Кіріспе

Шахмат ашылуы

Сокольский ашылуы, сонымен қатар Орангутан және Польша ашылуы деп те аталады, 1. b4 қозғалысымен басталатын сирек кездесетін шахмат ашылуы. Әртүрлі дереккөздерге сәйкес, ақтардың мүмкін болатын жиырма алғашқы қозғалысының ішінде 1. b4 қозғалысы танымалдылығы бойынша тоғызыншы орында тұрады. Бұл ашылу ретсіз деп есептеледі, сондықтан ол Шахмат ашылулары энциклопедиясында А00 кодымен жіктеледі.

Шығу тегі

b4 ойынының ең алғашқы қолданушыларының бірі 1893 жылы Карл Шлехтерге қарсы ойнаған Бернхард Флессиг болды, бірақ Флессиг бар болғаны 18 жүрісте жеңіліске ұшырады. Николай Бугаев бұрынғы әлем чемпионы Вильгельм Штайнцитті бірнеше партиядан тұратын көрсету ойынында жеңіп, кейіннен 1903 жылы орыс журналында осы ашылуды талдап жариялады. Савиелли Тартаковер 1919 жылы екі ойыншы да жоғары деңгейдегі болған Ричард Ретиді b4 арқылы жеңді, ал Рети 1923 жылы Схевенингенде Абрахам Шпейжерді осы ашылуды қолданып жеңді. "Орангутан" деген ат осы ойыннан шықты: ойыншылар өткен күні Бронкс зообағына барып, онда Тартаковер Сьюзан есімді орангутанмен кеңес сұрады. Ол бір жолмен, Тартаковердің айтуынша, b4-пен бастау керектігін көрсетті. Сонымен қатар, Тартаковер орангутанның өрмелеу шеберлігіне таң қалды және b пешкасының "көтерілуі" оған ұқсас болды деп ойлады. Осы ойында Тартаковер жақсы позициямен шықты, бірақ партия тең аяқталды. Келесі онжылдықтарда осы ашылу сирек қолданылды. Тартаковер 1926 жылы Эдгард Коллеге қарсы жеңіске жеткенде одан да сәтті қолданды. Осы ашылудың ең белгілі жақтаушыларының бірі – совет ойыншысы Алексей Павлович Сокольский (1908–1969), ол оны жоғары деңгейдегі ойындарда жиі пайдаланды. Сокольский 1963 жылы осы ашылу туралы монография жазды, «Дебют 1 b2–b4», осыдан кейін ашылу «Сокольский ашылуы» деп аталды. Сокольскийнің еңбектері осы ашылудың тіпті кәсіби ойынның ең жоғары деңгейінде де тиімді екенін дәлелдеді. Дегенмен, оны жоғары деңгейдегі гроссмейстерлер де кейде қолданады. Борис Спасский оны 1960 жылы Василий Смысловқа қарсы матчта қолданды, бірақ тең түсуге келісуге мәжбүр болды. 2021 жылдың мамыр айында әлем чемпионы Магнус Карлсен онлайн FTX Crypto Cup жылдам турнирінде гроссмейстерлер Хикару Накамура мен Уэсли Соға қарсы осы ашылуды сынап көрді.

Егжей-тегжейлер

Ашылу негізінен f6 және g7 шаршыларындағы тактикаға негізделген. Қара түрлі жауаптар бере алады: Мысалы, қараның ақтардың бірінші ходы елемейтін , , шаршыларына талап қоюы мүмкін, 1 e5 (ақтардың b пешкаға жасаған шабуылын елемеуі және 2 Bb2 ойнауы қалыпты жағдай, мұнда 2 d6, 2 f6 және 2 Bxb4 ойнауға болады), 1 d5 (содан кейін 2. Bb2 Qd6 ойнау мүмкін, b4-ке шабуыл жасап және e7–e5-ті қолдап), немесе 1 f5. 1 Nf6, 1 c6 (Outflank Variation деп аталады, Qb6 немесе a5 дайындау үшін жасалады) және 1 e6 сияқты аз амбициялық ходтар да мүмкін. 1 a5 немесе 1 c5 ходтары да сирек кездеседі. Қараның 1 e6 жауабы әдетте d5, Nf6 және соңында c5 ходтарымен жалғасады. 1 a5 кейін ақтар 2. b5 ойнап, қараның патшайым жағындағы әлсіздігін пайдаланады. Қараның 1 c5 ходы өте өткір және агрессивті, көбінесе теориядан қашу үшін қолданылады. Пешканы ұтқаннан кейін қаралар әдетте c5 шаршысына қысым жасайды және ақтардың патшайым жағындағы нашар құрылымына қарсы шабуыл жасайды, бірақ орталықта нашар позицияға түседі.