Кіріспе

Американдық экономист (1913–2006)

Гарри Сэмюэл Магдофф (21 тамыз 1913 – 1 қаңтар 2006) – көрнекті американдық социалистік саяхатшы. Ол Франклин Д. Рузвельт президенттігі кезеңінде үкіметте бірнеше әкімшілік қызметтер атқарды, ал кейіннен марксистік «Monthly Review» басылымының тең редакторы болды.

Ерте өмір

Магдофф орыс еврей иммигранттарының баласы болып, Бронкста өсті. 1929 жылы 15 жасында Магдофф Карл Марксты алғаш рет оқыды, ол қолданған кітап дүкенінен «Саяси экономиканың сыналымына үлес» кітабын алды. 2003 жылы Магдофф: «Бұл менің санама әсер етті», – деп еске алды. «Оның тарихқа деген көзқарасы – ақиқат ашылу болды, мені экономиканы оқуға бастады. Біз сол кезде Ұлы дағдарысқа қадам басқанбыз, мен оның мәнісін түсінгім келді». Марксқа деген қызығушылығы оны социализмді қабылдауға жетеледі. Магдофф 1930-1933 жылдары Нью-Йорк қалалық колледжінде инженерлік, математика және физика курстарын алып, математика мен физиканы оқыды; ол көптеген сыныптастарымен бірге Әлеуметтік мәселелер клубында белсенді болды, олар кейіннен Испания азамат соғысында күрескен Коминтерн ұйымы – Авраам Линкольн бригадасына қосылды. Көптегендер АҚШ Қарулы күштеріне де қатысты. Магдофф 1933 жылдан кейін Нью-Йорк университетінде экономика және статистиканы оқыды, 1935 жылы экономика саласында бакалавр ғылымының дәрежесін алды. Ол мектеп президенті мен директорының имитациялық процесіне қатысқандықтан, сондай-ақ мектеп бекітпеген радикалдық студенттік журнал «Frontiers» журналын редакциялаумен байланысты қызметі үшін колледжден уақытша шеттетілді, содан кейін шығарылды.

Мемлекеттік қызмет

Колледжден кейін, WPA Ұлттық зерттеу жобасының басшысы Дэвид Вайнтрауб оған түрлі өндіріс салаларының өнімділігін өлшеу үшін Жұмыс прогресі әкімшілігінде жұмыс табуға көмектесті. 1940 жылы Магдофф WPA-ның бас статистигі болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Магдофф Ұлттық қорғаныс кеңесі мен консультативтік кеңесте, сондай-ақ Соғыс өндірісі кеңесінің Статистика және құралдар бөлімдерінде жұмыс істеді. 1946 жылдың соңында ол Сауда департаментінен кетіп қалды.

Мемлекеттік қызметтен кейінгі мансап

Магдофф 1946 жылғы 30 желтоқсанда АҚШ Сауда департаментіндегі қызметінен босап, 1948 жылға дейін Нью-Йорктегі Америка бизнесі жөніндегі жаңа кеңесте жұмыс істеді. Ол бұрынғы вице-президенттің экономикалық кеңесшісі және сөз жазушысы болды, кейіннен 1948 жылы прогрессивтік партиядан президенттікке кандидат болған Генри Уоллеске көмектесті. Қауіпсіздік мәселелеріне байланысты үкіметтік қызметке қайта орналаса алмаған ол 1950-ші жылдары академиялық карьерасын бастады. Куба революциясынан кейін Магдофф Кубаға сапар шегіп, кейіннен "жағымды және әдепті адам" деп сипаттаған Че Геварамен түгел түн бойы әңгімелесті. Жаңа революцияның алдында тұрған ықтимал кедергілер туралы осы ұзақ ой-толғаулар, Магдоффтың 1964 жылы Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымына барған сапарында Геварамен қайта кездесуіне себеп болды. Оның алғашқы және ең әсерлі кітабы – "Империализм дәуірі", ол 1969 жылы жарық көрді. Кітап 100 мыңнан астам данада сатылып, он бес тілге аударылды. Екі жылдан кейін Лео Губерманның қазасынан соң Магдофф Пол Суизимен бірге "Monthly Review" журналын редакциялауға кірісіп, 90 жасқа дейін осы жұмысты жалғастырды. Магдофф пен Суизи бірге бес кітап және көп жылдық "Monthly Review" материалдарын жариялады. Магдоффтың соңғы кітаптарының бірі – 89 жасында жарық көрген "Колониясыз империализм". Магдоффтың басшылығымен "Monthly Review" журналы империализмге, әлемдік дамуды талдаудың негізгі бірлігі ретінде және Үшінші әлемде неоколониализмге қарсы күреске көбірек назар аударды. Бұл көзқарас 1960 жылдардың соңынан бері журналды және оның баспасын Жаңа солшылдардың зияткерлік күнтәртібіне қойды. Ұлы депрессия Магдоффтың капитализмге деген көзқарасына зор әсер етті, өйткені ол 20 ғасырдың ортасында капиталистер тарапынан сезілген үмітсіздікті еске алды, ал 1929 жылдан бері экономиканың ауыр дағдарыстарға төтеп беруге қабілетті болғанына оны ешқандай дәлел сендірген жоқ. Өмірінің соңына дейін Магдофф Джон Беллами Фостермен бірге "Monthly Review" журналын редакциялады.

Жеке өмір

Магдофтың екі ұлы болды, олардың бірі – Фред Магдофф өсімдік және топырақ ғылымдары саласындағы сарапшы. Оның 70 жылға жуық бірге өмір сүрген әйелі Беатрис 2002 жылы қайтыс болды.

Шымкенттегі шұғыл әрекет

Магдоффтың АҚШ үкіметінде қызмет еткен кезінде кеңес шпиондығына қатысқандығын бірнеше автор айыптады. Ол АҚШ-тағы кеңес барлау желілеріне, негізінен ФБР "Перло тобы" деп атаған арқылы ақпарат жіберген деп айыпталды. Магдоффқа ешқашан қылмыстық іс қозғалған жоқ, бірақ Суық соғыс аяқталғаннан кейін бірқатар ғалымдар АҚШ және Кеңес мұрағаттарынан құпиясы ашылған құжаттарды (соның ішінде "Венена" жобасының құжаттарын) зерттеді. Олар осы құжаттарды Магдоффтың тыңшылыққа қатысқандығын дәлелдеу үшін пайдаланады. Дегенмен, басқа авторлар осындай материалдардың кең ауқымды интерпретацияларына, олар көптеген американдықтарды Кеңес Одағы үшін тыңшылық жасады деп көрсетіп, қарсы шықты. Гарри Магдоффтың кеңестіктерге ақпарат көзі болғаны туралы айыптамаға бірнеше академик және тарихшылар дау айтады, олар Магдоффтың қасақана зұлымдық ниеттері болмағанын және ешқандай қылмыс жасалмағанын мәлімдейді.