Кіріспе

Шахмат ашылуы

Стоунволл шабуылы – ақтардың d4 және e3-ке қалыңдар ойнауымен, пілді d3-ке, жылқыны d2-ге, содан кейін c3 және f4-ке қалыңдар ойнау арқылы Стоунволл құрылымын толықтырумен сипатталатын шахмат ашылуы. Бұл орналасу әдетте 1. d4 қозғалыс ретімен қол жеткізіледі, бірақ 1. f4 құс ашылуы арқылы да транспозиция мүмкін. Стоунволл шабуылы – жүйе; ақтар түрлі вариациялардың ұзақ тізбектерін жаттауға тырысудың орнына, нақты қалыңдар құрамына ұмтылады. Қара түрліше жауап бере алады, бірақ MCO 15 негізгі бағыт ретінде мыналарды ұсынады: 1. d4 d5 2. e3 Nf6 3. Bd3 c5 4. c3 Nc6 5. f4.

Тарих

Стоунволл шабуылын көрсететін ең алғашқы тіркелген ойын 1842 жылы Лондонда Говард Стаунтон мен Джон Кокрейн арасындағы матч болды. Дегенмен, бұл ашылуды тұрақты түрде қолданған алғашқы ойыншы Бостон шебері Престон Уэр болды, ол 1876 жылдан 1882 жылға дейін жиі 1. d4 2. f4 жүрісімен бастады. Осы ерекше жүріс тәртібін қолдану арқылы Уэр көбінесе Стоунволл стиліндегі позицияларға қол жеткізе алды (бірақ кейінірек ойыншылар әдетте f4 жүрісінен бұрын e3, Bd3 және Nd2 сияқты жүрістер жасады). Уэрдің осы ашылудағы ең үлкен жетістігі 1882 жылы өткен өте күшті Вена турнирінде болашақ әлем чемпионы Вильгельм Штайнцитті жеңгені болды. 1893 жылы Гарри Нельсон Пиллсбери сол жылы Нью-Йоркте өткен екі турнирде Стоунволл шабуылымен көзге түсті, ол осы ашылуды алты рет қолданып, барлығында жеңіске жетті. Пиллсберидің табысынан кейін Стоунволл шабуылы шеберлік деңгейінде орнықты және американдық шеберлер Джексон Шоуолтер мен Фрэнк Маршалл, сондай-ақ ағылшын шебері Ф. Дж. Лидің ойындарында жиі пайда болды. Бұл ашылуды қолданған басқа да көрнекті ойыншылардың қатарында Ласкер, Капабланка, Алекхин, Чигорин, Рубинштейн, Тарраш, Рети, Тартаковер, Марочи және Брейер болды. 1920 жылдардың басына қарай Стоунволл шабуылы жоғары деңгейдегі шахматтан жоғала бастады, бірақ ол клуб деңгейінде танымал таңдау болып қала берді. Қазіргі заманғы ең белгілі қолданушысы – американдық IM Яаков Норовиц, ол онлайн блицте осы ашылуды кеңінен қолданып, үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Қара қолданған Стоунволл құрылымы Голланд қорғанысындағы негізгі нұсқалардың бірі болып қала береді және Магнус Карлсен Висванатан Ананд пен Фабиано Каруананы жеңу үшін оны пайдаланған.

Сипаттама

Ақтардың Stonewall пішін формациясы орталық қараңғы квадраттарды жақсы бақылауға мүмкіндік береді (әсіресе e5, ол ат үшін аванпост болуы мүмкін). Жарық квадраттық әлсіздіктер кішігірім фигуралармен (Bd3, Nd2) жабылады. Егер рұқсат етілсе, ақтар Bxh7, Qh5 және Rf3 h3 сияқты идеяларды қамтитын тікелей патшалыққа шабуыл жасай алады. 1981 жылы «Chess Life» журналында қаралар нашар қорғалса, ойын қалай дамып шығатынын көрсететін мысал ретінде келесі партия келтірілді. 1. d4 d5 2. f4 Nf6 3. e3 e6 4. Nf3 c5 5. c3 Nc6 6. Bd3 Bd6 7. O-O O-O 8. Nbd2 b6 9. Ne5 Bb7 10. g4 Qc7 11. g5 Nd7 12. Bxh7+ Kxh7 13. Qh5+ Kg8 14. Rf3 f6 15. Rh3 fxe5 16. g6

Мұндай қарапайым тактика тәжірибелі шахматшыларға қарсы сәтті бола қоймаса да, төмендегі көрнекі партиялар Stonewall-дың өркендеген кезеңінде ақтардың тіпті шеберлік деңгейіндегі қарсыластарға қарсы қауіпті бастама жасай алатынын көрсетеді. Stonewall шабуылдың кемшіліктері – бұл икемсіз піштік құрылым, ұзақ мерзімді жеңіл квадраттық әлсіздіктер және ақтардың өз піштерімен шектелген c1-дегі «жаман слон».

Үлгілік ойындар

Гарри Нельсон Пилсбери vs. Жан Таубенхаус, Нью-Йорк (Жұмыртпалық конгресс) 1893: 1. d4 d5 2. e3 e6 3. Bd3 Bd6 4. f4 c5 5. c3 Nc6 6. Nf3 Nf6 7. O-O O-O 8. Ne5 g6 9. Nd2 Ne8 10. Ndf3 f6 11. Nxc6 bxc6 12. Qe2 f5 13. Bd2 Rb8 14. Rab1 Nf6 15. Kh1 Ne4 16. Be1 c4 17. Bc2 Qa5 18. a3 Qc7 19. g4 fxg4 20. Ne5 Nf6 21. Rg1 c5 22. Bh4 cxd4 23. cxd4 Bxe5 24. fxe5 Ne8 25. Rxg4 Qf7 26. Rg3 Ng7 27. Bf6 Ne8 28. Bxg6 hxg6 29. Qh5 Rb7 30. Qh8# 1-0

Гарри Нельсон Пилсбери vs. Джеймс Ханэм, Нью-Йорк (Мастерс) 1893: 1. d4 d5 2. e3 e6 3. Bd3 Nf6 4. f4 Bd6 5. Nf3 b6 6. O-O O-O 7. c3 c5 8. Ne5 Qc7 9. Nd2 Nc6 10. Rf3 Bb7 11. Rh3 cxd4 12. Bxh7+ Nxh7 13. Qh5 Rfe8 14. Qxh7+ Kf8 15. exd4 f6 16. Ng6+ Kf7 17. Rg3 Rg8 18. Nf3 Ne7 19. Nfh4 Nxg6 20. Nxg6 Ba6 21. Bd2 Qc4 22. Re1 Qxa2 23. Nh8+ Kf8 24. Qg6 Rxh8 25. Qxg7+ Ke8 26. Rxe6+ Kd8 27. Rxd6+ Kc8 28. Rc6+ Kd8 29. Qc7+ Ke8 30. Re6+ Kf8 31. Qg7# 1-0

Пол Липке vs. Эммануэль Шифферс, Лейпциг 1894: 1. d4 d5 2. e3 Nf6 3. Bd3 e6 4. Nd2 c5 5. c3 Nc6 6. f4 Be7 7. Nh3 O-O 8. Ng5 h6 9. h4 cxd4 10. exd4 Qd6 11. Ndf3 hxg5 12. hxg5 Ne4 13. Bxe4 dxe4 14. Ne5 Bxg5 15. fxg5 Nxe5 16. Qh5 f6 17. g6 Nxg6 18. Qxg6 Rf7 19. Be3 b5 20. O-O-O Kf8 21. d5 exd5 22. b4 Qe6 23. Rh7 Bb7 24. Bc5+ Ke8 25. Rxg7 Rc8 26. Rh1 1-0

Ф. Дж. Ли vs. Артур Маккензи, Гастингс 1904: 1. d4 d5 2. e3 Nf6 3. Bd3 e6 4. f4 c5 5. c3 Nc6 6. Nf3 a6 7. Nbd2 Qc7 8. Ne5 b5 9. O-O Bd6 10. Ndf3 h6 11. Nxc6 Qxc6 12. Ne5 Qc7 13. Bd2 Bb7 14. a4 c4 15. Bc2 O-O 16. Rf3 Ne4 17. Be1 Kh7 18. Rh3 f6 19. Nf3 Rad8 20. Nd2 e5 21. fxe5 fxe5 22. Bh4 Rde8 23. axb5 axb5 24. Qh5 g6 25. Qxh6+ Kxh6 26. Bf6# 1-0