вибратосымен және кларнетте адам дауысын имитациялау қабілетімен танымал. Ол дәстүрлі және заманауи классикалық және джаз туындыларын өзінің ерекше стильмен үйлестіреді. 1993 жылдың тамызында Стольцман жүргізушісі Дэдли Мур, дирижер Майкл Тилсон Томас және Лондон симфониялық оркестрінің қатысуымен «Концерт!» атты алты бөлімді телесериалда басты рөлде болды. «Концерт!» сериалын Мур мен сэр Георг Солтидің қатысуымен танымал «Оркестр» сериалының продюсерлері жасаған. Бағдарлама Стольцманның қатысуымен сыншылар мен көрермендер тарапынан жоғары бағаланды және Халықаралық сахналық өнер саласында Эмми сыйлығына ие болды. Стольцман Йо-Йо Ма, Ричард Гуд және Эммануэль Акс сияқты көптеген танымал музыканттармен бірге орындаған. Ол кларнетке арналған жаңа музыканы орындауға тырысып, өзі үшін бірнеше шығармалар жаздырды. Композиторлардың арасында: Тору Такемицу («Waves» және кларнет пен оркестрге арналған концерт), Стив Райх («New York Counterpoint»), Лукас Фосс, Роберто Карневале және Айнар Энглунд (кларнет концерттері) бар. Стольцман композитор Уильям Томас Маккинлимен ұзақ жылдар бойы ынтымақтастықта жұмыс істегенімен белгілі, ал оның туындылары соңғы жылдары Navona Records және MMC Recording компанияларында жиі жарияланды. «The New York Times» газетінде жарияланған мақалада былай делінген: «Оның кларнеттегі шеберлігі мен тамаша музыканттығы қазір әйгілі, бірақ оны біраз уақыт тыңдамаған адам аспаптың диапазонының барлық тіректерінде қаншалықты бай және ағыншақты естілетінін тез ұмытып кетуі мүмкін. Егер мырза Стольцман бірегей болмаса, онда басқалар кім болуы мүмкін?»