Кіріспе

Нигериялық саясаткер (1961 жылы туған)

Дональд Дьюк (1961 жылдың 30 қыркүйегінде Калабарда туған) – нигериялық саясаткер. Ол 1999 жылдың 29 мамырынан 2007 жылдың 29 мамырына дейін Нигерияның Крос-Ривер штатының губернаторы болды, ал 2019 жылы Социал-демократиялық партиясынан Нигерия президенттігіне кандидат болған.

Жеке өмір және білім

Дьюк Генри Этим Дьюктің ұлы болып дүниеге келді. Ол Нигерия Кедендік қызметінің (бұрынғы Кеден және акциздер жөніндегі кеңес төрағасы деп аталған) екінші жергілікті (Айоделе Дияннан кейін) және ең ұзақ қызмет еткен Бақылаушы-генералы болды. Лагостағы Корона мектебінде және Сокотодағы Федералдық үкімет колледжінде білім алды. 1982 жылы Нигерияның Зария қаласындағы Ахмаду Белло университетінен заңгер (LLB) дәрежесін, 1983 жылы Нигерияның Лагос қаласындағы Заң мектебінен заңгерлік біліміне (B.L.), ал 1984 жылы Пенсильвания университетінен бизнес және теңіз құқығы (Admiralty Law) бойынша заңгерлік біліміне (L.L.M.) ие болды.

Саяси мансап

Нигерияның қарызын басқарған Дьюк демократияны қолдап, әскери билікке қарсы күресті. Ол былай деді: "Әскер биліктен кеткеніне демократия емес, экономиканың аяусыз хал жағдайы себеп болды. Егер біз, демократиялық үкімет, халыққа тамақ жеткізе алмасқа, демократия туралы ойлаудың қажеті де жоқ." Дьюк ауыл шаруашылығы, қала құрылысы, үкімет, қоршаған орта, ақпарат және коммуникация, инвестиция тарту, туризм салаларындағы еңбектері үшін мақтау алды, сондай-ақ Калабар қаласын Нигериядағы ең таза қалаға айналдырды. Ол басқа елдерден қатысушылар мен қонақтарды тартқан "Обуду" халықаралық тау жарысын ұйымдастырды. 2005 жылы ол мемлекет үшін "экономикалық төмендеуге және болашақтағы қиындықтарға қарсы сақтану" мақсатында арнайы резервтік қор құрды. Бұл мемлекеттің өзіндік кірісіне, сондай-ақ федералды үкіметтен ай сайын түсетін қаражатқа белгісіздік тудыруы мүмкін экономикалық қиындықтардың салдарынан қорғану үшін жасалды. Ол 2004 жылы басталған "Африканың ең ірі көшелік тойы" деп аталатын Калабар карнавалын ұйымдастырды. Дьюк бизнесті және туризмді дамыту мақсатында Тинапа курорты жобасын бастады. 2007 жылдың сәуірінде бірінші кезең ашылғанға дейін бастапқы дамуға 350 миллион доллардан астам қаражат жұмсалды. 2006 жылдың қыркүйегінде BBC хабарлағандай, губернатор Дьюк – федералды Экономикалық және қаржылық қылмыстар комиссиясының тергеуін өткізбеген жалғыз губернатор болды. (Тағы төрт губернатор та тергеуде емес деп хабарланды, бірақ олардың есімдері жарияланбады.) Дьюк 2007 жылғы сайлауда президенттікке кандидат болады деп мәлімдеді, бірақ кейіннен жеңіске жеткен Умару Яр'Адуаның пайдасына бас тартты. 2018 жылдың 8 маусымында Дьюк 2019 жылғы президенттік сайлауға қатысуға ниетті екенін жариялады. 2018 жылдың 4 қыркүйегінде Дьюк, қай партиядан сайлауға түсетіні туралы ұзақ үнсіздіктен кейін, президенттікке SDP партиясынан түсетінін және PDP партиясынан кететінін мәлімдеді. 2021 жылдың 14 маусымында Дьюк екі жылдық үзілістен кейін президенттік сайлауда SDP партиясына өткен соң, PDP партиясының жетекшілері тарапынан ресми түрде қайта қабылданып алынды. Ол партияның негізгі принциптерінен алшақтағанын айтып, оларға қайта оралуға шақырды.