Кіріспе

Канадалық телеарна желісі кейде "Канадалық Телевидение" деп түсіндіріледі.

Канадада теледидар ресми түрде 1952 жылы Монреаль және Торонто қалаларындағы ең алғашқы телеарналардың іске қосылуымен басталды. Канададағы көптеген бұқаралық ақпарат құралдары сияқты, теледидар индустриясы және сол елдегі телебағдарламалар АҚШ-тың бұқаралық ақпарат құралдарының күшті ықпалында, бұл басқа дамыған елдерде осы деңгейде байқалмайды. Осының салдарынан, үкімет "канадтық контент" үшін квоталар белгілейді. Дегенмен, жаңа контент көбінесе Солтүстік Американың кең аудиториясына арналған, алайда осы ұқсастықтар француз тілінде сөйлейтін Квебек провинциясында одан аз байқалады.

Теледидардың дамуы

Алғашқы тәжірибелік теледидар хабарларын тарату 1932 жылы Монреальде, Квебекте VE9EC шақыру таңбасымен басталды. VE9EC хабарларын 41 МГц жиілігінде 60-150 жолдық ажыратымдылықпен тарату жүргізілді. Бұл қызмет 1935 жылға қарай тоқтатылып, Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуы теледидар эксперименттерін тоқтатты. Канададағы теледидардың ірі желілері елдегі теледидар бағдарламаларынан бұрын, 1946 және 1953 жылдар аралығында Канада-АҚШ шекарасына жақын жерлерде АҚШ сигналдарын қабылдай алатын мыңдаған теледидар жиынтығы орнатылғандықтан пайда болды. Оңтүстік және оңтүстік-батыс Онтариодағы, сондай-ақ Британдық Колумбияның бір бөлігіндегі, оның ішінде Торонто, Гамильтон, Лондон, Виндзор, Виктория және Ванкувер аймақтарындағы үйлер Буффало, Кливленд, Детройт немесе Сиэтл қалаларынан теледидар станцияларын жоғары орнатылған сыртқы антенналар мен күшейткіштердің көмегімен қабылдай алды. АҚШ теледидар бағдарламалары мен оларды жасаған желілер осы сигналдардың жететін қашықтығындағы канадалық қалаларда танымал болды, және осы қалалар Канада халқының елеулі бөлігін құрады. Бұл 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдардың басында Канаданың өзіндік теледидар бағдарламалары мен тарату жүйесін дамытуға көмектесті, бірақ сонымен бірге оны 1941 және 1946 жылдар аралығында Федералды байланыс комиссиясы бұрын бекіткен американдық техникалық стандарттар шеңберінде дамытуға ықпал етті. 1952 жылдың қыркүйегінде алғашқы канадалық станциялар (Монреальдегі CBFT және Торонтодағы CBLT) эфирге шыққаннан бастап, теледидар Канадада АҚШ-тан өзгеше дамыды, себебі ол басқа контекстте енгізіліп, дамытылды. Канаданың ерекше әлеуметтік, саяси және экономикалық жағдайы елдегі бұқаралық коммуникация мен теледидардың тарихи дамуын қалыптастырды. Теледидардың Канададағы тарихи дамуына үш фактор әсер етті: американдық ықпалдың қаупі, тілдік бөлініс және үкіметтің осы екеуіне берген жауабы. Американың ықпалы және одан қорқу Канададағы теледидардың дамуына үлкен әсер етті. ХХ ғасырдың басында индустрияландыруға қарай өзгеріс болды, және сол кезде өндірілген материалдар мен өнімдер, сондай-ақ инвесторлар мен тұтынушылар американдық болды. Канаданың американдық капиталға және нарыққа тәуелділігі Ұлы депрессия мен оның салдарынан сақталды. Бұл жағдай теледидар пайда болған кезде де сақталды және Канададағы дамуына әсер етті. Радио пайда болғаннан бастап, Канада АҚШ-қа деген осындай тәуелділіктен туындаған американдық империализмнен аулақ болу үшін шетелдік меншікті және бағдарламалауды барынша азайтуға тырысты. Экономикалық масштаб мәселесі де маңызды рөл атқарды. "Америкалықтар өздерінің үлкен бағдарламаларымен шағын мәдени коммуникацияны ығыстырып тастады, себебі олар саясатқа негізделгендіктен емес, ақшасы болғандықтан, ел кедейлене түскен сайын американдық өнімдер көбейе түсті". Ағылшын тілді канадалық теледидар осының кейбір ағылшын тілді канадалықтар үшін де, Канада үкіметі үшін де қаншалықты қиын екенін көрсетті. Басты сұрақ – осындай тартымды (және бай) американдық әлемнен қандай "канадалықтық" сезімі туындайды? Канадалықтарға, әсіресе жастарға, канадалық емес идеялар мен пікірлерді жеткізуден қорқыныш болды. Радиодан басқа, теледидар алғаш рет бір уақытта өте кең аудиторияға жету мүмкіндігін берді. 1954 жылға қарай Канадада миллион теледидар сатылды. Бұл құрылғылар сол кезде өте қымбат болғанмен, 1950 жылдардың соңында Канаданың көпшілігі (10-нан 9) теледидар ие болды. Адамдар жаңалыққа қызығып, мазасызданып кетті. Теледидар орындаушысы және продюсері Лорн Майклс теледидардың пайда болуы туралы: "біз мектепте тек осы туралы сөйлестік. Біз теледидар көру үшін үйге асығып келдік", – деді. Канада үшін канадалық құндылықтар осы үлкен аудиторияға, содан кейін бүкіл елге ұсынылуы маңызды болды. Көптеген адамдар американдық теледидар бағдарламаларын көріп тұрса да, кейбіреулері Канаданың ұлттық болмысы өте шатасқан кезде Канаданың американдық танымал мәдениетке тікелей түсіп қалуынан қорқып, алаңдады. Канада тек франкофондықтар мен англофондықтардан ғана емес, сонымен қатар әлемнің түкпір-түкпірінен келген иммигранттардан, сол кезде көбінесе Еуропадан тұрды. Американың ықпалынан қорқу Канада үкіметін канадалық телерадио хабарларын таратудың канадалық өзіндік ерекшеліктерін және ұлттық бірлікті білдіруі мен көтермелеуі үшін оның қатысуы қажет екендігіне сендірді. Француз тілді канадалықтар американдық ықпалдың кеңеюінен және француз тілін қорғаудың қиындықтарынан қорқып, француз тілді аудиторияға тартымсыз болған арзан импорттық АҚШ бағдарламалары ағылшын тілді канадалық телеарналарының эфирлік уақытын толтырды. Осы жағдайда қоғам канадалық теледидар индустриясының бөлінуіне де, бөлінудің қоғамға да әсер етті. "Континентализм" қорқынышының күші американдық теледидар бағдарламаларының канадалық көрермендерге тартымдылығының күшіне тең болды. Көптеген англофондық көрермендер американдық бағдарламаларға өздерінің канадалық бағдарламаларына қарағанда оңайрақ жақындық танытты, себебі адамдар олардың тілінде сөйледі. Мысалы, 1957 жылы Канадалық телерадио корпорациясы "The Ed Sullivan Show" сияқты американдық бағдарламаларды ұсынды. Алайда, француз тілді теледидардағы ең танымал он бағдарламаның барлығы Квебекте жасалған, оның ішінде "La Famille Plouffe" бағдарламасы да бар. Жергілікті және шетелдік идеялар мен техникалардың бірігуі Солтүстік Америкалық теледидар үшін жаңалық болды. Ағылшын және француз тілді теледидар Канадада бөлек дамығандықтан, француз тілді теледидар ерекше танымал мәдениетті дамытты. АҚШ-тың Канаданың өсуіне кедері келтіруінен және елдің тіл бойынша үнемі бөлінуінен қорқып, үкімет теледидардың канадалықтарға қалай әсер ететініне үлкен алаңдады. Канадалық радио лигасының негіздейтіні және өкілі Грэм Спри радио жүйесі туралы: "Сұрақ – Мемлекет пе, әлде Америка Құрама Штаттары ма?". Канада үкіметінің пікірінше, канадалық теледидардың өмір сүруі канадалық бағдарламаларға мемлекеттік қаржыландыруға байланысты, олар мемлекеттік корпорация тарапынан өндіріліп, таратылып, бақыланатын болады. Оның басты мақсаты – "бұқаралық ақпарат құралдарын канадалықтандыру" болды. Басқаша айтқанда, ол Канадаға еніп алған американдық жүйені алмастыруға және канадалықтарды ұлттық бірегейлік құруда біріктіруге канадалық теледидар жүйесін құруды қалады. 1932 жылғы Теледидар заңы Канаданың екі ресми тілінде – француз және ағылшын тілінде әрбір электрондық орта үшін ұлттық желі құрды. Үкімет құрған корпорация ұлттық қызметті құруға және бүкіл тарату жүйесін бақылауға жауапты болды. Канаданың үлкен аумағына байланысты, бір корпорация ел бойынша тарату жүйесін бақылауды жүзеге асыруы және осы жүйеде де, американдық жүйеде де бәсекелесуге қабілетті желі құруы қиын болды. 1958 жылға дейін канадалық заң жеке теледидар желілерін құруға тыйым салды. 1968 жылғы Теледидар заңы Канадалық радио және теледидар комиссиясын (қазіргі Канадалық радио, теледидар және телекоммуникация комиссиясы) құрды. Үкімет канадалық теледидар жүйесін әлі де "бір жүйе" деп атады. Басқа да мәселелердің қатарында, бұл жеке және мемлекеттік желілердің ұлттық бірлік және канадалық контент пен меншікке қатысты бірдей мақсаттарға жұмыс істеп жатқанын білдірді. Үкіметтің араласуы канадалық теледидар индустриясына экономикалық тұрғыдан көмектесті, бірақ американдық танымал мәдениеттен өзгеше, ерекше мәдениет құруға сәттілік болмады. Алайда, ол Квебекке өзінің теледидар қызметін жүргізуге мүмкіндік берді және экономикалық тұрғыдан канадалық теледидар операторларына, әсіресе Ca...

Соңғы өзгерістер

Bell Globemedia (кейін CTVglobemedia және Bell Media деп аталды) CHUM Limited компаниясын сатып алу жоспарларын жариялады, бұл Канаданың ең ірі төрт жеке ағылшын тіліндегі телеарналарын тек екі иеленушіге (CTVgm жағдайында CTV және Citytv) біріктіретін келісім болды. Үлкейтілген CTVgm сонымен қатар шамамен 40 арнайы арна мен ақылы қызметтерге қатысты үлестерге ие болар еді. Ұсыныстың бір бөлігі ретінде CTVgm CHUM-ның құны төмен мүлкін, мысалы, кішігірім A Channel жүйесін Канаданың ең ірі кабельдік провайдері және өз алдына ірі медиа компаниясы болып табылатын Rogers Communications-ке сатуды көздеді. Алайда, 2007 жылдың 8 маусымында CRTC CHUM бірігуін мақұлдады, бірақ CTV-нің A Channel емес, Citytv-ден бөлінуі шартымен. Бұл бұқаралық ақпарат құралдарының консолидациясының жаңа толқынына бастама берді. 2007 жылдың басында Canwest, Goldman Sachs компаниясымен серіктестік құрып, тағы бір ірі арнайы арна операторы – Alliance Atlantis компаниясын сатып алу туралы келісімге келді, ал жақын арада тағы да келісімдер күтілуде. Басқа ірі арнайы операторларға Corus Entertainment (Shaw отбасының меншігінде) және Channel Zero кіреді. Кабельдік компаниялар мен арнайы арна операторлары арасындағы консолидация да жалғасты. Канадалық теледидардың қалыптасу кезеңінде үстемдік құрған шағын отбасылық телеарналар тобының саны азайып барады, олардың ең танымал өкілі – Ньюфаундленд және Лабрадордағы NTV арнасын иеленген Стирлинг отбасы. Бір жергілікті компанияның бір қалада CTV және CBC филиалдарын басқаратын «қос тіреу» моделі енді сирек кездеседі – ағылшын тіліндегі Канадада тек Тундер-Бей және Ллойдминстер қалалары осы модель бойынша теледидар қызметін алады, ал олардың ішінде тек Тундер-Бейдің Thunder Bay Television арнасы әлі де жергілікті меншікте. 2012 жылы Bell Media Astral Media компаниясын сатып алуға тырысты. Бірақ CRTC бұл әрекетті қабылдамады, себебі бұл Bell-дің Канаданың телерадио хабар тарату нарығындағы үлесін 42%-ға дейін арттыратын еді. Bell 2013 жылдың 6 наурызында CRTC-ге сатып алу туралы жаңа өтініш берді, бұл Бәсекелестік бюросы сатып алуға рұқсат бергеннен кейін екі күн өткен соң болды. Комиссия 2013 жылдың 27 маусымында бірігуді мақұлдады, Bell бұл келісімнен туындаған алаңдаушылықты сейілту үшін Family Channel, Disney XD, MusiMax, MusiquePlus және Historia сияқты бірнеше кабельдік телеарналарды, сондай-ақ Astral-дың Teletoon арнасындағы үлесін сатуға келісім берді (мүліктердің көп бөлігі Corus Entertainment компаниясына сатылды – олар бұрыннан Teletoon және оның балаларға арналған арнайы арналарын иеленген, алайда MusiMax және MusiquePlus арналарын Remstar, ал Family Channel және оның серік арналарын DHX Media сатып алды).

Теледидар бағдарламалары

Төменде көрсетілгендей, Канада ережелері канадалық телеарналар эфиріндегі бағдарламалардың көп бөлігінің отандық өнім екенін қамтамасыз етеді. Дегенмен, отандық жаңалықтар мен күндізгі бағдарламалардың арқасында, ең көп тамашаланатын уақыттарда (көбінесе сағат 7:00-ден 11:00-ге дейін) эфир уақытының үлкен бөлігі шетелдік бағдарламаларға берілуі мүмкін. Бұл, негізінен, АҚШ-тан келетін бағдарламалардың көптігіне және кабельдік немесе спутниктік арналар арқылы, тіпті шекаралық аймақтарда жер үстінен де АҚШ-тың ірі телеарналарының қолжетімділігіне байланысты. Канадалық телеарнаға американдық бағдарлама бір уақытта эфирде болғанда, кабельдік немесе спутниктік сигналды тоқтатуға рұқсат беріледі, бұл канадалық телеарнаның, американдық емес, канадалық көрермендерге бағдарлама таратудан түсетін жарнамалық кірістерден пайда табуын қамтамасыз етеді. Бұл құқық канадалық телеарналарда американдық бағдарламалардың одан да көп көлемде көрсетілуіне, соның ішінде канадалық көрермендерге тиесілігі аз немесе Солтүстік Америкадан тыс жерлерде көрсетілмейтін, нашар қабылданатын сериалдардың эфирге түсуіне әкелді. Сонымен қатар, егер канадалық телеарна сигналды тоқтатып, жаңалықтар хабарын көрсету үшін бағдарламаны үзіп тастаса, жоғары рейтингілі американдық шоуларды көру мүмкін болмайды, егер кабельдік компания сигналды американдық телеарнаның эфиріне қайтармаса.

Жоспарлау

Канаданың көптеген телеарналары тәулік бойы хабар таратады. Күнделікті хабарлар шамамен сағат 6:00-де басталады, әдетте жергілікті немесе ұлттық таңғы бағдарламамен. Күндізгі бағдарламалар, оның ішінде ток-шоулар мен телесериалар көрсетіледі, сонымен қатар кейбір канадалық арналар діни немесе қайырымдылық бағдарламаларын да эфирге шығаруы мүмкін, мұндай бағдарламалар дәстүрлі жарнамалардан өзгеше, канадалық контент талаптарына есептеледі. Канадалық телеарналардың көпшілігі лицензия талаптарына сәйкес жаңалықтар бағдарламаларын көрсетуге міндетті. АҚШ-тағы модельден айырмашылығы, көптеген арналар, тіпті Торонто сияқты ірі қалаларда да, кешкі сағат 6:00-ден 7:00-ге дейін бір ғана жаңалықтар блогын көрсетеді. Дегенмен, АҚШ-тағыдай, келесі сағатты «стрип» бағдарламалары толтырады, әсіресе Шығыс және Тынық мұхит аймақтарында, одан кейін прайм-тайм бағдарламалары басталады. Әдетте сағат 11:00-де бір немесе бірнеше жаңалықтар бағдарламалары көрсетіледі, бірақ CBC арнасындағы «The National» бағдарламасы 22:00-де эфирге шығады. Сонымен қатар, кейбір телеарналар АҚШ-тағы теледидар моделіне ұқсас жаңалықтар кестесін қабылдауда, яғни таңертең (әдетте 3-3,5 сағатқа созылады және тек жұмыс күндері көрсетіледі, бірақ кейбір арналар демалыс күндері де таңертеңгі жаңалықтарды көрсетеді) және түскі үзіліс кезінде жергілікті өндірісті жаңалықтарды, сондай-ақ ерте және кешкі жаңалықтарды көрсетеді. Global арнасының бүкіл ел бойынша және CTV арнасының Онтарио/Манитоба шекарасының батысындағы көптеген арналары жергілікті жаңалықтарды көрсету үшін осы кестелеу форматын қабылдады. Керісінше, кейбір арналар кешкі жаңалықтарды көрсетпесе де, таңертеңгі жергілікті жаңалықтар бағдарламаларын көрсетеді (мысалы, City арнасының еншілес арналары, олардың барлығы таңертеңгі жаңалықтар/әңгіме бағдарламасын шығарады; CITY DT – Citytv арнасының жалғыз еншілес арнасы және желіге еншілес үш арнаның бірі, ол күнделікті жергілікті кешкі жаңалықтарды көрсетеді). Бір мезгілде алмастыру мүмкіндіктерін арттыру үшін Шығыс және Тынық мұхит аймақтарында прайм-тайм бағдарламалары сағат 20:00-ден 23:00-ге дейін, ал Орталық аймақта әдетте сағат 19:00-ден 22:00-ге дейін көрсетіледі, екі жағдайда да АҚШ желілерінің уақытына сәйкес келеді. Алайда, Тау аймағындағы (яғни Альберта) көрермендер тарихи түрде Тау аймағы емес, Тынық мұхит аймағынан АҚШ желілерінің сигналдарын алады. Сол сияқты, Атлантикалық Канададағылар АҚШ сигналдарын Шығыс аймағынан алады. Бұл аймақтардағы жергілікті арналар да прайм-тайм үшін сағат 20:00-ден 23:00-ге дейін (Ньюфаундленд пен Оңтүстік-Шығыс Лабрадорда сағат 20:30-дан 23:30-ға дейін) пайдаланады, бірақ көптеген бағдарламалар бір сағатқа ығыстырылады (осылайша Шығыс және Тынық мұхит аймақтарында сағат 20:00-ден 22:00-ге дейін көрінетін бағдарламалар Атлантика және Тау аймақтарында әдетте сағат 21:00-ден 23:00-ге дейін (Ньюфаундленд уақыты бойынша сағат 21:30-дан 23:30-ға дейін) көрінеді), ал 22:00-де көрсетілетін бағдарлама кешкі сағат 20:00-де (Ньюфаундленд уақыты бойынша сағат 20:30-да) көрсетіледі. Сонымен қатар, егер Шығыс және/немесе Тынық мұхит аймақтарында сағат 22:00-ден бұрын басталатын бағдарлама сағат 22:00-ге дейін созылса, Атлантика және Тау аймағындағы арналар әдетте сағат 23:00-дегі жаңалықтар бағдарламасын сағат 00:00-ге дейін ығыстырып, бағдарламаның барлығын батысқа қарай уақыт белдеуімен бірге көрсетеді (осылайша, Шығыс және Тынық мұхит аймақтарында сағат 21:00-ден 23:00-ге дейін көрсетілетін бағдарлама Атлантика және Тау аймақтарында сағат 22:00-ден 00:00-ге дейін (Ньюфаундленд уақыты бойынша сағат 22:30-дан 00:30-ға дейін) көрсетіледі, ал сағат 20:00-де синдикаттық бағдарламалар көрсетіледі). CBC Television барлық бағдарламаларды жергілікті уақыт белдеуіне сәйкес көрсетеді, бірақ Ньюфаундленд уақыт белдеуінде 30 минутқа ығыстырылады. Түнгі бағдарламалар әр арнада әртүрлі болады және сатып алынған бағдарламалардан немесе жарнамалардан немесе күндізгі бағдарламалардың қайталануынан тұруы мүмкін.

Канадалық мазмұн

Ағылшын канадалық телешоулардың төрттен үш бөлігі АҚШ-тан келіп түседі. Канадалық радио-телевизия және телекоммуникациялар комиссиясының ережелеріне сәйкес, бағдарламаның кемінде 60 пайызы Канадада өндірілуі керек, ал ең жақсы уақытта – 50 пайыз. Бірақ CTV және Global сияқты ағылшын тіліндегі жеке телеарналар ең жақсы уақытта канадалық өндірістің минималды көлемін көрсетуде қиындықтарға тап болады. Іс жүзінде, көптеген станциялардағы канадалық контенттің үлкен бөлігі желілік және жергілікті жаңалықтардан тұрады, коммерциялық желілердің әрқайсысының эфирінде бір немесе екі канадалық драмалық немесе комедиялық сериалдан артық болмайды. Ағылшын тіліндегі телеарналардың ішінде тек мемлекеттік CBC Television ғана канадалық өндірістің басым бөлігінен тұратын бағдарлама ұсынады, бірақ ол да кейде Ұлыбритания, Австралия немесе АҚШ-тың PBS (Америкалық қоғамдық теледидары) бағдарламаларын көрсетеді. Ағылшын канадалық желілер үшін американдық телешоулар отандық бағдарламалардан гөрі әлдеқайда тиімді. Канада Парламентінің канадалық мұра жөніндегі тұрақты комитетінің баяндамасында көрсетілгендей, желілер ағылшын тіліндегі канадалық драманың әр сағаты үшін 125 000 доллар жоғалтады, ал американдық драманың әр сағаты үшін 275 000 доллар пайда табады. Канададағы сценарийлі телебағдарламалар көбінесе АҚШ-тағы ұзақ маусымдарға қарағанда британдық теледидарға тән қысқа мерзімділікке бейім. Әдетте, канадалық драмалық немесе комедиялық сериалдың алғашқы маусымында алтыдан он үш эпизод өндіріледі, бірақ Corner Gas сияқты өте танымал сериалдар кейінгі маусымдарда 20 эпизодқа дейін өндірілуі мүмкін. Бұл үлгіден сәл ауытқу – ұзақ жылдар бойы көрсетіліп келе жатқан жасөспірімдер драмасы «Деграсси: Келесі буын» (танымал «Деграсси» франшизасының төртінші нұсқасы), ол 2011 жылы сериалданған форматқа көшуіне байланысты маусым сайын 40 эпизодқа дейін өндіре бастады. Жаңалықтар және комедиялық скетч-шоулар сияқты төмен құнмен өндірілетін бағдарламалар әдетте жыл сайын көптеген эпизодтар шығарады, бұл американдық үлгіге жақындатады. Француз тіліндегі коммерциялық желілер ағылшын тіліндегілерге қарағанда анағұрлым көп канадалық контент көрсетеді, ал отандық бағдарламалар импорттық бағдарламалардан гөрі әлдеқайда танымал. Квебек теледидарындағы ең үздік он бағдарламаның барлығын квебектер жазған және өндірген. Тұрақты комитеттің баяндамасында көрсетілгендей, француз тіліндегі канадалық желілер француз тіліндегі драманың әр сағаты үшін 40 000 доллар пайда табады, ал американдық драманың әр сағаты үшін – 10 000 доллар ғана. Квебек телеиндустриясы америкалық желілерге қарағанда жан басына шаққанда екі жарым есе көп телесериал өндіреді.

Тілдер

Қызметтердің көпшілігі ағылшын тілінде жұмыс істейді, бірақ француз тіліндегі ұқсас қызметтердің саны артып келеді, олар негізінен Квебекке қызмет көрсетеді. Ici Radio Canada Télé, CBC Television француз тіліндегі баламасы, Канада бойынша эфир арқылы хабар таратады, ал Квебектің екі коммерциялық француз тіліндегі телеарнасының бірі TVA спутниктік және кабельдік арналарда Канада бойынша қолжетімді. RDI, CBC News Network француз тіліндегі баламасы, сондай-ақ TV5 Québec Canada сияқты, Канада бойынша кабельдік тарату құқығына ие. Басқа француз тіліндегі телеарналардың көпшілігі тек Квебекте ғана қолжетімді, бірақ кейбіреулері Канаданың қалған бөлігінде қосымша кабельдік тарату мүмкіндігіне ие. Мысалы, V телеарнасы Нью-Брансуик және Онтарионың кейбір аймақтарында кабельдік желі арқылы таратылады және бүкіл елде спутник арқылы қолжетімді. Онтарио үкіметінің француз тіліндегі қоғамдық телеарнасы TFO – Канададағы француз тіліндегі жалғыз телерадиокомпания, оның операциялары толығымен Квебектен тыс жерде орналасқан. Осы екі ресми тілден өзге бір немесе бірнеше мәдени топқа қызмет ететін басқа да этникалық және көпмәдени қызметтер де күшейіп келеді. Алты эфирлік телеарна, CFMT және CJMT Торонтода, CFHG Монреальда, CJEO Эдмонтонда, CJCO Калгариде және CHNM Ванкуверде, әртүрлі тілдерде көпмәдени бағдарламаларды эфирге береді, ал Telelatino негізгі кабельде итальян және испан тілдерінде бағдарламалар көрсетеді. Көптеген үшінші тілдегі арналар цифрлық кабельдегі 2-санатты қызметтер ретінде лицензияланды. Аборигендер телеарнасы (APTN) Канаданың абориген халқына бағытталған бағдарламаларды көрсетеді; желі мазмұнының 28 пайызы абориген тілдерінде таратылады.

Теледидар бизнесі және оны реттеу

Канадалық телерадио хабарларын тарату индустриясы, соның ішінде барлық бағдарламалық қызметтер (эфир арқылы немесе басқа тәсілдермен) және барлық таратушылар, меншік және мазмұн мәселелері бойынша Канаданың радиотелевизия және телекоммуникациялар комиссиясы (CRTC) тарапынан реттеледі, ол көбінесе мұндай әрбір операцияға лицензиялар береді. CRTC лицензияларды Канада заңдарына және Комиссияның өзінің ережелері мен лицензиялық шарттарына сәйкес шығарады, бұл ережелер канадалық мазмұн, отандық меншік және жабық субтитрлер сияқты қолжетімділік мәселелерін реттейді. Басқа ережелермен қатар, барлық канадалық хабар таратушылар мен таратушылардың кем дегенде 80 пайызы канадалық азаматтарға тиесілі болуы және олардың бақылауында болуы керек; сондай-ақ, барлық дәстүрлі станциялар және көптеген беделді арнайы қызметтер бағдарламаның барлық уақытында және прайм-тайм кезеңінде канадалық мазмұнның көп бөлігін көрсетуге міндетті. Industry Canada телерадио хабарларын тарату станцияларының техникалық аспектілерін және басқа лицензияланған ұйымдардың кейбір аспектілерін реттейді.

Теледидар хабарларын тарату

Арнайы қызметтерден өзгеше, дәстүрлі (немесе эфирлік) хабар тарату станцияларына тақырып немесе мазмұнына қатысты ешқандай шектеусіз, жаңалықтар, ақпарат, ойын-сауық, спорт және басқа да түрлі бағдарламаларды таратуға рұқсат етіледі және олардың ешқайсысы осы тұрғыда өзін шектемейді. Діни телеарналар бұл ереженің ерекшелігі болып табылады, бірақ олар әртүрлі көзқарастарды көрсететін әртүрлі бағдарламаларды ұсынуы тиіс. CRTC ережелері қазірге дейін АҚШ-тың ірі орталықтарында жиі кездесетін көптеген инфокоммерциялық немесе діни негіздегі станциялардың Канадада жұмыс істеуіне кедергі келтірді; инфокоммерциялық бағдарламалар, тіпті Канадада жасалғандар да, канадалық контент ретінде қарастырылмайды. Көптеген хабар тарату станциялары қазір меншік иесіне және/немесе мазмұнына байланысты ұлттық топтарға біріктірілген. Бұл топтардың көпшілігі төменде айтылатын мағынада «желілер» деп аталады, бірақ реттеу мағынасында олар лицензияланған желілер болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін. Дегенмен, олармен көбінесе АҚШ желілерінен өзгеше қарым-қатынас жасалады. Мысалы, көптеген желілер бағдарламалардың толық тізімін ұсынады, көбінесе, бірақ әрқашан емес, бірнеше американдық желілердің филиалдары арқылы көрсетілетін «синдикатталған» бағдарламалардың ұлттық құқықтарын сатып алады. Сондықтан, Канадада «Доктор Фил» және «Элен ДеДженерес шоуы» тек CTV станцияларында, ал «Entertainment Tonight» тек Global станцияларында көрсетіледі. Алайда, тарихи себептерге байланысты «Опра Уинфри шоуы» (2011 жылы көрсетілуін тоқтағанға дейін) CTV-нің басымдығына қарамастан, станциялардың қоспасында көрсетілді. Сонымен қатар, бір желідегі бірнеше филиалдардың болуы және басқа желідегі филиалдардың болмауы, әсіресе кішірек нарықтарда, негізгі кабельдік телеарналарда жиі кездеседі. Мысалы, Онтарио штатының Кингстон қаласында CBC-нің екі филиалы бар: жергілікті жеке меншік станциясы және Оттава қаласынан CBC-ге тиесілі станциясы, ал CTV Two сол нарықта қолжетімді емес. Көптеген нарықтарда, соның ішінде ірі қалаларда, тек бірнеше жергілікті станциялар бар, ал басқа желілік қызметтер жүздеген шақырым қашықтықта орналасқан филиалдар арқылы ұсынылады. Мысалы, Оттава қаласында тек үш ағылшын тіліндегі желі/жүйе – CBC, CTV және CTV Two – қала ішінде орналасқан станцияларына ие; «жергілікті» Global және Citytv станциялары шын мәнінде Торонто аймағындағы станциялардың қайта таратушылары болып табылады. Мұндай жағдай АҚШ-тың ірі нарығында кездеспейді. CRTC-нің жалпы саясаты компанияға бір тілде бір нарықта бір станцияға ие болуға рұқсат берсе де, бірнеше ерекшеліктер бірнеше нарықтарда екі станциялық операцияларға әкелді. Кейбір жағдайларда бұл бірнеше станцияның тек бір станцияны ғана қолдай алатын шағын нарықты қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Алайда, үлкен нарықтарда Canwest және CHUM бірнеше рет екі станциялық құрылымды негіздеді, әдетте екі станция бөлек, бірақ көршілес аймақтарда орналасқан. Бұл басқа меншік иесінің қолында, Хэммильтон қаласындағы (Онтарио) CHCH және Виктория қаласындағы (Британдық Колумбия) CHEK сияқты станциялардың назарын тиісінше Торонто және Ванкувердің үлкен нарықтарына аударуы мүмкін екендігіне байланысты рұқсат етілді, бұл олардың лицензиялық қалаларында жергілікті жаңалықтармен аз қамтылуына немесе мүлдем қамтылмауына әкелер еді. Бұл тиісінше E! және A (қазіргі CTV Two) жүйелерінің құрылуына әкелді. Дегенмен, бұл станциялар жергілікті жаңалықтарды тарату арқылы қалған уақытта көпшілікке тартымды бағдарламаларды көрсетуіне кедергі келтірмейді, олар көбінесе бауырлас станцияларында жарнамаланады. Барлық станцияларда «CB», «CF», «CH», «CI», «CJ» немесе «CK» әріптерімен басталатын шақыру белгілері бар, бірақ қазір оларды сирек қолданады. Industry Canada станциялардың сағат сайын өзін тану талабын формальды түрде сақтап тұрса да, іс жүзінде бұл талап көбінесе орындалмайды. Осы аралықта, ірі желілер бірнеше брендтік атаулармен байланысты шығындарды азайтуға тырысып келеді. Кейбір жаңа шақыру белгілері индустриядан тыс жерлерде сирек танымал (мысалы, CKXT немесе «Sun TV»), ал ірі желілер жергілікті станцияларда немесе олардың веб-сайттарында бұрын танымал шақыру белгілерінің барлық іздерін алып тастады. Бірақ толық емес болса да, ерекше жағдай ретінде Торонтодағы CITY DT, бірнеше бауырлас станциялармен бірге Citytv брендтік атауын қолданады.

Көп арналы теледидар

Кейблдік және спутниктік теледидар қызметтері бүкіл Канадада қолжетімді, жергілікті және көбінесе аймақтық станцияларды, АҚШ-тың ірі телеарналарын, сондай-ақ арнайы және басқа да эфирлік емес арналар арқылы қосымша бағдарламаларды ұсынады. Ең ірі кабельдік провайдерлер – Роджерс Кабель, Шоу Кабель, Видеотрон, Телюс және Когеко, ал лицензияланған екі спутниктік провайдер – Белл Спутниктік Теледидары және Шоу Директ. АҚШ-тағы кабельдік желілерден өзгеше, арнайы арналар CRTC лицензиясын алуы тиіс. Олар нақты бір жанрға бағытталған болуы керек және TNT немесе USA Network сияқты американдық арналарға ұқсас, жалпы қызығушылық тудыратын қызметтерді қамтуы мүмкін емес; осы себепті, осы АҚШ арналарының бағдарламалары көбінесе кабельдік емес, дәстүрлі телеарналарда көрсетіледі. Арнайы арналардың түрлеріне спорт (мысалы, TSN және Sportsnet), жаңалықтар (мысалы, CBC News Network және CTV News Channel), музыка (мысалы, Much және CMT), өнер (мысалы, CTV Drama Channel), балалар мен отбасы (мысалы, Teletoon, YTV және Treehouse), драма (мысалы, Showcase), деректік (мысалы, History және Discovery) және өмір салты жатады. Ағылшын тіліндегі премиум теледидар қызметтеріне The Movie Network (Онтарио және Манитоба шекарасының шығысындағы аймақтарға қызмет көрсетеді), Movie Central (осы шекараның батысындағы аймақтарға қызмет көрсетеді), Super Channel (ел жүзінде қолжетімді) және Super Écran (француз тілді канадалықтарға қызмет көрсетеді) кіреді. Кейбір АҚШ арналары да қолжетімді, бірақ олар да CRTC мақұлдауынан өтуі керек. Төрт негізгі телеарнадан басқа, егер сұраныс жасалған кезде ұқсас канадалық арна іске қосылған болса, оларға рұхсат берілмейді. Канадалық баламасы лицензияланған жағдайда, американдық кабельдік арналар кейде толығымен алынып тасталады, мысалы, CMT арнасының жағдайында болғандай.

Интернет теледидары

Канададағы интернет-теледидар жергілікті және халықаралық компаниялардың ағымдық қызметтерін қамтиды. Netflix, Amazon Prime Video, Disney+ және басқалар сияқты халықаралық қызметтермен қатар, ірі жергілікті провайдерлерге Crave, CBC Gem, ICI Tou.TV және Club illico кіреді.

Технология

Канадада әуе арқылы берілетін телесигналдар негізінен NTSC (аналогты) және ATSC (цифрлық) форматтарында таратылады. CRTC 2011 жылдың 31 тамызын 28 міндетті нарықтағы толық қуатты телеарналардың цифрлық таратуға көшуінің соңғы мерзімі ретінде белгіледі; нәтижесінде ATSC цифрлық стандарты Канадада әуе арқылы телесигналдарды таратудың басты құралына айналды. Канада әуе арқылы цифрлық тарату мерзімдері туралы қосымша хабарлама жасаған жоқ. Жаңа аналогты телеарналарға рұқсат берілмейді. 2017 жылдың сәуір айында Канаданың Индустрия министрлігі Канададағы барлық қалған аналогты телесигналдар 2022 жылға дейін тоқтатылатынын хабарлады.

Теледидар рейтингілері

Каналдың орны Жалпы көрудің үлесі (%) Апта сайынғы қолдану (кем дегенде үш күн) ағылшын тіліндегі жаңалықтар арнасының (%) Апта сайынғы қолдану (кем дегенде үш күн) француз тіліндегі жаңалықтар арнасының (%) 1 Global 5.431(19) 2 CTV 4.933(23) 3 Citytv 4.115(8) 4 TVA 3.5 59(48) 5 Noovo (V) 3.3 10(4) 6 CBC 3.131(18) 7 SRC 2.4 49(35) 8 Yes TV 1.9 9 CTV 2 1.6 10 CTV Sci Fi 1.4 11 CP24 15(12)