Екінші дүниежүзілік соғыстағы «Платина түлкі» операциясы: Мурманск портын басып алуға жасалған неміс-фин әскери шабуылы. Операция «Күміс түлкі» операциясының бөлігі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Совет жеңісі
Soviet victory
«Платиналық түлкі» операциясы (Unternehmen Platinfuchs;) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс және фин әскерлері жүргізген шабуыл. «Платиналық түлкі» операциясы Шығыс майданында болды және мақсаты Баренц теңізіндегі Мурманск портын жаулап алу еді. Бұл операция «Күміс түлкі» (Silberfuchs; Hopeakettu) деп аталатын ірі әскери операцияның бір бөлігі болды.
Operation Platinum Fox (Unternehmen Platinfuchs; ) was a German and Finnish military offensive launched during World War II. Platinum Fox took place on the Eastern Front and had the objective of capturing the Barents Sea port of Murmansk. It was part of a larger operation, called Operation Silver Fox (Silberfuchs; Hopeakettu).
Өмірбаян
Барбаросса операциясының басында Николаус фон Фалькенхорст басқаратын Норвегия армиясының неміс бөлімдері, Финляндия-Кеңес шекарасындағы Петсамоны бақылау үшін Норвегиядан шабуыл жасады, бұл шабуыл "Бұлан" операциясының бір бөлігі болды. Олар кеңес аумағының шекарасында фин әскерімен бірікті. Бұл дивизиялар негізінен Австриядан алынған, Арктикалық аймақта әрекет етуге арнайы дайындалған элиталық тау әскерлерінен тұрды. Фин-неміс күштері Мурманскіге екі бағыттан шабуылдап, "Күміс түлкі" (Silberfuchs) операциясын бастады. Финляндиялық Петсамодан Мурманск портына тікелей шабуыл "Платина түлкі" (Platinfuchs) деп аталды. Екінші шабуыл Салладан Кандалакшаға жасалды, мақсаты Мурманск теміржолын кесіп, Мурманскіні оңтүстіктен оқшаулау болды. Бұл бірдей жүргізілген операция "Арктикалық түлкі" (Polarfuchs) операциясы деп аталды.
At the beginning of Operation Barbarossa German units of Army of Norway, commanded by Nikolaus von Falkenhorst, attacked from Norway to secure Petsamo at the Finnish Soviet border as part of Operation Reindeer. They joined Finnish forces on the border of Soviet territory. These divisions consisted of elite mountain troops mostly from Austria specially trained to operate above the Arctic Circle. The Finnish German forces launched Operation Silver Fox (Silberfuchs), attacking Murmansk from two directions. The assault from Finnish Petsamo directly towards the port of Murmansk was codenamed Platinum Fox (Platinfuchs). The other assault was an attack Kandalaksha from Salla and to isolate Murmansk from the south by cutting off the Murmansk railway. This concurrent operation was codenamed Operation Arctic Fox (Polarfuchs).
Платиналық түлкі
1941 жылғы 29 маусымда "Күміс түлкі" жобасының "Платина түлкі" фазасы басталды. Генерал-лейтенант Эдуард Дитльдің басқаруындағы Норвегия тау корпусы, неміс 2-ші және 3-ші тау дивизияларымен бірге, фин шекарашыларының Ивало батальонымен шекараны кешіп, Мурманскқа қарай жылды. Оларға совет 14-ші армиясының бөлімдері қарсы тұрды, атап айтқанда 14-ші және 52-ші атқыштар дивизиялары, оларға Валерий А. Фролов басшылық етті. Алғашқы табыстардан кейін шабуыл баяулады. Неміс шабуылы бастапқыда көптеген қиындықтарға тап болды, себебі нашар жолдар кез келген ілгерілеуді қиындатты. Неміс бөлімдеріне қажетті карталар жетіспеді және олар көбінесе беймәлім аймақтардан өтуге мәжбүр болды. Дегенмен, шабуылға көп ұзамай совет әскерлерінің қарсылығы күшейді, әсіресе совет Солтүстік флотының жедел құрылған бөлімдерінен. 2-ші тау дивизиясы Рыбачий түбегіне ілгерілей алмады және шілде айының басында осы бағытта қорғанысқа көшті. Оңтүстікте, совет әскерлерінің күшті қарсы шабуылынан кейін, немістер екі дивизияның біріккен күштерімен Лица өзеніне жете алу үшін шабуылды қайта бастады. Немістер өзенде шағын плацдармды ғана басып ала алды. 7 шілдеде совет әскерлерінің қарсы шабуылынан кейін Дитль қосымша күштер сұрады, бірақ Норвегиядан тек бір моторизацияланған пулемет батальоны келді. Дитль қыркүйекте, қыс басталғанға дейін шабуылды жаңа СС полктері бастауына жоспарлады. Бірақ британ және совет кемелері мен авиациясы, неміс кемелеріне солтүстік порттарға үнемі шабуыл жасап, күштер мен жабдықтардың жеткізілуін қиындатты және 6-шы тау дивизиясының келуін қазан айына дейін кешіктірді. Дегенмен, 8 қыркүйекте Дитль 6-шы тау дивизиясы келмей тұрып, шабуылды қайта бастады. Алғашқы шабуыл сәтсіз аяқталды және Арктикалық жағдайға дайын емес СС полктері ауыр шығынға ұшырады. Немістер біраз алға жылды, бірақ совет әскерлерінің қарсы шабуылы шабуылды тоқтатты. Совет суасты кемелері мен британ кемелері (екі әуе тасымалдаушысы, екі крейсері және алты эсминеці) неміс кемелерін батырып, жабдықтап беру жағдайын нашарлатты. Осы себепті фон Фалькенхорст 13 қыркүйекте неміс кемелеріне Солтүстік мүйістен шығысқа қарай жүзуге тыйым салды. Гитлер шабуылды жалғастыруға талап етті, бірақ Дитль нашар жабдықтап беру жағдайында және қосымша күштер келмейінше, одан әрі ілгерілеу мүмкін емес екенін түсіндірді. 19 қыркүйекте немістер Лица өзенінің шығысындағы плацдармнан шегінді. Аймаққа қосымша совет күштері келді және 21 қыркүйекте неміс шабуылы тоқтатылды. Норвегия тау корпусына майданды қорғауға және Пецамо аймағын және оның никель кеніштерін сақтауға бұйрық берілді, жаңа шабуыл мүмкін емес еді. Қазанның ортасында 2-ші тау дивизиясы Пецамоға қайта шегінді, ал 6-шы тау дивизиясы Лица бағытында 3-ші тау дивизиясын ауыстырды. 3-ші тау дивизиясы желтоқсан айында Германияға қайта оралды. Мурманскіні сәтті қорғағандығы үшін, совет 52-ші атқыштар дивизиясы 1941 жылғы 26 желтоқсанда 10-шы гвардиялық атқыштар дивизиясы болып қайта аталды.
On 29 June 1941 the Platinum Fox phase of Silver Fox was launched. Mountain Corps Norway under the command of Generalleutnant Eduard Dietl, consisting of the German 2nd Mountain Division and German 3rd Mountain Division together with the Finnish Ivalo Border Guard Battalion crossed the border and advanced on Murmansk. They were opposed by units of the Soviet 14th Army, namely the 14th and 52nd Rifle Division, which were commanded by Valerian A. Frolov. After some initial successes the advance was slowed. The German offensive met with many problems from the start, as the rough terrain with bad roads made any advance difficult. The German units also lacked proper maps and had to move mostly through unknown terrain. Nevertheless, the offensive soon met with heavy Soviet resistance, especially from some ad hoc ground units of the Soviet Northern Fleet. The 2nd Mountain Division could not advance into the Rybachy Peninsula, and already at the start of July had to go into the defensive in this sector. Further south, after a heavy Soviet counterattack, the Germans resumed their offensive to the east to reach the Litsa River, with joint forces from both divisions. With the element of surprise lost, the Germans were only able to establish a small bridgehead over the river. After a heavy Soviet counterattack on 7 July, Dietl requested more reinforcements, but he received only a motorized machine gun battalion from Norway. Dietl now made plans to renew the offensive, with the fresh SS regiments leading the assault, in September before the onset of the winter would make it difficult to fight. But a combination of British and Soviet surface ships and aircraft, which constantly attacked German shipping to the northern ports, hampered the arrival of reinforcements and supplies and would delay the arrival of the 6th Mountain Division to October. Nevertheless, on 8 September Dietl started with the renewed offensive without the 6th Mountain Division. The initial assault failed badly and the SS regiments, untrained for arctic warfare, took heavy casualties. The Germans made some initial progress, but a Soviet counterattack stopped the offensive soon after. Constant attacks by Soviet submarines and British surface ships (consisting of a force of two aircraft carriers, two cruisers and six destroyers) also sank numerous German ships and worsened the supply situation even more. For this reason von Falkenhorst prohibited German shipping from sailing east of the North Cape on 13 September. Hitler again pressured to continue the offensive, but Dietl made it clear, that with the dire supply situation and without further reinforcements no further advance was possible. On 19 September the Germans retreated from their bridgehead east of the Litsa river. More Soviet reinforcements arrived in the area and on 21 September the German offensive was broken off. Mountain Corps Norway was ordered to now defend the frontline and secure the Petsamo area and its nickel mines, as a renewed offensive was ruled out. In mid October the 2nd Mountain Division withdrew to Petsamo and the 6th Mountain Division replaced the 3rd Mountain Division along the Litsa line. The 3rd Mountain Division was then moved back to Germany in December. In recognition of its role in the successful defense of Murmansk, the Soviet 52nd Rifle Division was renamed 10th Guards Rifle Division on 26 December 1941.