Шахмат ойынының бастапқы кезеңдері

Кіріспе

Шахмат ойынының алғашқы қимылдары

Ашылу – шахмат ойынының бастапқы кезеңі. Ол әдетте белгілі бір теорияға негізделген. Басқа кезеңдер – ортаңғы және соңғы ойын. Көптеген ашылу тізбектері, ашылулар деп белгілі, "Сицилия қорғанысы" сияқты стандартты атауларға ие. "Шахматқа арналған Оксфорд жолдасы" кітабында 1327 аталған ашылу мен олардың нұсқалары тізімделген, сондай-ақ, жиі қолданылатын көптеген басқа да ашылулар бар. Стандартты деп есептелетін ашылу қимылдары "кітаптық қимылдар" немесе жай ғана "кітап" деп аталады. Егер ойын белгілі ашылу теориясынан ауытқыса, ойыншылар "кітаптан шықты" делінеді. Кәсіби шахматшылар жылдар бойы ашылуларды зерттейді және ашылу теориясы дамып отыратындықтан, олар мансабының соңына дейін осыны жалғастырады. Клуб деңгейіндегі ойыншылар да ашылуларды зерттейді, бірақ ашылу кезеңінің маңыздылығы төмендеу, себебі ойындар көбінесе ашылу кезінде шешілмейді. Ашылуды зерттеу тактикалық жаттығулар мен ортаңғы және соңғы ойын стратегиясынан бас тартқан жағдайда тепе-теңдігін жоғалтуы мүмкін. Ашылудағы жаңа қимылдар тізбегі жаңа вариация деп аталады. Егер бұл вариация бәсекелі ойында қолданылғанша құпия сақталса, ол дайындалған вариация деп белгілі болады және жоғары деңгейдегі жарыстарда тиімді қару болып табылады.

Ашық ойындар: 1.e4 e5

Ақ 1. e4 ойнап бастайды (пашаның піядасын екі қышқылға жылжыту). Бұл ең танымал алғашқы жүріс және оның көптеген артықшылықтары бар – ол бірден орталықты бақылауға көмектеседі және екі фигураны (патшайым мен слон) белсенді етеді. Шахматтағы ең көне ашылулар 1. e4-тен кейін басталады. Бобби Фишер 1. e4-ты «тест бойынша ең жақсысы» деп бағалаған. Кері жағынан, 1. e4 қорғалмаған қышқылға піяда қояды және d4 және f4 қышқылдарын әлсіретеді. Егер қаралар ақтың жүрісін қайталап, 1...e5 жауабымен жауап берсе, ашық ойын туындайды. Ақтың ең танымал екінші жүрісі – 2. Nf3, қараның паша піядасына шабуылдайды, пашаның қамалына дайындалады және патшайым піядасының d4-ке жылжуын күтеді. Қараның ең көп тараған жауабы – 2...Nc6, ол әдетте Руй Лопес (3. Bb5), Шотланд ойыны (3. d4) немесе Итальян ойынына (3. Bc4) әкеледі. Егер қаралар симметрияны сақтап, ақтың орталығына 2...Nf6 қарсы шабуыл жасаса, Петров қорғанысы туындайды. Филидор қорғанысы (2...d6) қазіргі шахматта кең таралмаған, себебі ол аққа оңай кеңістік артықшылығын береді, ал қараның орны тығыз және пассивті болып қалады, бірақ берік. 2. Nf3-ке басқа жауаптар шеберлік деңгейінде кездеспейді. 2. Nf3-ке ең танымал баламалар – Вена ойыны (2. Nc3), Слон ашылуы (2. Bc4) және Паша гамбиті (2. f4). Бұл ашылулардың біріне-бірі ұқсастықтары бар, әсіресе Слон ашылуы жиі Вена ойынының варианттарына ауысады. Паша гамбиті 19 ғасырда өте танымал болды. Ақ піяданы жылдам даму үшін және қара піядасын орталықтан ауыстыру үшін құрбан етеді. Вена ойынында да f2–f4 піяда жүрісі арқылы қара орталығына жиі шабуыл жасалады. Орталық ойынында (2. d4) Ақ бірден орталықты ашады, бірақ егер піяда 2...exd4 соңынан қайтарылса, Ақ 3. Qxd4 кейін сәл ертерек патшайымның дамуымен күресуі керек. Басқаша айтқанда, бір немесе екі піяданы құрбан етуге болады, мысалы, Дания гамбитінде. 1. e4 e5-тен кейінгі көптеген басқа варианттар зерттелді; толық мәлімет үшін «Ашық ойын» бетіне қараңыз.

White starts by playing 1. e4 (moving their king pawn two spaces). This is the most popular opening move and it has many strengths—it immediately works on controlling the center, and it activates two pieces (the queen and a bishop). The oldest openings in chess follow 1. e4. Bobby Fischer rated 1. e4 as "Best by test." On the downside, 1. e4 places a pawn on an undefended square and weakens d4 and f4. If Black mirrors White's move and replies with 1 e5, the result is an open game. The most popular second move for White is 2. Nf3 attacking Black's king pawn, preparing for a kingside castle, and anticipating the advance of the queen pawn to d4. Black's most common reply is 2 Nc6, which usually leads to the Ruy Lopez (3. Bb5), Scotch Game (3. d4), or Italian Game (3. Bc4). If Black instead maintains symmetry and counterattacks White's center with 2 Nf6 then the Petrov's Defense results. The Philidor Defense (2 d6) is not popular in modern chess because it allows White an easy space advantage while Black's position remains cramped and passive, although solid. Other responses to 2. Nf3 are not seen in master play. The most popular alternatives to 2. Nf3 are the Vienna Game (2. Nc3), the Bishop's Opening (2. Bc4), and the King's Gambit (2. f4). These openings have some similarities with each other, in particular the Bishop's Opening frequently transposes to variations of the Vienna Game. The King's Gambit was extremely popular in the 19th century. White sacrifices a pawn for quick development and to divert a black pawn from the center. The Vienna Game also frequently features attacks on the Black center by means of a f2–f4 pawn advance. In the Center Game (2. d4) White immediately opens the center but if the pawn is to be recovered after 2 exd4, White must contend with a slightly premature queen development after 3. Qxd4. An alternative is to sacrifice one or two pawns, for example in the Danish Gambit. Many other variations after 1. e4 e5 have been studied; see Open Game for details. 1. e4 e5 Double King's Pawn Opening or Open Game
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bb5 Ruy Lopez
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. d4 Scotch Game
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bc4 Italian Game
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Nc3 Nf6 Four Knights Game
1. e4 e5 2. Nf3 Nf6 Petrov's Defense
1. e4 e5 2. Nf3 d6 Philidor Defense
1. e4 e5 2. Nc3 Vienna Game
1. e4 e5 2. Bc4 Bishop's Opening
1. e4 e5 2. f4 King's Gambit
1. e4 e5 2. d4 exd4 3. Qxd4 Center Game
1. e4 e5 2. d4 exd4 3. c3 Danish Gambit

1. e4 e5 Қос паша піядасы ашылуы немесе Ашық ойын
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bb5 Руй Лопес
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. d4 Шотланд ойыны
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Bc4 Итальян ойыны
1. e4 e5 2. Nf3 Nc6 3. Nc3 Nf6 Төрт атты ойын
1. e4 e5 2. Nf3 Nf6 Петров қорғанысы
1. e4 e5 2. Nf3 d6 Филидор қорғанысы
1. e4 e5 2. Nc3 Вена ойыны
1. e4 e5 2. Bc4 Слон ашылуы
1. e4 e5 2. f4 Паша гамбиті
1. e4 e5 2. d4 exd4 3. Qxd4 Орталық ойын
1. e4 e5 2. d4 exd4 3. c3 Дания гамбиті

Жартылай ашық ойындар: 1.e4, 1...e5-тен басқа қара ойын

Жартылай ашық ойындарда ақ 1. e4 ойнайды, ал қара 1...e5 емес, басқа бір қимылмен жауап беру арқылы симметрияны бірден бұзады. 1. e4-ке қаралардың ең танымал қорғанысы – сицилиялық (1...c5), бірақ француз (1...e6, әдетте 2. d4 d5 соңынан) және Каро-Канн (1...c6, әдетте 2. d4 d5 соңынан) да өте танымал. Пирц пен Модерн – бұл өте жақын ашылулар, ал Алехин және Скандинавия кейде Әлем чемпионатында пайда болады. Сицилия және француз қорғаныстары теңгерімсіз позицияларға әкеледі, бұл екі жақтың да жеңіске жету мүмкіндігі бар қызықты ойынды ұсына алады. Каро-Канн қорғанысы берік, өйткені қаралар c-пешкасын орталықты қолдау үшін пайдаланады (1. e4 c6 2. d4 d5). Алехин, Пирц және Модерн – бұл гипермодерн ашылулар, онда қаралар ақты үлкен орталықты құруға итермелейді, оған кейін фигуралармен шабуыл жасау мақсатымен. Басқа жартылай ашық ойындар зерттелген, бірақ олар сирек кездеседі; толық мәліметтер үшін жартылай ашық ойынға қараңыз. 1. e4 c5 Сицилия қорғанысы 1. e4 e6 Француз қорғанысы 1. e4 c6 Каро-Канн қорғанысы 1. e4 d5 Скандинавия қорғанысы (Орталық қарсы қорғанысы деп те аталады) 1. e4 d6 2. d4 Nf6 3. Nc3 g6 Пирц қорғанысы 1. e4 Nf6 Алехин қорғанысы 1. e4 g6 Модерн қорғанысы

Жабық ойындар: 1.d4 d5

Жабық ойындар деп саналатын ойындар 1. d4 d5 басталады. 1. d4 жүруі 1. e4 сияқты даму мен орталықты бақылауға бірдей мүмкіндіктер береді, бірақ e4 пешкасының бірінші жүрістен кейін қорғалмауынан айырмашылығы, d4 пешкасын ақтардың ферзі қорғайды. Бұл шағын айырмашылық ашылуда үлкен әсер етеді. Мысалы, патша гамбиті қазіргі кезде шахматтың жоғары деңгейлерінде сирек ойналса, патшайым гамбиті ойынның барлық деңгейлерінде танымал құрал болып қала береді. Сондай-ақ, патша пешкасының ашылуларымен салыстырғанда, жабық ойындарда вариациялар арасындағы ауысулар жиірек және маңыздырақ болады. Ең маңызды жабық ашылулар патшайым гамбиті отбасында (ақ 2. c4 ойнайды). Патшайым гамбиті шартты түрде аталған, себебі ақ қаласа, ұсынылған пешканы қайтарып ала алады. Патшайым гамбиті қабылданғанда, қара dxc4 ойнайды, орталықтан бас тартып, еркін дамуға және аққа оқшауланған патшайым пешкасын беруге тырысады (содан кейін c5 және cxd4). Ақ белсенді фигуралар мен шабуыл мүмкіндіктеріне ие болады. Қараның екі танымал жолы бар: славяндық қорғаныс (2...c6) және патшайым гамбитінен бас тарту (2...e6). Бұл екі жүріс те жақсы ойнау үшін көп зерттеуді қажет ететін вариациялардың кең аумағына әкеледі. Патшайым гамбитінен бас тартудың ішінде ортодоксалдық қорғаныс, Ласкердің қорғанысы, Кембридж Спрингс қорғанысы, Тартаковер вариациясы, сондай-ақ Тарраш және жартылай Тарраш қорғаныстары бар. 2...dxc4, 2...c6 және 2...e6 болмаса, патшайым гамбитіне қараның басқа жауаптары сирек кездеседі. Колле жүйесі мен Стоунволл шабуылы патшайым пешкасының ашылулары ретінде жіктеледі, өйткені ақ d4 ойнайды, бірақ c4 емес. Олар сондай-ақ нақты ашылу вариацияларының орнына жүйелердің мысалдары болып табылады. Ақ белгілі бір формацияны құруға бағытталған даму жасайды, қараның қалай қорғанатынына көп мән бермейді. Екі жүйе де клуб ойыншылары арасында танымал, өйткені оларды үйрену оңай, бірақ кәсіби ойыншылар сирек қолданады, себебі жақсы дайындалған қарсылас қарамен теңдікке оңай жете алады. Стоунволл ақ пешкалардың c3, d4, e3 және f4 орналасуымен сипатталады және бірнеше жүріс тәртібімен және қараның әртүрлі орналасуларына қарсы қол жеткізілуі мүмкін. Төменде берілген диаграммадағы позициялар мен жүріс тізбегі типік болып табылады. Басқа жабық ашылулар да зерттелді, бірақ олар аз таралған; толық мәліметтер үшін жабық ойынды қараңыз. 1. d4 d5 Екі патшайым пешкасының ашылуы немесе жабық ойын 1. d4 d5 2. c4 Патшайым гамбиті 1. d4 d5 2. c4 dxc4 Патшайым гамбиті қабылданды (QGA) 1. d4 d5 2. c4 e6 Патшайым гамбитінен бас тарту (QGD) 1. d4 d5 2. c4 c6 Славяндық қорғаныс 1. d4 d5 2. e3 Nf6 3. Bd3 c5 4. c3 Nc6 5. f4 (типик жүріс тізбегі) Стоунволл шабуылы 1. d4 d5 2. Nf3 Nf6 3. e3 Колле жүйесі

The openings classified as closed games begin 1. d4 d5. The move 1. d4 offers the same benefits to development and center control as does 1. e4, but unlike with King Pawn openings where the e4 pawn is undefended after the first move, the d4 pawn is protected by White's queen. This slight difference has a tremendous effect on the opening. For instance, whereas the King's Gambit is rarely played today at the highest levels of chess, the Queen's Gambit remains a popular weapon at all levels of play. Also, compared with the King Pawn openings, transpositions among variations are more common and critical in the closed games. The most important closed openings are in the Queen's Gambit family (White plays 2. c4). The Queen's Gambit is somewhat misnamed, since White can always regain the offered pawn if desired. In the Queen's Gambit Accepted, Black plays dxc4, giving up the center for free development and the chance to try to give White an isolated queen pawn with a subsequent c5 and cxd4. White will get active pieces and possibilities for the attack. Black has two popular ways to decline the pawn, the Slav (2 c6) and the Queen's Gambit Declined (2 e6). Both of these moves lead to an immense forest of variations that can require a great deal of opening study to play well. Among the many possibilities in the Queen's Gambit Declined are the Orthodox Defense, Lasker's Defense, the Cambridge Springs Defense, the Tartakower Variation, and the Tarrasch and Semi Tarrasch Defenses. Black replies to the Queen's Gambit other than 2 dxc4, 2 c6, and 2 e6 are uncommon. The Colle System and Stonewall Attack are classified as Queen's Pawn Games because White plays d4 but not c4. They are also examples of Systems, rather than specific opening variations. White develops aiming for a particular formation without great concern over how Black chooses to defend. Both systems are popular with club players because they are easy to learn, but are rarely used by professionals because a well prepared opponent playing Black can equalize fairly easily. The Stonewall is characterized by the White pawn formation on c3, d4, e3, and f4, and can be achieved by several move orders and against many different Black setups. The diagram positions and the move sequences given below are typical. Other closed openings have been studied but are less common; see Closed Game for details. 1. d4 d5 Double Queen's Pawn Opening or Closed Game
1. d4 d5 2. c4 Queen's Gambit
1. d4 d5 2. c4 dxc4 Queen's Gambit Accepted (QGA)
1. d4 d5 2. c4 e6 Queen's Gambit Declined (QGD)
1. d4 d5 2. c4 c6 Slav Defense
1. d4 d5 2. e3 Nf6 3. Bd3 c5 4. c3 Nc6 5. f4 (a typical move sequence) Stonewall Attack
1. d4 d5 2. Nf3 Nf6 3. e3 Colle System

Үндістан қорғанысы: 1.d4 Nf6

Үнді жүйелері — 1. d4-ке қарсы асимметриялық қорғаныс, гипермодерн шахмат стратегиясын қолданады. Көптеген ойындарда фианкеттолар жиі кездеседі. Жабық ойындардағыдай, транспозициялар маңызды, және көптеген үнді қорғанысына әртүрлі қозғалыс тәртібімен жетуге болады. 1920 жылдары гипермодерн мектептегі ойыншылар үнді қорғанысын қолдағанмен, кеңес ойыншылары 1940 жылдардың соңында бұл жүйелердің қаралар үшін жарамды екенін көрсеткенше толыққанды қабылданбады. Содан бері үнді қорғанысы 1. d4-ке қаралардың ең танымал жауабы болып табылады, себебі ол екі тарапқа да мүмкіндік беретін теңгерімсіз ойын ұсынады. Ақтардың әдеттегі екінші қозғалысы — 2. c4, ортаның үлкен бөлігін басып алып, Nc3 қозғалысына мүмкіндік береді, бұл c пешін бұғаттамай e пешін e4-ке жылжытуға дайындалады. Қаралардың ең танымал жауаптары:
2...e6, патшаның бишобын босатып, Нимзо үнді қорғанысына, патшайымның үнді қорғанысына, Бого үнді қорғанысына, қазіргі Бенониге немесе патшайымның бас тартқан тұрақты желілеріне;
2...g6, патшаның бишопының фианкеттосын дайындап, патшаның үнді қорғанысына немесе Грунфельд қорғанысына кіру; және
2...c5 3. d5 e6, қазіргі Бенони, орталықта дереу қарсы шабуылмен. Нимзович 1913 жылы ұсынған Нимзо үнді қорғанысы үнді жүйелерінің алғашқысы болды. Бұл 1. d4-ке қарсы ең танымал және құрметке ие қорғаныс болып табылады, және ақтар көбінесе одан аулақ болу үшін жасалған қозғалыстарды қолданады. Қаралар ортаға фигуралармен шабуыл жасайды және ақтардың ханыша жағындағы екі пешін әлсірету үшін бишобты рыцарьға айырбастауға дайын. Патшаның үнді қорғанысы агрессивті, біршама тәуекелді және қаралардың теңдікке қанағаттанбайтынын көрсетеді. Ол 19 ғасырдың соңында кейде ойнатылғанымен, 1940 жылдарға дейін корольдік үндіс нашар деп саналды, содан кейін оны Бронштейн, Болеславский және Решевский қолдады. Фишердің сүйікті қорғанысы 1. d4 болғанына қарамастан, оның танымалдылығы 1970 жылдардың ортасында төмендеді. Каспаровтың қорғаныстағы табыстары 1980 жылдары "Корольдік үндіс" командасын қайта танымал етті. Эрнст Грунфельд 1922 жылы Грунфельд қорғанысын тұңғыш рет ұсынды. 3...d5 қозғалысымен ерекшеленетін Грунфельд оны сол кезде толыққанды қанағаттандырарлық деп саналмаған Корольдік үндісті жақсарту ретінде қарастырды. Грунфельдті әлем чемпиондары Смыслов, Фишер және Каспаров қолдады. Патшайымның үнді қорғанысы берік, қауіпсіз және мүмкін біршама теңдікке бағытталған деп саналады. Қаралар көбінесе ақтар Нимзо үндісінен аулақ болғанда 3. Nf3 ойнағанда патшайымның үндісін таңдайды. Қаралар позициялық жеңілдіктер жасамайтын жақсы позицияны құрастырады, бірақ кейде қараларға жақсы жеңіс мүмкіндіктерін алу қиынға соғады. Карпов осы ашылудың жетекші сарапшысы болды. Қазіргі заманғы Бенони — қаралардың позицияны тепе-теңсіз ету және ақтарға d5 және орталықта пеш клинін беру арқылы белсенді ойынға қол жеткізудің тәуекелді әрекеті. Тал қорғанысты 1960 жылдары бірнеше керемет ойында жеңіп, танымал етті, ал Фишер оны кейде жақсы нәтижелермен қолданды, соның ішінде 1972 жылғы әлем чемпионатында Борис Спаскиге қарсы жеңіске жетті. Көбінесе қаралар 2...e6 3...c5 алдында ойнай отырып, ақтардың ең өткір желілерінен аулақ болу үшін сәл өзгеше қозғалыс тәртібін қолданады. Бенко гамбитін жиі күшті ойыншылар ойнайды және төменгі деңгейде өте танымал. Қаралар ханыша жағында ашық сызықтарды ойнайды, онда ақтарға айтарлықтай қысым жасалады. Егер ақтар гамбитті қабылдаса, қаралардың өтемі тактикалық емес, позициялық болып табылады, ал олардың бастамасы көптеген бөлшектерді алмастырғаннан кейін де және ойынның соңына дейін жалғаса алады. Ақтар көбінесе гамбит пешін қабылдамауды немесе оны қайтаруды таңдайды. Каталон ашылуы ақтардың d4 және c4 нүктелерінде пеш орталығын құрауымен және олардың патшасының бишопын фианкеттеуімен сипатталады. Бұл патшайымның гамбиті және Рети ашылуының комбинациясына ұқсайды. Каталондыққа көптеген түрлі қозғалыс тәртібімен жетуге болады, (бір патшайымның гамбиті бас тартқан желісі — 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Nf3 Nf6 4. g3), сондықтан оны кейде Каталон жүйесі деп атайды. Ең маңызды үнді қорғаныстары төменде келтірілген, бірақ басқалары зерттеліп, ойналған; егжей-тегжейлі ақпарат үшін үнді қорғанысын қараңыз.
1. d4 Nf6 2. c4 c5 3. d5 e6 Қазіргі Бенони
1. d4 Nf6 2. c4 c5 3. d5 b5 Бенко гамбиті (немесе Волга гамбиті)
1. d4 Nf6 2. c4 e6 3. Nc3 Bb4 Нимзо үнді қорғанысы
1. d4 Nf6 2. c4 e6 3. Nf3 b6 Патшайымның үнді қорғанысы
1. d4 Nf6 2. c4 e6 3. g3 Каталон ашылуы
1. d4 Nf6 2. c4 g6 3. Nc3 d5 Грунфельд қорғанысы
1. d4 Nf6 2. c4 g6 3. Nc3 Bg7 Патшаның үнді қорғанысы (KID)

The Indian systems are asymmetrical defenses to 1. d4 that employ hypermodern chess strategy. Fianchettos are common in many of these openings. As with the closed games, transpositions are important and many of the Indian defenses can be reached by several different move orders. Although Indian defenses were championed in the 1920s by players in the hypermodern school, they were not fully accepted until Soviet players showed in the late 1940s that these systems are sound for Black. Since then, Indian defenses have been the most popular Black replies to 1. d4 because they offer an unbalanced game with chances for both sides. The usual White second move is 2. c4, grabbing a larger share of the center and allowing the move Nc3, to prepare for moving the e pawn to e4 without blocking the c pawn. Black's most popular replies are:
2 e6, freeing the king's bishop and leading into the Nimzo Indian Defense, Queen's Indian Defense, Bogo Indian Defense, Modern Benoni, or regular lines of the Queen's Gambit Declined,
2 g6, preparing a fianchetto of the king's bishop and entering the King's Indian Defense or Grünfeld Defense, and
2 c5 3. d5 e6, the Modern Benoni, with an immediate counterpunch in the center. Advocated by Nimzowitsch as early as 1913, the Nimzo Indian Defense was the first of the Indian systems to gain full acceptance. It remains one of the most popular and well respected defenses to 1. d4 and White often adopts move orders designed to avoid it. Black attacks the center with pieces and is prepared to trade a bishop for a knight to weaken White's queenside with doubled pawns. The King's Indian Defense is aggressive, somewhat risky, and generally indicates that Black will not be satisfied with a draw. Although it was played occasionally as early as the late 19th century, the King's Indian was considered inferior until the 1940s, when it was taken up by Bronstein, Boleslavsky, and Reshevsky. Despite being Fischer's favored defense to 1. d4, its popularity faded in the mid 1970s. Kasparov's successes with the defense restored the King's Indian to prominence in the 1980s. Ernst Grünfeld debuted the Grünfeld Defense in 1922. Distinguished by the move 3 d5, Grünfeld intended it as an improvement to the King's Indian which was not considered entirely satisfactory at that time. The Grünfeld has been adopted by World Champions Smyslov, Fischer, and Kasparov. The Queen's Indian Defense is considered solid, safe, and perhaps somewhat drawish. Black often chooses the Queen's Indian when White avoids the Nimzo Indian by playing 3. Nf3 instead of 3. Nc3. Black constructs a sound position that makes no positional concessions, although sometimes it is difficult for Black to obtain good winning chances. Karpov was a leading expert in this opening. The Modern Benoni is a risky attempt by Black to unbalance the position and gain active piece play at the cost of allowing White a pawn wedge at d5 and a central majority. Tal popularized the defense in the 1960s by winning several brilliant games with it, and Fischer occasionally adopted it, with good results, including a win in his 1972 world championship match against Boris Spassky. Often Black adopts a slightly different move order, playing 2 e6 before 3 c5 in order to avoid the sharpest lines for White. The Benko Gambit is often played by strong players, and is very popular at lower levels. Black plays to open lines on the queenside where White will be subject to considerable pressure. If White accepts the gambit, Black's compensation is positional rather than tactical, and their initiative can last even after many piece exchanges and well into the endgame. White often chooses instead either to decline the gambit pawn or return it. The Catalan Opening is characterized by White forming a pawn center at d4 and c4 and fianchettoing their king's bishop. It resembles a combination of the Queen's Gambit and Réti Opening. Since the Catalan can be reached from many different move orders, (one Queen's Gambit Declined like move sequence is 1. d4 d5 2. c4 e6 3. Nf3 Nf6 4. g3), it is sometimes called the Catalan System. The most important Indian Defenses are listed below, but many others have been studied and played; see Indian Defense for details. 1. d4 Nf6 2. c4 c5 3. d5 e6 Modern Benoni
1. d4 Nf6 2. c4 c5 3. d5 b5 Benko Gambit (or Volga Gambit)
1. d4 Nf6 2. c4 e6 3. Nc3 Bb4 Nimzo Indian Defense
1. d4 Nf6 2. c4 e6 3. Nf3 b6 Queen's Indian Defense
1. d4 Nf6 2. c4 e6 3. g3 Catalan Opening
1. d4 Nf6 2. c4 g6 3. Nc3 d5 Grünfeld Defense
1. d4 Nf6 2. c4 g6 3. Nc3 Bg7 King's Indian Defense (KID)

1.d4-ке қаралардың басқа жауаптары

1. d5 және 1. Nf6 емес, 1. d4-ке қарсы қорғаныстардың ең маңыздылары Голландия қорғанысы және Бенони қорғанысы болып табылады. Голландиялық қорғаныс – бұл әлем чемпиондары Алекхин мен Ботвинник бір кезде қолданған, ал 1951 жылғы әлем чемпионатында Ботвинник пен үміткер Дэвид Бронштейн ойнаған агрессивті қорғаныс. Қазіргі кезде Шорт сияқты ойыншылар жоғары деңгейде оны кейде қолданады. Тағы бір жиі кездесетін бастама – Бенони қорғанысы, ол қазіргі Бенониге дамыса өте күрделі болуы мүмкін, бірақ басқа варианттар тұрақтырақ. Бірнеше сирек кездесетін жартылай жабық бастамалар аталды және зерттелді, толық мәліметтер үшін «Жартылай жабық ойын» бөлімін қараңыз. 1. d4 c5 Бенони қорғанысы 1. d4 f5 Голландия қорғанысы.

Фланшеттер (ағылшын, рети, бёрд және ақ фианшеттерді қоса алғанда)

Флангілік ашылулар – ақ түстің ойындарының бір тобы, олар бір немесе екі флангта жүзеге асырылады. Ақ гипермодерн стильде ойнайды, ортаны пішелермен шабуылдайды, пілдермен шабуыл жасап, оны пешкалармен басып алмайды. Бұл ашылулар жиі қолданылады, ал 1. Nf3 және 1. c4 жүргендері 1. e4 және 1. d4-тен кейін ғана ең танымал бастапқы жүргендер болып табылады. Егер ақ 1. Nf3-пен бастаса, ойын көбінесе басқа жүргендердің тәртібімен d4 ашылуларының біріне (жабық немесе жартылай жабық ойындар) ауысады (бұл транспозиция деп аталады), бірақ Рети және Корольдік үнді шабуылы сияқты ерекше ашылулар да жиі кездеседі. Ретидің өзінде ақ 1. Nf3-ты ойнайды, бір немесе екі пілді фианкеттейді және ерте d4 ойнамайды (бұл әдетте 1. d4 ашылуларының біріне ауысады). Корольдік үнді шабуылы (KIA) – ақтың қараның кез келген бастапқы жүргеніне жауап ретінде қолдана алатын даму жүйесі. KIA-ның ерекше орнатылуы: 1. Nf3, 2. g3, 3. Bg2, 4. 0-0, 5. d3, 6. Nbd2 және 7. e4, бірақ бұл жүргендер әртүрлі ретпен ойналуы мүмкін. Шындығында, KIA көбінесе 1. e4-тен кейін қол жеткізіледі, ақ оны қараның Каро-Канн, француз немесе сицилиялық сияқты жартылай ашық ойындардың бірін ойнауға тырысқан кезде, тіпті 1. e4 e5-тен кейін болатын ашық ойындарда да қолданылады. Оның ең үлкен тартымдылығы, ақ белгілі бір даму үлгісін қабылдап, 1. e4-ке қараның көптеген әртүрлі жауаптарына дайындық үшін қажетті үлкен зерттеу көлемін болдырмауы мүмкін. Ағылшын ашылуы (1. c4) көбінесе d4 ашылуына ауысады, бірақ ол тәуелсіз сипатқа ие болуы мүмкін, соның ішінде Симметриялық вариация (1. c4 c5) және Кері Сицилиялық (1. c4 e5). Ларсеннің ашылуы (1. b3) және Сокольскийдің ашылуы (1. b4) кейде гроссмейстерлер ойынында кездеседі. Бенко 1962 жылғы Кюрасаода өткен Кандидаттар турнирінде Фишер мен Талды жеңу үшін 1. g3-ті қолданды. Құс ашылуы (1. f4) арқылы ақ e5 алаңын қатты бақылауға алуға тырысады. Ашылу 1. f4 d5-тен кейін кері Голланд қорғанысына ұқсауы мүмкін, немесе қаралар 1...e5!? ойнау арқылы ақтың жоспарын бұзуға тырысуы мүмкін (Фромның Гамбиті).

The flank openings are the group of White openings typified by play on one or both flanks. White plays in hypermodern style, attacking the center from the flanks with pieces rather than occupying it with pawns. These openings are played often, and 1. Nf3 and 1. c4 trail only 1. e4 and 1. d4 in popularity as opening moves. If White opens with 1. Nf3, the game often becomes one of the d4 openings (closed games or semi closed games) by a different move order (this is called transposition), but unique openings such as the Réti and King's Indian Attack are also common. The Réti itself is characterized by White playing 1. Nf3, fianchettoing one or both bishops, and not playing an early d4 (which would generally transpose into one of the 1. d4 openings). The King's Indian Attack (KIA) is a system of development that White may use in reply to almost any Black opening moves. The characteristic KIA setup is 1. Nf3, 2. g3, 3. Bg2, 4.0 0, 5. d3, 6. Nbd2, and 7. e4, although these moves may be played in many different orders. In fact, the KIA is probably most often reached after 1. e4 when White uses it to respond to a Black attempt to play one of the semi open games such as the Caro–Kann, French, or Sicilian, or even the open games which usually come after 1. e4 e5. Its greatest appeal may be that by adopting a set pattern of development, White can avoid the large amount of opening study required to prepare to meet the many different possible Black replies to 1. e4. The English Opening (1. c4) also frequently transposes into a d4 opening, but it can take on independent character as well including the Symmetrical Variation (1. c4 c5) and the Reversed Sicilian (1. c4 e5). Larsen's Opening (1. b3) and the Sokolsky Opening (1. b4) are occasionally seen in grandmaster play. Benko used 1. g3 to defeat both Fischer and Tal in the 1962 Candidates Tournament in Curaçao. With Bird's Opening (1. f4) White tries to get a strong grip on the e5 square. The opening can resemble a Dutch Defense in reverse after 1. f4 d5, or Black may try to disrupt White by playing 1 e5!? (From's Gambit). 1. b3 Larsen's Opening
1. b4 Sokolsky Opening
1. c4 English Opening
1. Nf3 Zukertort Opening (characteristically followed by fianchettoing one or both bishops, and without an early d4)
1. Nf3, 2. g3, 3. Bg2, 4.0 0, 5. d3, 6. Nbd2, 7. e4 King's Indian Attack (KIA) (moves may be played in many different orders)
1. f4 Bird's Opening
1. g3 Benko Opening
1. g4 Grob's Attack

1. b3 Ларсеннің ашылуы
1. b4 Сокольскийнің ашылуы
1. c4 Ағылшын ашылуы
1. Nf3 Зукерторт ашылуы (әдетте бір немесе екі пілді фианкеттеумен және ертерек d4 ойнамай)
1. Nf3, 2. g3, 3. Bg2, 4. 0-0, 5. d3, 6. Nbd2, 7. e4 Корольдік үнді шабуылы (KIA) (жүргендер әртүрлі ретпен ойналуы мүмкін)
1. f4 Құстың ашылуы
1. g3 Бенконың ашылуы
1. g4 Гробтың шабуылы

Ақ түсті алғашқы қимылдар

Патша пешінен (1. e4), патшаша пешінен (1. d4) немесе қанат ашылуларынан (1. b3, 1. b4, 1. c4, 1. Nf3, 1. f4 немесе 1. g3) басқа алғашқы қимылдар ақтардың бірінші қимыл артықшылығын пайдаланудың тиімді жолдары ретінде қарастырылмайды, сондықтан олар сирек ойналады. Бұл ашылулардың кейбіреулері ақ үшін жаман болмаса да, қалған он екі мүмкін алғашқы қимылдың әрқайсысы, көбірек танымал таңдаулармен салыстырғанда, келесі кемшіліктердің бірін немесе бірнешеуінде кемшіліктері бар:
- ақ үшін тым пассивті (1. d3, 1. e3, 1. c3 немесе 1. Nc3)
- ақтардың позициясын тегіссіз әлсіретеді (1. f3 немесе 1. g4)
- ақтардың дамуына көмектеспейді немесе орталықты бақылауға көмектеспейді (1. a3, 1. a4, 1. h3 немесе 1. h4)
- атты нашар квадратқа шығарады (1. Na3 немесе 1. Nh3)