Кіріспе
Паулин Кейл (1919–2001) – 1968 жылдан 1991 жылға дейін «Нью-Йоркер» журналына мақала жазған американдық киносыншы. «Зейінді, өткір, пікірін ашық білдіретін және нақты бағалайтын» сын-пікірлерімен танымал болған Каэлдің көзқарастары көбінесе замандастарының пікірлерінен өзгеше болды. Ол өзінің дәуіріндегі ең беделді американдық киносыншыларының бірі және өнер саласына ең қалдырғыш із қалдырды. Роджер Эберт қайтыс болған соң жазған естелік мақаласында Каэлдің «Америка кино саласының атмосферасына соңғы үш онжылдықта ешкімге қарағанда зор әсер еткенін» айтты. Оның сөзінше, «Каэлде ешқандай теория, ереже, нұсқау, объективті өлшемдер болған жоқ. Оның тәсілін фильмге қолдану мүмкін емес еді. Ол үшін бәрі жеке бағалауға байланысты болды». Америка кітапханасы үшін шығарылған «Кино дәуірі» атты жинақтағы жазбаларында Эберт «Джордж Бернард Шоу сияқты, ол жазған сын-пікірлер стилімен, юморымен және күшімен тақырыптары ұмытылғаннан кейін де оқыла беретін болады» деп жазды. Оуэн Глейберман оны «жақсы киносыншыдан да артық еді. Ол жазу формасын жаңартты және жазудың толыққанды эстетикалық жүйесін қалыптастырды» деді.
Pauline Kael (/k//eɪ//l/; June 19, 1919 – September 3, 2001) was an American film critic who wrote for The New Yorker from 1968 to 1991. Known for her "witty, biting, highly opinionated and sharply focused" reviews, Kael's opinions often ran contrary to those of her contemporaries. One of the most influential American film critics of her era, she left a lasting impression on the art form. Roger Ebert argued in an obituary that Kael "had a more positive influence on the climate for film in America than any other single person over the last three decades". Kael, he said, "had no theory, no rules, no guidelines, no objective standards. You couldn't apply her 'approach' to a film. With her it was all personal." In a blurb for The Age of Movies, a collection of her writings for the Library of America, Ebert wrote that "Like George Bernard Shaw, she wrote reviews that will be read for their style, humor and energy long after some of their subjects have been forgotten." Owen Gleiberman said she "was more than a great critic. She reinvented the form, and pioneered an entire aesthetic of writing."
Ерте өмір және білім
Кейл Исаак Пол Кейл мен Джудит Кейлдің (қыз есімі Фридман) отбасында дүниеге келді. Оның ағалары Луис (1906), Филип (1909) болды. Кейл сегіз жасында ата-анасы фермасын жоғалтып, отбасы Сан-Францискоға көшіп кетті. 1936 жылы Берклидегі Калифорния университетіне қабылданды, онда философия, әдебиет және өнерді оқыды, бірақ 1940 жылы оқуын тастады. Кейл заң факультетіне түсуді ниеттенген, бірақ суретшілер тобымен танысып, ақын Роберт Хоранмен бірге Нью-Йорк қаласына көшті. Үш жылдан кейін Кейл Берклиге оралып, "богемиялық өмір сүрді", пьесалар жазып, тәжірибелік фильмдерде жұмыс істеді. Джинаның бала кезінде туа біткен жүрек ақауы болған, оны түзетуге Каелдің қаражаты жетпеді. Қызы мен өзін асырау үшін Каел аспазшы, тігінші сияқты жеңіл жұмыстар істеді, сондай-ақ жарнамалық мәтін жазушы болып та жұмыс істеді. Каел сыншылардың объективтілік идеалын "надандық объективтілігі" деп сынай отырып, өзінің сындық еңбектеріне автобиографиялық элементтерді енгізді. Каел фильмді көргенін, бұрынғы махаббат дауларының бірінен кейін, түсініксіз қайғыға толы күйде болғанда көргенін айтады. Театрдан шығып, көз жасымен, колледж студентінің жігітіне: "Осы фильмнің қандай ерекшелігі бар?" деп шағымданып жатқанын естідім. Көшеде соқырша жылап, көз жасымды экрандағы трагедияға, өзімді үмітсіз сезінуіме, немесе "Шоушайн" фильмінің сәулесін сезіне алмағандардан алшақтауыма байланысты төгіп жатқанымды білмедім. Егер адамдар "Шоушайнды" сезіне алмаса, не сезінеді? Кейіннен менмен дауласқан жігіттің сол түні үйден шығып, жылап кеткенін білдім. Бірақ біздің "Шоушайнға" деген көз жасымыз бізді жақындастыра алмады. "Шоушайн" көрсеткендей, өмір оңай шешімдерге келмейді. Олардың некесі көп ұзамай ажырасумен аяқталса да, ол Джинаның жүрек операциясын төлеуге келісті және 1955 жылы Каелді кинотеатр директоры қызметіне тағайындады, ол 1960 жылға дейін осы лауазымда болды. Ол осы қызметте екі экранды бағдарламалап, "өзінің сүйікті фильмдерін көпшілік сүйіп тыңдайтынша қайталап көрсетті". Ол сондай-ақ фильмдер туралы "тізімдік" рецензиялар жазды, оларды кинотеатрға келгендер жинауды бастады.
blockquote| after one of those terrible lovers' quarrels that leave one in a state of incomprehensible despair. I came out of the theater, tears streaming, and overheard the petulant voice of a college girl complaining to her boyfriend, "Well I don't see what was so special about that movie." I walked up the street, crying blindly, no longer certain whether my tears were for the tragedy on the screen, the hopelessness I felt for myself, or the alienation I felt from those who could not experience the radiance of Shoeshine. For if people cannot feel Shoeshine, what can they feel? Later I learned that the man with whom I had quarreled had gone the same night and had also emerged in tears. Yet our tears for each other, and for Shoeshine did not bring us together. Life, as Shoeshine demonstrates, is too complex for facile endings. Though their marriage soon ended in divorce, he agreed to pay for Gina's heart surgery, and made Kael the manager of the cinema in 1955, a position she held until 1960. In that role, she programmed the films at the two screen facility, "unapologetically repeat[ing] her favorites until they also became audience favorites." She also wrote "pungent" capsule reviews of the films, which her patrons began collecting.
Жаппай нарыққа шығу
Кейл өзінің сын кітабын шығару ұсынысын алғанға дейін жазумен басқа жұмыстарды жалғастырды. 1965 жылы жарық көрген «Мен оны кинотеатрда жоғалттым» атты жинақ 150 мың данамен сатылып, күтпеген бестселлерге айналды. «Макколлс» әйелдер журналындағы жұмысымен бірге (1966 жылғы «Newsweek» журналында айтылғандай) Кael «көпке танылды». Сол жылы ол «Макколлс» журналында «Музыканың дыбысы» туралы өткір сын жазды. Кейбір баспасөз бұл фильмді «Ақшаның дыбысы» деп атағанын айтқаннан кейін, Кael фильмнің мәнін «адамдар жегісі келетін тәтті өтірік» деп сипаттады. Аңыз бойынша, «Макколлс»тан босатылуы 1966-1967 жылдары «The New Republic» газетінде жұмыс істеуіне әкелді, онда редакторлар оның рұқсатынсыз жазбаларын үнемі өзгертіп отырды. 1967 жылдың қазан айында Кael Бонни мен Клайд туралы еңбекті жазды, бірақ журнал оны жариялаудан бас тартты. Уильям Шон бұл мақаланы «The New Yorker» журналынан алды және 21 қазанда жариялады. Кael-дің киноға берген бағасы фильмнің комедия мен зорлық-зомбылықты үйлестіріп, тұрақсыз екендігі туралы басым пікірге қарсы болды. Критик Дэвид Томсонның айтуынша, «Ол көптеген сыншыларды шатастырған фильм туралы дұрыс айтқан». 1968 жылы Шон Кael-ді «The New Yorker» штатына қабылдауды ұсынды. Ол 1979 жылға дейін Пенелопа Гиллиаттпен әр алты ай сайын кино сыншысы болып алмасып отырды, ал 1980 жылы бір жылдық үзілістен кейін, киноиндустрияда жұмыс істегеннен кейін толыққанды сыншы болды. «The New Yorker» журналындағы қызметі кезінде ол ұзақ жазуға мүмкіндік беретін және редакциялық араласуды азайтатын платформаны пайдаланды, осылайша ең үлкен танымалдылыққа ие болды. 1968 жылы «Time» журналы оны «елдегі ең жақсы кино сыншыларының бірі» деп атады. 1970 жылы Кael «The New Yorker» журналындағы сыншылық жұмысы үшін Джордж Полк сыйлығын алды. Ол «Kiss Kiss Bang Bang», «When the Lights Go Down» және «Taking It All In» сияқты сөздермен жазылған шығармалар жинағын жариялауды жалғастырды. Оның төртінші жинағы «Фильмдерге тереңірек» (1973) өнер және әдебиет саласындағы АҚШ Ұлттық кітап сыйлығын жеңіп алды. Бұл фильм туралы жазылған алғашқы көркем емес кітап, ол Ұлттық кітап сыйлығын жеңіп алды. Кael сондай-ақ киноға бару, қазіргі Голливуд киноиндустриясы және көрермендердің аз танымал, күрделі фильмдерді зерттеуге батылдық танытпауы туралы философиялық эсселер жазды (ол фильмдерді сипаттау үшін «фильм» сөзін сирек қолданды, себебі бұл сөздің элиталық екенін сезінді). Оның ең танымал эсселерінің арасында Норман Мейлердің 1973 жылғы «Мэрилин: өмірбаян» (Мэрилин Монроның өмірі туралы есеп), 1975 жылғы Кэри Гранттың мансабына жасаған өткір сараптамасы және «Кейнді өсіру» (1971) – «Citizen Kane» фильмінің авторлығы туралы кітап көлеміндегі эссе, ол оның жасаған ең ұзақ жазбасы болды. Бұл эссе Кael-дің авторлық теорияға қатысты дауын кеңейтті, ал Уэллс Кael-ді жала жабу үшін сотқа беруді қарастырды. Бұл оқиғада Кael-дің UCLA профессорының зерттеулерін рұқсатсыз пайдаланғаны және оған авторлық құқық бермегені анықталды. Вуди Аллен Кael туралы: «Онда ұлы сыншыға қажеттінің бәрі бар, тек үкім ғана жоқ. Мен мұны әзілдемеймін. Оның зор құштарлығы, керемет ақыл-ойы, тамаша жазу стилі, кино тарихы туралы терең білімі бар, бірақ ол жиі мақтайтын немесе көре алмайтын нәрсе таң қалдырады», – деді. Кael «The New Yorker» журналының редакторларымен де, өзінің сыншыларымен де күресті. Ол 1972 жылы порнографиялық фильм «Deep Throat» туралы сын жазу үшін Уильям Шонмен күресті, бірақ ақырында ол келісімге келді. Кael-дің айтуынша, Терренс Маликтің 1973 жылғы «Бадлендс» фильміне жасаған жағымсыз пікірін оқығаннан кейін Шон: «Менің ойымша, сен Терридің ұлымдай екенін білмедің» деді. Кael: «Бұл қиын, Билл», – деп жауап берді, және оның пікірі өзгеріссіз жарияланды. Шонмен болған эпизодтардан басқа, Кael жұмыстың көп бөлігін үйде отырып, жазумен өткізетінін айтты. 1980 жылы Кael-дің «When the Lights Go Down» жинағы жарық көргеннен кейін, оның «The New Yorker» әріптесі Рената Адлер «The New York Review of Books» журналында 8000 сөзден тұратын сын жариялады, ол кітапты «жарқын, бөлік-бөлік, жол-жол, және үзіліссіз құнды емес» деп бағалады. Адлер Кael-дің 1960 жылдан кейінгі шығармаларында «ақыл-ойдың немесе сезімталдықтың ешбір белгісі жоқ» деп, оның «ерекшеліктері мен мінез-құлқына» сын айтты, соның ішінде Кael-дің «қатаң» міндеттемелерді және риторикалық сұрақтарды жиі қолдануын атап өтті. Бұл мақала әдеби ортада тез танымал болды. Кael жауап беруден бас тартса да, Адлердің пікірі «Кael-дің беделіне жасалған ең сенсациялық тырыс» деп танылды. Екі онжылдықтан кейін Salon.com Адлердің Кael-ді айыптауын оның «ең танымал бірнеше сөйлемдерінің» бірі деп атады, оған дейін судья Джон Сириканың «сыбайлас, нашар, және адал емес тұлға» екенін, сондай-ақ сенатор Джозеф Маккартимен және ұйымдасқан қылмыспен байланысы бар екенін жазғанынан кейін туған дауға дейін. 1979 жылы Кael Уоррен Биттиден Paramount Pictures компаниясында кеңесші болып жұмыс істеу туралы ұсыныс алды, бірақ бірнеше айдан кейін жазумен айналысу үшін қызметтен кетті.
Her dismissal from McCall's led to a stint from 1966 to 1967 at The New Republic, whose editors continually altered Kael's writing without her permission. In October 1967, Kael wrote a lengthy essay on Bonnie and Clyde, which the magazine declined to publish. William Shawn of The New Yorker obtained the piece and ran it in the New Yorker issue of October 21. Kael's rave review was at odds with prevailing opinion, which was that the film was inconsistent, blending comedy and violence. According to critic David Thomson, "she was right about a film that had bewildered many other critics." In 1968, Kael was asked by Shawn to join The New Yorker staff; she alternated as film critic every six months with Penelope Gilliatt until 1979, and became sole critic in 1980 after a year's leave of absence working in the film industry. During her tenure at the New Yorker, she was able to take advantage of a forum that permitted her to write at length—and with minimal editorial interference—thereby achieving her greatest prominence. By 1968, Time magazine was referring to her as "one of the country's top movie critics." In 1970, Kael received a George Polk Award for her work as a critic at the New Yorker. She continued to publish collections of her writing with suggestive titles such as Kiss Kiss Bang Bang, When the Lights Go Down, and Taking It All In. Her fourth collection, Deeper into Movies (1973), won the U. S. National Book Award in the Arts and Letters category. It was the first non fiction book about film to win a National Book Award. Kael also wrote philosophical essays on movie going, the modern Hollywood film industry, and what she perceived as the lack of courage on the part of audiences to explore lesser known, more challenging movies (she rarely used the word "film" to describe films because she felt the word was too elitist). Among her more popular essays were a damning 1973 review of Norman Mailer's semi fictional Marilyn: a Biography (an account of Marilyn Monroe's life); an incisive 1975 look at Cary Grant's career; and "Raising Kane" (1971), a book length essay on the authorship of the film Citizen Kane that was the longest piece of sustained writing she had yet done. The essay extended Kael's dispute of the auteur theory, Welles considered suing Kael for libel. that included the revelation that Kael had appropriated the extensive research of a UCLA faculty member and did not credit him. Woody Allen said of Kael, "She has everything that a great critic needs except judgment. And I don't mean that facetiously. She has great passion, terrific wit, wonderful writing style, huge knowledge of film history, but too often what she chooses to extol or fails to see is very surprising." Kael battled the editors of the New Yorker as much as her own critics. She fought with William Shawn to review the 1972 pornographic film Deep Throat, though she eventually relented. According to Kael, after reading her negative review of Terrence Malick's 1973 film Badlands, Shawn said, "I guess you didn't know that Terry is like a son to me." Kael responded, "Tough shit, Bill," and her review was printed unchanged. Other than sporadic confrontations with Shawn, Kael said she spent most of her work time at home, writing. Upon the release of Kael's 1980 collection When the Lights Go Down, her New Yorker colleague Renata Adler published an 8,000 word review in The New York Review of Books that dismissed the book as "jarringly, piece by piece, line by line, and without interruption, worthless." Adler argued that Kael's post 1960s work contained "nothing certainly of intelligence or sensibility" and faulted her "quirks [and] mannerisms," including Kael's repeated use of the "bullying" imperative and rhetorical question. The piece quickly became infamous in literary circles Although Kael refused to respond, Adler's review became known as "the most sensational attempt on Kael's reputation"; two decades later, Salon. com referred to Adler's denunciation of Kael as her "most famous single sentence" up to the point of a furore over having written that Judge John Sirica was "a corrupt, incompetent, and dishonest figure, with a close connection to Senator Joseph McCarthy and clear ties to organized crime." In 1979, Kael accepted an offer from Warren Beatty to be a consultant to Paramount Pictures, but left the position after only a few months to return to writing criticism.
Кейінгі жылдар
1980 жылдардың басында Каелге Паркинсон ауруы диагнозы қойылды, оның кейде танымдық компоненті болады. Оның жағдайы нашарлаған сайын, ол америкалық фильмдердің хал-ахуалына көңілі толып, "Менде жаңа айтар сөз қалмады" деген сезімге тоңды. Ол кезде Каел "The New Yorker" журналы үшін эсселер жазатынын, сондай-ақ "кино туралы ойлар мен басқа да жазбалар" жазатынын түсіндірді. Өзінің жаңа еңбектерін жарияламаса да, Каел жаңа фильмдер мен телешоулар туралы пікірін білдіріп, сұхбат беруден тартынбады. 1998 жылы "Modern Maturity" журналына берген сұхбатында ол кейде рецензия жаза алмағанына өкініш білдірді: "Бірнеше жыл бұрын 42-ші көшеде "Ваняны" көргенде, керней тартып жібергім келді. Бірақ тоқтаған соң, кернейің жоғалады". Ол көптеген сыншылар сынаған фильмдерге, мысалы, 1972 жылғы "Ла Манча адамы" фильмінде София Лореннің рөлін жоғары бағалап, қатыгездік танытпады. Ол басқалардың мақтауына ие болған фильмдерді де сынады, мысалы, "Network", "A Woman Under the Influence" ("тұманды, қиын фильм"), "The Loneliness of the Long Distance Runner", эксперименттік кино (оны "жарнама мен өнерге өзара құттықтаудың өнімі" деп атады), көптеген студенттік фильмдер ("жаңадан бастағандардың композициялары"), "It's a Wonderful Life", "Shoah" ("ұзақ және шаршатарлық"), "Dances with Wolves" ("табиғат баласы туралы фильм") және "2001: A Space Odyssey", соңғысын Каел "қиялы жоқ монументалды фильм" деп атады. Оның пікірлерінің ерекшелігі және оларды жеткізудегі шешімділігі оған жақтастармен қатар ашулы сыншылар мен жанкүйерлерді де әкелді. Каелдің сын-пікірлеріне "West Side Story" (1961) фильміне жазған рецензиясы, ол фильмнің жанкүйерлерінен қатты наразылық тудырды; "Z" және "MASH" фильмдеріне жазған құштар рецензиялары, олардың танымалдығын күрт арттырды; және Брайан Де Палманың алғашқы фильмдерін жоғары бағалау кірді. Оның Роберт Альтманның "Nashville" (1975) фильміне жасаған "алдын ала шолуы" фильм түсірілімі аяқталуына бірнеше ай бұрын жарық көрді, студия фильмді қайта монтаждаудан және кассалық табысқа жетуден аулақ болу мақсатында жасалды. Каел авторлық теорияға қарсы болды және оны рецензияларында да, сұхбаттарында да сынады. Ол фильмдерді талдағанда режиссердің басқа жұмыстарын ескермейтін. Теорияның негізгі жақтаушысы Эндрю Саррис оны "The New Yorker" және түрлі кино журналдарында Каелмен бірге талқылады. Каел фильмді бірлескен еңбек деп қарастыру керек деп мәлімдеді. "Raising Kane" (1971) атты эссесінде, Орсон Уэллстің "Citizen Kane" фильмі туралы жазғанда, ол фильмнің қосымша сценарий авторы Герман Дж. Манкивич және оператор Грег Толандтың ерекше таланттарын қалай кеңінен пайдаланғанын көрсетті.
Зорлық-зомбылыққа қатысты көзқарастар
Кейл секс және зорлық-зомбылыққа қатысты табуларды бұзатын антигерой фильмдерін ұнататын; бұл, хабарлама бойынша, оның кейбір оқырмандарын наразылыққа толтырды. Дегенмен, ол «Оскар» сыйлығын жеңіп алған, «Х» санатындағы антигерой фильмі «Ортаңғы түндегі ковбой» (1969) фильмін сынады. Сондай-ақ, ол манипулятивті немесе консервативті көзқарастар мен сезімдерге сыртқы түрде сүйенетін фильмдерді ұнатпады. Ол әсіресе Клинт Иствудқа сын көзбен қарады: оның фильмдері мен актерлік шеберлігі туралы пікірлері, тіпті жалпы алғанда жақсы бағаланған болса да, өте теріс болды. Ол оның жауы ретінде танылды. Ол Сэм Пеккинпа мен Уолтер Хиллдің ертедегі жұмыстарын ынталы, кейде екіұшты қолдады, олар екеуі де зорлық-зомбылыққа толы әрекет драмаларына маманданған. Оның «5001 түн кинотеатрда» атты жинағында Пеккинпаның барлық фильмдеріне оң пікірлер кірген, «The Getaway» (1972) және Хиллдің «Hard Times» (1975), «The Warriors» (1979) және «Southern Comfort» (1981) фильмдерін қоспағанда. Ол Джон Бурманның «Point Blank» (1967) фильмін оның мағынасыз қатыгездігі үшін қабылдамағанмен, кейіннен ол оның «көбірек энергия мен ойлап табумен Бурманнан асып түскенін» мойындады. Алайда, Кейл кейбір әрекет фильмдеріне теріс жауап берді, олардың «оңшыл» немесе «фашистік» идеологияны қолдайтынын сезді. Ол Клинт Иствудтың ойнаған Дон Сигельдің «Dirty Harry» (1971) фильмін «оңшыл фантазия» және «либералды құндылықтарға қарсы біржақты шабуыл» деп атады. Пеккинпаның «Straw Dogs» фильміне өте оң баға берген Кейл, даулы режиссердің «фашистік өнер туындысы болып табылатын алғашқы американдық фильмді» түсіргенін мәлімдеді. Кинотеатрда біз зорлық-зомбылықты сезімдік ләззат ретінде қабылдауға көшіп барамыз. Бұрын режиссерлер оның қорқыныштылығын көрсету үшін оның шынайы бетін және қаншалықты жаман екенін көрсеткендерін айтатын. Олардың бізді сезімталдандыруды тоқтатуға тырысып жатқанын көру үшін тырысудың қажеті жоқ. Олардың айтуынша, барлығы қатыгез, ал кейіпкерлер зұлымдар сияқты қатыгез болуы керек, әйтпесе олар ақымаққа айналады. Егер сіз фильмдегі қатыгездікке наразы болсаңыз, сіз цензураны жақтаушылардың қолына ойнап жатыр деген пікір бар. Бірақ бұл цензураға қарсы шығушыларға жалғыз теңгерімді пайдалану мүмкіндігін жоққа шығарады: баспасөздің осы фильмдерде зиянды нәрсе бар деп айту және олардың салдарына талдау жасау еркіндігі. Егер біз осы сындық еркіндікті пайдаланбасақ, онда біз ешқандай қатыгездік бізге тым көп емес деп айтамыз – тек алаңдаушылар мен цензураны жақтаушылар ғана қатыгездікке алаңдайды.
Гомофобияға қатысты айыптаулар
1983 жылы гейлер журналына берген сұхбатының кіріспесінде Сэм Стаггс «Ол әрқашан гей-легиондарымен махаббат пен жеккөрушілік арасында тартысқан» деп жазды. Гей мифологиясындағы ең қатал патшайым сияқты, ол әр нәрсеге өткір пікір білдіреді. Алайда, 1980-жылдардың басында, әсіресе 1981 жылғы «Бай да, белгілі де» фильміне жазған рецензиясынан кейін Каелге гомофобия айыптаулары қойылды. Бұл туралы алғаш Стюарт Байрон «The Village Voice» газетінде жазды, ал гей жазушы Крейг Селигманның айтуынша, бұл айыптаулар «өздігінен өмірге келіп, оның беделіне нақты зиян келтірді». Каел өз рецензиясында «Бай да, белгілі де» фильмін «көбінесе гомосексуалдық қиялға ұқсайды» деп атады, сондай-ақ бір әйел кейіпкердің «мазохистік көріністері бар қарым-қатынастары қорқынышты, себебі бұл әйелдің істеуі мүмкін нәрселерге ұқсамайды» деді. Байрон, рецензияны оқығаннан кейін «ашуға булыққан», ал «Целлюлоид шкафы» авторы Вито Руссо оған қосылып, Каелдің гомосексуализмді еркін мінез-құлықпен теңегенін, «дейсіз, гетросексуал әйелдер ешқашан еркін мінез-құлыққа бармаған немесе оған рұқсат алған емес» деді. Крейг Селигман Каелді қорғап, бұл пікірлер «басқа рецензенттердің гомосексуализм қылмыс емес болса, таралып кетеді деп ойлаған қараңғы кезеңде тақырыпқа жеңілдікпен қарауды көрсетті» деді. Каелдің өзі бұл айыптауларды «ақылсыздық» деп атап, «Мен гомосексуалистік элементтері бар фильмдер туралы жазғандарымды тексергендердің қалайша мұндай нәрсені сене алатынын түсінбеймін» деп қосты.
Никсонның цитаты
1972 жылдың желтоқсан айында АҚШ президенті Ричард Никсонның үлкен артықшылықпен қайта сайлануынан кейін бір ай өткен соң, Каэл Қазіргі тілдер қауымдастығында дәріс оқыды. Дәріс барысында ол: "Мен өте ерекше әлемде өмір сүремін. Никсонға дауыс берген бір ғана адамды білемін. Оның басқа қолдаушылары қайда екенін білмеймін. Олар менің түсінігімде жоқ. Бірақ кейде театрға барғанда оларды сезіне аламын", – деді. «The New York Times» газеті бұл дәріс туралы мақала жариялады. Кейіннен Каэлдің "Никсонның жеңіске жеткеніне мен сенбеймін. Оған дауыс берген ешкімді білмеймін" немесе сайлау нәтижесіне таңғалуды білдіретін ұқсас сөздері айтылды деп қате түсіндірілді. Бұл қате цитата қалалық аңызға айналып, консерваторлар (мысалы, Бернард Голдберг, 2001 жылғы «Партиялық көзқарас» кітабында) либералды элитаның жабық өмір салғанының мысалы ретінде пайдаланды. Аталған цитатаны Джоан Дидион сияқты басқа авторлар да айтқан деген мәлімдемелер бар.
Ықпал
"Нью-Йоркер" журналына жазуды бастағаннан кейін Каел әріптес сыншылар арасында зор ықпалға ие болды. 1970 жылдардың басында Cinerama дистрибьюторлары "оның [фильм кезіндегі] пікірлері басқа сыншыларға әсер еткендіктен, әрбір сыншы үшін жеке көрсетілімдер саясатын енгізді". 1970 және 1980 жылдары Каел жас, көбінесе ер адамдардан құралған сыншылар тобымен достық қарым-қатынас орнатты, олардың кейбіреулері оның ерекше жазу стилін үлгі етті. "Паулеттер" деп аталған олар 1990 жылдары ұлттық киносынға үстемдік құрды. Каелдің ықпалын мойындаған сыншылардың қатарында The New York Times газетінен А. О. Скотт, The New Yorker журналынан Дэвид Денби мен Энтони Лейн, New York Magazine журналынан Дэвид Эдельштейн, Грейл Маркус, Майкл Срагоу және Салоннан Стефани Захарек бар. Ол зейнеткерлікке шыққаннан кейін, Каелдің "ең жанкешті жақтастары олардың сын-пікірлерін жазу алдында Паулин мектебінің ортақ ұстанымын анықтау үшін бірімен-бірі кеңеседі" деген қауесет тарады. "Жас сыншылардың құпия желісін басқарды" деген әңгімеге тап болған Каел, сыншылар оның нақты пікірлеріне қарағанда стилін еліктейтінін айтты. "Көптеген сыншылар менің сөздерім мен көзқарастарымды алады, бірақ бұл пікірлер жазушының темпераментіне немесе көзқарасына енбейді" деді ол. 1998 жылы оның сын-пікірлері фильмдердің жасалуына әсер еткен-жоқпын сұрағанда, Каел сұрақтан жалтарды: "Егер мен "иә" десем, мен өзімшілмін, ал "жоқ" десем, өмірімді босқа өткіздім". (Райанның қызы, 1970 жыл және Үндістанға саяхат, 1984 жыл арасындағы 14 жылдық үзіліске сілтеме). 1978 жылы ол өзінің төзімділігі мен жұмысының сапасы арқылы ойын-сауық индустриясындағы әйелдердің рөлін кеңейтуге үлес қосқан ерекше әйелдерге арналған "Фильмдегі әйелдер" Кристалл сыйлығымен марапатталды. 1988 жылы шыққан "Уиллоу" фильмінде Джордж Лукас сыншының құрметіне бір зұлым кейіпкерді "Генерал Каел" деп атады. Каел Лукастың жұмыстарын көбінесе ынтасыз бағалаған; өзінің Willow туралы (терiс) пікірінде ол кейіпкерді "өзіме арналған құрмет" деп сипаттады. Ол зейнеткерлікке шыққаннан кейін фильмдер түсіре бастағанымен, Квентин Тарантиноға да Каел әсер етті. Бала кезінде ол оның сын-пікірлерін жаратылыспен оқыды және Каелдің "менің эстетикалық көзқарасымды дамытуға көмектескен кез келген режиссердей әсерлі" екенін айтты. Кейіннен ол Каелге хат жазып, былай деді: "[С]іздің фильмдер туралы ойларыңыз мен жазғандарыңыз маған және менің фильмдеріме үлкен шабыт берді, сіз бұған өкінбейсіз деп үміттенемін". 1997 жылы мәдениет сыншысы Камиль Паглиа Каелді өзінің екінші сүйікті сыншысы деп атады (Паркер Тайлерден кейін), "La Dolce Vita" және "Last Year at Marienbad" сияқты фильмдерге берген түсініктемесін сынға алды, бірақ сонымен қатар Каелді "әртүрлі жағдайларда көреген [ ] [оның] өткір, жанды, әңгімелесу стилі кино сияқты жаппай өнер формасына өте қолайлы деп ойладым" деп сипаттады. 2000 жылдың қаңтар айында кинорежиссер Майкл Мур өзінің "Роджер және мен" (1989) деректі фильміне Каелдің жауабын еске түсірді. Мур Каелдің "Роджер және мен" фильмін кинотеатрда көруге мәжбүр болғанына ашуланғанын (Мур оған үйде көру үшін фильмнің таспасын жіберуден бас тартқаннан кейін) және "Роджер және мен" 55-ші Нью-Йорк киносыншылары шеңберінің сыйлығында үздік деректі фильмді жеңіп алғанына ренжігенін жазды. Мур былай деді: "Екі аптадан кейін ол "Нью-Йоркер" журналында менің фильмім туралы жағымсыз, жаман пікір жазды. Оның фильмді ұнатпағаны маған ұнады, менің айтқанымның не қалай айтылғаны ұнамағаны да маған кедерес келтірмеді. Ең қорқыныштысы, таң қалдыратыны - ол менің фильмім туралы тікелей өтірік жариялады. Мен ешқашан мұндай ашық, нақты жалаң бұқаралық дезинформацияны көрген емеспін. Ол тарихты қайта жазуға тырысты. Оның фактілерді толық ойлап табуы өте ерекше болды, өте ашық болды, өте анық болды, менің алғашқы реакциям ол жазған әзіл болуы керек еді, бірақ, әрине, ол комедия жазған жоқ. Ол өте маңызды тарихи ревизионист еді". Каелдің мансабы туралы "Киноға деген махаббат үшін" (2009) деректі фильмінде Оуэн Глейберман мен Элвис Митчелл сияқты оның мансабын қалыптастыруға көмектескен сыншылар, сондай-ақ Эндрю Саррис сияқты онымен күрескендер кеңінен талқылады. Фильмде сонымен қатар Каелдің PBS-те бірнеше рет пайда болуы көрсетілді, оның ішінде Вуди Алленмен бірге түскендері де бар. Брайан Келлоу 2011 жылы Каел туралы өмірбаян жариялады: "Қараңғыдағы өмір" (Viking Press). Роб Гарвердің "Ол не деді: Паулин Каелдің өнері" атты деректі фильмі 2018 жылы шықты. Сара Джессика Паркердің Каел үшін дауыстап баяндауымен фильм киносыншысының жұмысы мен кино және киносын туралы әсерінің портретін ұсынады.
Пайдаланылған әдебиеттер
Брэнтли, Уилл, ред. (1996). Полин Каелмен әңгімелер. Миссисипи университетінің баспасы.