Кіріспе

Британдық кино сыншысы (1929–1989)

Роберт Джеймс Лесли Холливелл (23 ақпан 1929 – 21 қаңтар 1989) – британдық кино сыншысы, энциклопедия жазушы және ITV, британдық коммерциялық телеарнасы мен Channel 4 теледидар құқықтарын сатып алушы. Ол ең белгілісі «Filmgoer's Companion» (1965) анықтамалығымен, онда фильмдерге қатысты энциклопедиялық мақалалар, өмірбаяндық деректер (авторлық құқықтармен бірге) және техникалық терминдер келтірілген, сондай-ақ жеке фильмдерге арналған «Halliwell's Film Guide» (1977) еңбегімен танымал. Энтони Квинтон «Таймс» әдеби қосымшасында былай деп жазды: «Осы керемет кітаптардың құмарлығына берілген адам бір сәтте оларды жарыққа әкелген бір адамның еңбекқорлығы мен саясаттағы беделінің таңғажайып үйлесімін бағалауға тиіс». Холливеллдің кітаптары мен Channel 4 телеарнасындағы «алтын қоры» маусымдары арқылы киноны насихаттауы үшін Лондон кино сыншыларының шеңберінен, Британдық кино институтынан және қайтыс болғаннан кейін BAFTA сыйлығынан марапатталды.

Ерте өмір

1929 жылы Ланкаширдің Болтон қаласында дүниеге келген Холливелл бала кезінен киноға ғашык болды. Ол Голливудтың алтын ғасырында өсті, сол кезде кино өндірісі шарықтау шығына жетіп, жаңа фильмдер кинотеатрларда үнемі көрсетіліп тұрды. Холливелл анасы Лилимен бірге дерлік әр түні киноға баратын, бұл олардың кейде қиын жағдайға тап болатын зауыт қаласының шындығынан қашуға мүмкіндік берді. 1939 жылы Холливелл Болтон мектебіне стипендия жеңіп алды. Әскери қызметтен кейін ол Кембридждегі Сент-Катарина колледжінде ағылшын әдебиетін оқыды.

Рекс кинотеатры, Кембридж

Сент-Катрин колледжін 2:1 құрметті дипломмен бітіргеннен кейін, Хэлливелл қысқа мерзімге Лондондағы Picturegoer журналында жұмыс істеді, содан кейін 1952 жылдан 1956 жылға дейін Рекс кинотеатрын басқару үшін Кембриджге оралды. Оның басшылығымен кинотеатр Кембридж студенттері арасында өте танымал болды, «Көк періште», «Азамат Кейн» және «Дестри Ридс Агейн» сияқты классикалық фильмдер көрсетілді. «Кембридж Evening News» газеті «студенттер Кембридждегі оқуларын Рекске апта сайын бармайынша толыққанды деп санамайтын еді» деп хабарлады. 1955 жылы британдық цензура Марлон Брандоның «Жабайы» фильмін тыйым салғаннан кейін, Хэлливелл Кембридж судьяларына фильмді қарауды ұйымдастырды. Олар кейіннен оған арнайы лицензия берді, осылайша Рекс Ұлыбританиядағы фильмді көрсеткен жалғыз кинотеатрға айналды.

Теледидар мансабы

Рекстен кеткеннен кейін, Хэлливелл 1956 жылы үш жылдық оқу курсында Ранк ұйымына қосылды. Одан кейін ол компанияның кинопублицисі болып жұмыс істеді. 1958 жылы ол «Оңтүстік Телевидениесіне» қосылды, ал бір жылдан соң «Гранада Телевидениесіне» ауыстырылды, онда ол келесі тридцать жыл бойы Лондонның «Алтын алаңындағы» кеңселерінде жұмыс істеді. 1959 жылы Рут Портерге үйленді және олардың бір ұлы болды. Бастапқыда Сесил Бернштейннің ассистенты болып тағайындалған Хэлливелл, 1960 жылдары теледидардағы ең танымал өнер бағдарламасы болған «Гранаданың Кино» шоуының Кино кеңесшісі қызметін атқарды. Хэлливеллге телешоуларды сатып алу міндеті жүктелді және 1968 жылы ITV желісінің бас кино сатып алушысы болды, ол 1970-ші жылдардың және 1980-ші жылдардың көп бөлігінде осы қызметті атқарды. Жылда екі рет Голливудқа соңғы телешоулардың пилоттарын және кино ұсыныстарын қарау үшін, сондай-ақ Канн мен Монте-Карлодағы кино көрмелерге қатысты. ITV желісінің бас сатып алушысы ретінде ол 1970-ші және 1980-ші жылдардағы британдық теледидар экранына ең жоғары рейтингілі шоуларды әкелуге жауапты болды, олардың ішінде «Алты миллион долларлық адам», «Чарлидің періштелері», «Қайратты Халк» және «A командасы», сондай-ақ Джеймс Бонд фильмдерінің сериясы, «Жау» және «Жұлдызды соғыс» кірді. 1982 жылы Джереми Айзекстің шақыруымен ол Channel 4 телеарнасы үшін АҚШ фильмдерін сатып алушы және бағдарламалаушы болды. Арнаның мамандандырылған көрермендерге үндеу ниетіне сәйкес, Хэлливелл негізінен 1930-шы және 1940-шы жылдардағы фильмдерге назар аударды. Келесі бірнеше жылда арна маусымдық түрде жүздеген классикалық фильмдерді көрсетті, олардың көптеген атауларын Сэмюэл Голдвин кіші, Франк Лаундер және Сидни Джиллиат сияқты кинорежиссерлер таныстырды. Айзекс кейін Хэлливелл арнаның табысына «теңдесі жоқ үлес қосыпты» деп жазды. 1985 жылы Британдық кино институты Хэлливеллге «жаратқылық бағдарламалау мақсатында фильмдерді іріктеу және сатып алуы үшін» сыйлық берді. Осы кезеңде Хэлливелл британдық соғыс кезеңіндегі деректі фильмдер қозғалысын тойлайтын екі телесериалды ұсынды: 1982 жылы «Гранада» үшін «Үй майданы» және екі жылдан кейін Channel 4 үшін «Соғыстағы британдықтар». Екі бағдарламада да Ақпарат министрлігінің «Британияны тыңда», «Шөлдегі жеңіс» және «Нағыз даңқ» сияқты туындылары көрсетілді.

Кино көрушінің серігі

Алғаш рет 1965 жылы жарық көрген "The Filmgoer's Companion" кітабының алғашқы басылымы он мың данамен сатылды, оның ішінде төрт мыңы АҚШ-та. Барлығында Хэлливелл "Компаньонның" тоғыз басылымын өңдеді, ол қазір "Хэлливеллдің Кино әлеміндегі кімдер" деген атпен белгілі. Кітаптың өте зор ықпалы болды және сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, тележүргізуші Денис Норден оны "Wisden Cricketers' Almanack" кітабымен салыстырды. Джин Сискел 1975 жылы былай деп жазды: "Кино сарапшылары арасында Лесли Хэлливеллдің "Фильм көрушінің серігі" кітабы – фильм туралы ең бағалы анықтамалық еңбек саналады". Басқалары оған онша құштар болған жоқ, Хэлливеллдің субъективтілігін және кітапқа енген фильмдерге қатысты кейде консервативті пікірлерін, сондай-ақ көне фильмдерге басымдық беруін сынға алды. Чарльз Шамплин 1979 жылы "Los Angeles Times" газетінде "бір фактіні ғана табу үшін темірдей ерік керек" деп жазды, кітаптың тығыздығына сілтеме жасап.

"Халивеллдің кино нұсқауы"

Алғаш рет 1977 жылы жарық көрген және үнемі жаңартылып отыратын «Халливеллдің киножолшырауы» басылымында 8000-нан астам ағылшын тіліндегі фильмдер туралы қысқаша шолулар мен ақпараттар қамтылған. Ол Стивен Шейер және (сәл өзгешеліктерімен) Леонард Мальтин қолданған жүйеге ұқсас төрт жұлдызды бағалау жүйесін пайдаланды. Дегенмен, Халливеллдің жүйесінде тіпті бір жұлдыз да нақты ұсыныс саналды. Басқа сыншылар бір немесе екі жұлдыз беретін нашар немесе орташа фильмдер оған қызығушылық тудырмады, сондықтан олар мүлдем жұлдыз алмады. 1989 жылы Халливелл қайтыс болған кезде «Киножолшырау» көлемі екі есеге артты. Ол кіріспесінде алдыңғыларын мойындап, әсіресе Леонард Мальтиннің, Джеймс Роберт Пэриштің, Денис Гиффордтың, Дуглас Эймстің және 1950-1960 жылдары BFI-дың «Ай сайынғы кино бюллетені» шолуларын жасаған белгісіз еңбекқорлардың еңбегіне ризашылық білдірді. Бұл екінші туынды да мақтаумен қатар сынға да ұшырады. Ол бағаларының қысқалығы және заманауи фильмдерге деген теріс көзқарасы үшін журналистер мен сыншылардың наразылығына түсті. Голливудтың алтын ғасырына деген құштарлығы оны қазіргі заманғы көзқарастардан алшақтатты. «Observer» газетінің кино сыншысы Филип Френч Халливеллді «ғалым, сыншы немесе кинотанушы емес, керісінше, киносүйер, барлық фильмдердің тізімін білетін, бірақ өте аз фильмнің құндылығын түсінетін адам» деп сипаттады. «Orange County Register» газетінің журналисі Джим Эмерсон Халливеллді «1960 жылдан кейін түсірілген фильмдер туралы жақсы айта алмайтын, қарт ағылшын консерваторы» деп атады.

Холливеллдің теледидар серігі

1979 жылы "Телегид" ретінде басталган Холливеллдің үшінші энциклопедиялық еңбегі, алғашқы басылымынан көңілі толмағандықтан, "Sunday Telegraph" газетінің сыншысы Филипп Пурсермен бірлесіп "Halliwell's Television Companion" атты еңбекті жарыққа шығарды, ол 1982 және 1986 жылдары тағы екі рет қайта басылды. 1986 жылы Grafton баспасында жарық көрген үшінші басылымда 12 000-нан астам мақала қамтылған.

Зейнеткерлік және өлім

1986 жылы Холливелл теледидар саласынан зейнеткерлікке шықты, бірақ кино саласындағы нұсқаулықтарын жазуды және өңдеуді жалғастырды. 1987 жылдан бастап ол Daily Mail газетіне теледидар туралы тұрақты мақалалар жазды және кино туралы бірнеше тарихи және сындық еңбектер жариялады. Сонымен қатар, ол М.Р. Джеймстің шығармаларынан шабыдаланып үш томдық қорқынышты әңгімелер жинағын шығарды. Халливелл 60 жасқа толуына бір ай қалғанда, Суррейдегі Эшердегі Принцесса Элис хосписінде асқазан қатерінен қайтыс болды.

Өмірбаян

2011 жылы Майкл Биндер жазған «Халливеллдің көкжиегі» өмірбаяны жарық көрді.

Жазушы кітаптары

1965 – Фильм көрушінің серігі. – (Халливеллдің 1–9 басылымдары)
1973 – Фильм көрушінің цитаталар кітабы. –
1975 – Киноның жапырақшасы. – Грэхам Мюрреймен,
1976 – Арман тауы: Парамаунттың алтын жылдары. –
1977 – Халливеллдің кино сұрақтары. –
1977 – Халливеллдің кино нұсқауы. – (Халливеллдің 1–7 басылымдары)
1979 – Халливеллдің теледидар серігі. –
1982 – Халливеллдің жүздігі. –
1984 – Шерлок Холмстың шайыры: Он жеті мистикалық әңгіме. –
1985 – Барлық жердегі орындықтар: Кинодағы жартылай ғұмыр. –
1986 – Халливеллдің егіні. –
1986 – Өлі тірілер. –
1987 – Артынан келе жатқан дæмон. –
1987 – Екі рет қарап, жоғалып кет. –
1987 – Шангри-Лаға қайта оралу. –
1988 – Баспақыштағы дæмон. –