Кіріспе

Химиялық қосылыс

Диметилсульфонипропионат (DMSP) – (CH3)2S+CH2CH2COO− формуласына ие органосерілі қосылыс. Бұл звитериондық метаболит теңіз фитопланктонында, теңіз балдырындарында және кейбір құрлықтағы және судағы тамырлы өсімдіктерде кездеседі. Ол осмолит ретінде қызмет етеді, сондай-ақ бірнеше физиологиялық және экологиялық рөлдері анықталған. DMSP алғаш рет теңіз қызыл балдыры Polysiphonia fastigiata-да табылды.

Биосинтез

Жоғары сатыдағы өсімдіктерде ДМСП S-метилметиониннен биосинтезделеді. Бұл түрленуде диметилсульфонийпропиламин және диметилсульфонийпропиональдегид екі аралық заттар болып табылады. Ал балдырларда биосинтез метиониндегі амин тобының гидроксид тобымен алмасуынан басталады.

Деградация

DMSP теңіз микроорганизмдерімен екі негізгі ұшпа күкірт қосылысына ыдырайды, олардың әрқайсысы қоршаған ортаға ерекше әсер етеді. Оның ыдырау өнімдерінің бірі – метанэтиол (CH3SH), ол бактериялармен ақуыз күкіртіне айналдырылады. Тағы бір ұшпа ыдырау өнімі – диметил сульфиді (CH3SCH3; DMS). Теңіз суындағы DMS, DMSP лиаза ферменті арқылы еріген (клеткадан тыс) DMSP-нің ыдырауы нәтижесінде пайда болады деген дәлелдер бар, бірақ көптеген теңізден тыс бактериялар метанэтиолды DMS-ке айналдырады. DMS теңіз бактерияларымен сіңіріледі, бірақ метанэтиолға қарағанда бұл процесс баяу жүреді. DMS әдетте DMSP-нің ұшпа ыдырау өнімдерінің 25%-дан азын құраса да, метанэтиолдың жоғары реакциялық қабілеті теңіз суындағы DMS концентрациясын метантиолға қарағанда шамамен 10 есеге жоғары етеді (~3 нМ-ге қарсы ~0,3 нМ). Қызығы, DMS және метанэтиол концентрациясы арасындағы байланыс туралы ешқандай жарияланған зерттемелер жоқ. Бұл, теңіз суында метанэтиолдың сызықты емес абиотикалық және микробиологиялық сіңірілуімен, сондай-ақ DMS-тің салыстырмалы түрде төмен реакциялық қабілетімен байланысты болуы мүмкін. Дегенмен, теңіз суындағы DMS-тің маңызды бөлігі диметил сульфоксидке (DMSO) тотығады. Жалпы климатқа қатысты, DMS Жердің жылу балансында маңызды рөл атқарады деп саналады, себебі ол Жер бетіне жететін күн сәулесінің мөлшерін азайтады. Бұл атмосферада DMS-тің гигроскопиялық қосылыстарға ыдырауы арқылы жүзеге асырылады, бұл су буын конденсациялап, бұлттардың пайда болуына әкеледі. DMSP сонымен қатар әртүрлі өнімдердің дәмі мен иісіне әсер етеді. Мысалы, DMSP иіссіз және дәмсіз болғанымен, кейбір теңіз өсімдікқоректілері мен сүзгімен қоректенетін жануарларда жоғары концентрацияда жиналады. Мұндай диетамен өсірілген жануарлардың өсу қарқынының, күштілігінің және стреске төзімділігінің жоғарылауы туралы хабарлар бар. DMS кейбір теңіз өнімдерінде пайда болатын жағымсыз, "бұзылған" дәм мен иіске жауапты, бұл бактериялық DMSP лиазасының акрилатты бірге өндіруі нәтижесінде пайда болады.