Ашық және жабық кодты бағдарламалық қамтамасыз ету: Ерекшеліктері мен айырмашылықтары

Кіріспе

Ашық/еркін бағдарламалық қамтамасыз ету – ашық және еркін бағдарламалық қамтамасыз ету (FOSS) пайдаланатын бастапқы кодтың қолжетімділік үлгісі – және жабық бастапқы код, бағдарламалық қамтамасыз етуді таратудың екі әдісі болып табылады.

Өмірбаян

Жабық кодты модельде бастапқы код жұртшылыққа жарияланбайды. Жабық кодты бағдарламалық жасақтаманы құрастырылған орындалатын күйде өз өнімдерін шығаратын команда сақтайды, және осы күйде нарық қол жеткізе алады. Microsoft, Windows және Microsoft Office-тің иесі және әзірлеушісі, сондай-ақ басқа ірі бағдарламалық қамтамасыз ету компаниялары бұл бизнес-модельді ұзақ уақыттан бері қолдап келеді. Бірақ 2010 жылдың тамызында Microsoft-тың өзара іс-қимыл жасау жөніндегі бас менеджері Жан Паоли Microsoft-тың «ашық кодты жақсы көретінін» және ашық кодқа қарсы болғанының қате болғанын айтты. FOSS моделі қабілетті пайдаланушыларға өнімнің бастапқы кодын қарауға және өзгертуге мүмкіндік береді, бірақ осындай кодтың көп бөлігі қоғамдық доменде емес. Мұндай құрылымның артықшылықтары сенім, қабылдау, бірлескен жұмыс және сапа тұрғысынан жиі айтылады. Азат емес лицензия, еркін бағдарламалық қамтамасыз ету жақтастары негізгі бостандықтар деп санайтын нәрселерді шектеу үшін қолданылады. Лицензия, ашық кодты ұсынса да, ұсынбаса да, егер ол «төрт бағдарламалық бостандық» туралы айтпаса, еркін бағдарламалық қамтамасыз ету жақтастары оны «еркін» деп санамайды. Жабық кодты лицензия тек бастапқы кодтың қолжетімділігін шектейді. Ал, copyleft лицензиясы «төрт бағдарламалық бостандықты» қорғауға тырысады, оларды ашық түрде беру арқылы, содан кейін пакетті қайта таратуға немесе сол лицензиялық шарттарды қоспай, туынды жұмыстар жасау үшін кодты қайта пайдалануға тыйым салады. Кейбір лицензиялар бағдарламалық жасақтаманың төрт бостандығын береді, бірақ қайта таратушыларға қаласа оларды алып тастауға рұқсат етеді. Мұндай лицензиялар кейде рұқсаттамалы бағдарламалық жасақтама лицензиялары деп аталады. Мұндай лицензияның мысалы – FreeBSD лицензиясы, ол туынды бағдарламалық жасақтаманы бастапқы авторларға сілтеме жасаған жағдайда, азат емес немесе жабық код ретінде таратуға мүмкіндік береді. FOSS-ті жақтаушылар да, қарсыластары да жиі жасайтын қате түсінік – оны капиталдандыруға болмайды. FOSS Red Hat, Canonical, Mozilla, Google, IBM, Novell, Sun/Oracle, VMware және басқа да компаниялар тарапынан коммерцияландырылды.

Under the closed source model source code is not released to the public. Closed source software is maintained by a team who produces their product in a compiled executable state, which is what the market is allowed access to. Microsoft, the owner and developer of Windows and Microsoft Office, along with other major software companies, have long been proponents of this business model, although in August 2010, Microsoft interoperability general manager Jean Paoli said Microsoft "loves open source" and its anti open source position was a mistake. The FOSS model allows for able users to view and modify a product's source code, but most of such code is not in the public domain. Common advantages cited by proponents for having such a structure are expressed in terms of trust, acceptance, teamwork and quality. A non free license is used to limit what free software movement advocates consider to be the essential freedoms. A license, whether providing open source code or not, that does not stipulate the "four software freedoms", are not considered "free" by the free software movement. A closed source license is one that limits only the availability of the source code. By contrast a copyleft license claims to protect the "four software freedoms" by explicitly granting them and then explicitly prohibiting anyone to redistribute the package or reuse the code in it to make derivative works without including the same licensing clauses. Some licenses grant the four software freedoms but allow redistributors to remove them if they wish. Such licenses are sometimes called permissive software licenses. An example of such a license is the FreeBSD License which allows derivative software to be distributed as non free or closed source, as long as they give credit to the original designers. A misconception that is often made by both proponents and detractors of FOSS is that it cannot be capitalized. FOSS can and has been commercialized by companies such as Red Hat, Canonical, Mozilla, Google, IBM, Novell, Sun/Oracle, VMware and others.

Жабық бастапқы кодты бағдарламалық қамтамасыз ету

Жабық бастапқы кодты бағдарламалық жасақтаманың негізгі бизнес-моделі бағдарламалық жасақтаманы қалай пайдалануға болатынына шектеулер қою және бастапқы кодқа қол жеткізуді шектеуді қамтиды. Оның сәттілік деңгейі шамалы болды. Ашық ядролы бағдарламалық жасақтама мысалдарына MySQL және VirtualBox жатады. MINIX операциялық жүйесі бұрын осы бизнес-модельді қолданған, бірақ 2000 жылдан кейін толығымен BSD лицензиясының шарттарына көшті.

Кодтың сапасы

2008 жылы Афина экономика және бизнес университетінің Басқару ғылымдары және технология департаменті FreeBSD, Linux, Solaris және Windows операциялық жүйелерінің ядроларын салыстыра талдап, ашық бастапқы кодпен және коммерциялық процестермен жасалған код арасындағы айырмашылықтарды анықтады. Зерттеу файлдарды ұйымдастыру, код құрылымы, код стилі, C тілінің препроцессорын қолдану және деректерді ұйымдастыру салаларындағы көрсеткіштерді жинады. Алдын ала нәтижелер көрсеткендей, олардың көрсеткіштері шамалас болды. 2014 жылы Synopsys компаниясы жүргізген тағы бір зерттеуде ашық бастапқы кодтың сапасы жоғары екені анықталды.

Қауіпсіздік

Он жеті ашық және жабық кодты бағдарламалық құралдарға жасалған зерттеу, бағдарламалық құралдағы осалдықтардың саны оның бастапқы кодтың қолжетімділік үлгісіне тәуелді емес екенін көрсетті. Зерттеу ашық және жабық кодты бағдарламалық құралдар арасындағы осалдықтар санын салыстырудың өте қарапайым өлшемдерін пайдаланды. Солтүстік Кентукки университетінің профессорлар тобы PHP тілінде жазылған он төрт ашық веб-қосымшасы бойынша тағы бір зерттеу жүргізді. Зерттеу веб-қосымшаларындағы осалдық тығыздығын өлшеді және олардың кейбіреулерінде осалдық тығыздығы артқанын, ал кейбіреулерінде азайғанын көрсетті.

Бизнес-модельдер

2008 жылғы жылдық есепте Microsoft компаниясы FOSS бизнес-модельдері олардың лицензиялық бағдарламалық қамтамасыз ету моделіне қарсы келеді және осы бизнес-модельдерді пайдаланатын компаниялар бағдарламалық қамтамасыз етуді дамытуға кеткен шығындарды өтемейтінін айтты. Компания есепте былай деді:

Әдебиетте ашық кодты компаниялар үшін көптеген бизнес-модельдер кездеседі.