Кіріспе

Американдық кино сыншысы (1946–1999)

Юджин Кал Сискель (26 қаңтар 1946 – 20 ақпан 1999) – американдық кино сыншысы және «Chicago Tribune» газетінің журналисі. Ол әріптесі Роджер Эбертпен бірге түрлі кино туралы пікірлерді талқылайтын телешоуларды жүргізгенімен әйгілі. Сискел 1969 жылы «Chicago Tribune» газетіне жазуға кірісіп, көп ұзамай кино сыншысы болды. 1975 жылы ол Роджер Эбертпен бірге «Театр жанындағы ашылу» атты ай сайынғы шоуды жүргізді, ол PBS телеарнасының WTTW станциясында жергілікті деңгейде көрсетілді. 1978 жылы шоу «Sneak Previews» деп аталды, апта сайынғы эпизодтарға ұзартылып, АҚШ-тың барлық PBS филиалдарында көрсетілді. Сискелге 1998 жылдың мамыр айында мидың қатерлі ісігі диагнозы қойылды, бірақ келесі жылы қайтыс болғанға дейін Эберттің кәсіби серіктесі ретінде көпшілік назарында болды. Оның әкесі төрт жасында, анасы тоғыз жасында қайтыс болғаннан кейін оны әпкесі мен ағасы тәрбиеледі. Ол Culver Academies-те оқыды, онда бір сыныптасы тостың бетіне свастика пішіндес джем жағып берген кезде антисемитизмді алғаш рет бастан өткерді. Сискел 1967 жылы Йель университетін философия мамандығы бойынша бітірді. Йельде оқыған кезінде ол ақын Пол Монеттпен және болашақ Нью-Йорк штатының губернаторы Джордж Патакимен бірге оқыды. Сискел Пулитцер сыйлығының иегері Джон Херсиден жазу өнерін үйренді, оның ұсынысы кейін Сискелге 1969 жылы «Chicago Tribune» газетінде жұмыс табуға көмектесті.

Жазу

Сискелдің «Tribunes» киносыншысы болудан бір ай бұрын жазған алғашқы рецензиясы «Rascal» фильміне болған. Фильм туралы пікірі жағымсыз болды («Артық әрекеттердің салдарынан көптеген балалар мейірімділікті байқамай қалады», - деп жазды ол). Кейін ол «Playboy» журналының баспагері Хью Хефнермен танысты. 1986 жылы «Chicago Tribune» Сискелдің енді газеттің киносыншысы емес екенін және оның газеттегі лауазымы толық жұмыс күні киносыншысынан, демалыс күндері газет үшін киноиндустрия туралы жазатын және газеттің ойын-сауық бөлімдері үшін қысқаша рецензиялар жасайтын тәуелсіз авторға ауысқандығын хабарлады. Бұл төмендеу Сискел мен Эберт апталық киношоуларын, сол кезде «At the Movies» (кейін «Siskel & Ebert» деп аталды) «Tribune Entertainment»-тен «Walt Disney Company»-нің «Buena Vista Television» бөлімшесіне көшіруге шешім қабылдағаннан кейін болды. Редактор Джеймс Сквайрс бұл туралы былай деді: «Ол біз үшін керемет жұмыс істеді. Бұл адамның физикалық мүмкіндіктеріне байланысты мәселе. Біздің ойымызша, ең алдымен газетші болу керек, ал Джин Сискел әрқашан солай істеуге тырысты. Бірақ мансаптың өзі соншалықты үлкен болған кезде, мұны істеу мүмкін емес». Сискел жаңа келісім туралы ешқандай пікір білдірмеді, бірақ Эберт Сискелдің «Tribune» басшыларын телебағдарламаларын «Tribune Entertainment» компаниясынан басқа компанияға көшіргені үшін жазалағаны үшін ашық сынады. Эберт жеке түрде Сискелге «Chicago Sun Times»-қа қосылуды ұсынды, бірақ Сискел 1999 жылы қайтыс болғанға дейін «Tribune» тәуелсіз авторы болып қалды. Оның орнына Дейв Кехр киносыншы болды. Сискелдің «Chicago Tribune» үшін жариялаған соңғы рецензиясы 1999 жылдың 29 қаңтарында жарық көрген «She's All That» фильміне болды, онда ол жағымды баға берді, төрт жұлдыздың үшіне бағалады және «Рейчел Ли Кук Лейни рөлінде, макияж жасалған қарапайым қыз рөлінде кейіпкер ретінде ең үлкен эмоционалды диапазонды көрсетуге міндетті, және ол бұл міндетке лайықты. Мен оны келесі фильмінде көруге асығамын» деп жазды.

Сискел & Эберт

1975 жылы Сискел "Chicago Sun Times" газетінің киносыншысы Эбертпен бірлесіп, Чикаго қалалық PBS телеарнасы WTTW-да "Sneak Previews" деп кейіннен аталатын шоуды жүргізді. "Sneak Previews" 1977 жылы WTTW оны PBS бағдарламалар жүйесіне ұсынғанда бүкіл елде танымал болды. Сискел барлық фильмдерге оң баға берді, "Жүрекпен ойнау" фильмінен басқа. Жанет Маслин, Питер Богданович, Тодд Маккарти, Лиза Шварцбаум, Кеннет Туран, Элвис Митчелл және Сискелдің орнын басатын Ричард Ройпер.

Кино және теледидардағы рөлдері

Сискел мен Эберт кешкі ток-шоуларда жиі пайда болғандығымен белгілі болды, соның ішінде Дэвид Леттерменнің кешкі шоуында он алты рет, ал Джонни Карсонның «Tonight Show» бағдарламасында он бес рет қонақ болды. Олар «Опра Уинфри Шоуы», «Арсенио Холл Шоуы», «Ховард Стерн», Джей Леноның «Tonight Show» және Конан О’Брайеннің «Late Night» бағдарламаларында да бірге болды. 1982, 1983 және 1985 жылдары Сискел Эбертпен бірге «Saturday Night Live» бағдарламасында өздерінің рөлінде ойнады. Алғашқы екі рет олар сол түні көрсетілген эскиздерге шолу жасады, ал соңғы рет «SNL Film Festival» эскиздерін талқылады. 1991 жылы Сискел Эбертпен бірге «Сезам көшесі» балалар телесериалының «Sneak Peak Previews» (Sneak Previews пародисы) атты бөлімінде пайда болды. Бұл бөлімде сыншылар Оскар және Телли монстрларына олардың «бас бармақ жоғары/төмен» жүйесі қалай жұмыс істейтінін түсіндірді. 1993 жылы Сискел «Ларри Сандерс Шоуы» бағдарламасының «Off Camera» атты эпизодында өзін-өзі сомдады. Entertainment Weekly журналы оның орындалуын сол жылғы ең керемет телешоу сахналарының бірі деп таңдады. 1995 жылы Сискел мен Эберт «The Critic» анимациялық телесериалының «Siskel & Ebert & Jay & Alice» атты эпизодында қонақ ретінде ойнады. Эпизодта Сискел мен Эберт ажырасып, әрқайсысы киносыншы Джей Шерманды өздерінің жаңа серіктесі етіп алуға тырысады. Фильмде олар «Күкі ұясынан ұшқандар» фильмінің сапасы туралы Эбертпен пікір таластырады. Әсіресе, ол кассалық табысқа ие болған және кейіннен классикаға айналған фильмдерге көбінесе теріс пікір білдірді: «Poltergeist», «Scarface», «Beverly Hills Cop», «The Terminator», «Aliens», «Predator», «Indiana Jones and the Last Crusade», «Thelma & Louise» және «Independence Day». Бұл тізім «Оскар» сыйлығын жеңіп алған бірнеше фильмдерге дейін созылды: «The Silence of the Lambs» және «Unforgiven». Дегенмен, Эберт «Сискел мен Эберт» бағдарламасының бір мемориалдық эпизодында Сискел өте ұнаған фильмін тапқанда, оны ерекше деп есептейтінін айтты. Өзінің қайтыс болған әріптесіне тікелей сөйлей келе, Эберт: «Мен сенің шынымен ұлы фильм көргеніңе қатты қуанғаныңды білемін, және бір аптадан кейін де көңіліңнің көтеріңкі екенін маған айтатынсың» деді. Сискелдің ең сүйікті фильмдерінің қатарында «My Dinner with Andre» (1981), «Shoah» (1985), «Fargo» (1996) және «Hoop Dreams» (1994) деректі фильмі бар.

Сүйіктілері

Сискельдің сүйікті фильмдерінің бірі "Сабада түнінің қызуы" болды; ол тіпті Джон Траволта фильмде киген әйгілі ақ диско костюмін қайырымдылық аукционынан сатып алды. Тағы бір ұнаған фильмі – "Доктор Странгельов". Ал бала кезінен бергі сүйіктісі – "Дэмбо" болды, оны оған ең алғашқы әсер еткен фильм деп жиі айтатын.

Ауру және өлім

1998 жылдың 8 мамырында Сискельге қатерлі, емделмейтін ми ісігі диагнозы қойылды. Ол үш күннен кейін ми операциясын жасады. Сауығу кезеңінде бірнеше апта бойы "Siskel & Ebert" бағдарламасына телефон арқылы қатысып, аурухана төсегінен қоңырау шалып, ал Эберт студияда болды. Сискель ауруының қырқынан сыртын ешкімге, тіпті отбасынан басқа ешкімге жасырды; ол операцияда миындағы белгісіз "ісік" алынғанын және жақсы жазылып жатқанын мәлімдеді. Кейін ол студияға оралды, бірақ бұрынғыдан шаршаған және көңілді көрінді. 1999 жылдың 3 ақпанында ол бағдарламадан демалысқа шығатынын, бірақ күзге дейін қайта оралатынын хабарлады, сонымен қатар: "Мен тез жазып кетуге асығам, себебі Роджердің менден көп экран уақытын алуын қаламаймын" деді.