Кіріспе

Нейл Стивенсонның "Бастапқыда командалық жол болды" атты эссесі – Нейл Стивенсонның 1999 жылы интернетте жарияланып, кейіннен кітап түрінде шығарылған (қараша, 1999 ж.). Эсседе меншік құқығындағы операциялық жүйелер бизнесінің болашақта ашық кодты бағдарламалық жасақтамамен бәсекелесу нәтижесінде пайда табуы қиын болатыны туралы пікірлер келтіріледі. Сондай-ақ, Microsoft, Apple Computer және ашық кодты бағдарламалық жасақтама қауымдастықтарының корпоративтік/ұжымдық мәдениеті талданады.

Тақырыптар

Стивенсон GUI-ді адамдар мен құрылғылардың ішкі жұмысы арасындағы абстракциялардың күшейе түсуі тұрғысынан метафора ретінде қарастырады (Зен және мотоциклді күту өнері сияқты) және хакерлердің жақсы құралдарда сезінетін әсемдігін түсіндіреді. Ол бұл тұрғыда көлік мысалын келтіреді. Төрт операциялық жүйені салыстырады: Apple компаниясының Mac OS – Еуропалық сәнді көлік, Microsoft компаниясының Windows – универсал, Linux – тегін танк, ал BeOS – батмобиль. Стивенсон адамдардың тегін танктар берілсе де универсалды сатып алуын жалғастыратынын айтады, себебі олар танкты пайдалануды үйренгісі келмейді; универсалдың дилерінің машина бұзылғанда жөндеуге арналған шеберханасы бар екенін біледі. Осы себепті Стивенсон Microsoft – нағыз монополия емес, керісінше, басқа операциялық жүйелер тегін болғанымен, адамдардың санасында орын алып, қайта-қайта оларға жүгінуіне себеп болды дейді. Ол Microsoft-ты Disney-мен салыстырады, екеуі де клиенттеріне бір арманды сатады, ал клиенттер өз кезегінде сол арманға "сенгісі келеді". Стивенсон Debian қателерді іздеу жүйесімен (#6518) байланысты тәжірибесін айтады. Содан кейін оны Microsoft-тың тәсілімен салыстырады. Debian әзірлеушілері бір күн ішінде әлемнің түкпір-түкпірінен жауап берді. Microsoft-тан да осындай жауап алуға тырысқанда, ол қатты ашуланды, бірақ кейін алған тәжірибесі қанағаттанарлық болғанын мойындайды. Оның айтуынша, айырмашылық – Debian әзірлеушілері жеке қолжетімді және операциялық жүйедегі кемшіліктерді ашық мойындайды, ал Microsoft қателердің жоқтығын көрсетуге тырысады.