Кіріспе

Тамилнад штатындағы қала.

Диндигул, сондай-ақ Діндігүл деп те жазылады, Үндістанның Тамилнад штатындағы қала. Бұл Диндигул ауданының әкімшілік орталығы. Диндигул штат астанасы Ченнаиден оңтүстік-батысқа қарай, Тиручираппаллиден, Қараикудиден, Мадурайдан және Карур қаласынан 72 км қашықтықта орналасқан. Қала құлыптарымен және бирянисімен танымал. Диндигул ауданының Палани, Оданчатрам, Ведасандур, Нилакотай, Кодайканал, Натам, Атхур сияқты бөліктері бар. 2014 жылдың 19 ақпанынан бастап Диндигул муниципалитеті муниципалдық корпорацияға дейін жаңартылды. Құрметті бас министр Ж.Джайлалитта қалалық төраға В.Марудраджқа мемлекеттік бұйрық тапсырды.

Диндигул ежелгі қонысқа орналасқан аймақ деп саналады және әртүрлі уақыттарда Чералар, ертегі Пандьялар, Чолалар, Паллава әулеті, кейінгі Пандьялар, Мадурай Сұлтандығы, Виджаянагара Империясы, Мадурай Найяк Династиясы, Чанда Сахиб және британдықтар басқарған. Диндигулда көптеген тарихи ескерткіштер бар, олардың ең маңыздысы – Диндигул бекінісі. Диндигулдегі өнеркәсіптерге қауіпсіздік құлыптарын жасаушылар, былғары өңдеу зауыттары, тоқыма иіру, әкімшілік қызметтер, ауыл шаруашылығы саудасы, банк, ауыл шаруашылығы техникасы және білім беру қызметтері кіреді. Диндигул қалалық корпорацияға жаңартылды. Қаланың ауданы және 2011 жылы халқы 207 327 адамды құрады. Диндигул Тамилнадтың қалған бөліктерімен жол және теміржол арқылы жақсы байланысқан. 2011 жылғы халық санағы бойынша штаттың 12-ші ірі қалалық агломерациясы болып табылады және халқы 292 512 адамды құрады. Диндигулда 200 000 гектар егістік жер бар, және ауыл шаруашылығы тұрғындарының негізгі кәсібі болып табылады. Палани және Сирумалаи таулары арасында орналасқан Диндигулда 85 гектар сақталған орман бар. Бұл Тамилнадтағы АМРУТ Смарт қалалары тізімінен орталық үкіметтен АМРУТ схемаларына іріктелген бірнеше қалалардың бірі және даму шаралары Тамилнад үкіметімен жүзеге асырылады.

Этимология

Қаланың атауы тамил тіліндегі «тинду» – «жастық» және «кал» – «тас» сөздерінің бірігімінен құралған. Бұл атау қаладағы жалпақ төбелі қалың топырақты төбені көрсетеді. Шаива ақыны ИСО қалаға сапар шегіп, «Теварам» кітабында оны атап өткен. Диңдігүл ақын Палупатай Сокканатардың «Падмагири Надар Теннал Виду тхуду» кітабында да есімдері кездеседі. Бұл туралы У. В. Свамината Айер (1855-1942) аталған кітаптың алғы сөзінде айтқан. Ол сондай-ақ Диңдігүлдің бастапқыда Тиндичарам деп аталғанын мәлімдейді. 1748 жылы Венкатаппа, сәтсіз аяқталған Венкатарайардың орнына аймақ әкімі болып тағайындалды. 1755 жылы Махараджа жағдайды түзету үшін Хайдер Әлиді Диңдігүлге жіберді. Кейін Хайдер Әли Майсур махараджасы болды және 1777 жылы Пуршана Мирсахепті Диңдігүлдің губернаторы етіп тағайындады. Мирсаһаб қамал мен оның төңірегіндегі гарнизонды нығайтты. Оның әйелі Амир-ун-Ниша Бегам босану кезінде қайтыс болды, ал оның қабірі қазір Бегамбур деп аталады. 1783 жылы капитан Лонг басқаратын британдық армия Диңдігүлді басып алды. 1784 жылы Майсур мен британдық армия арасындағы келісімнен кейін Диңдігүл Майсур провинциясы арқылы қайта қалпына келтірілді. 1788 жылы Хайдер Әлидің ұлы Типу Сұлтан Диңдігүлдің патшасы болып жарияланды. 1790 жылы британдық армияның Джеймс Стюарты үшінші Майсур соғысы кезінде Диңдігүлді қайтадан жаулап алды. 1792 жылы жасалған келісім бойынша Типу Диңдігүлді британдықтарға өткізді. Диңдігүл Мадурай ауданында британ үкіметі астына өткен алғашқы аймақ болды. 1798 жылы британдық армия төбедегі қамалға пушкалар орнатып, әр бұрышына күзет бөлмелерін салды. Британдық армия 1798 жылдан 1859 жылға дейін Диңдігүл бекінісінде орналасқан. Содан кейін Мадурай британдық армияның штаб-пәтеріне айналды, ал Диңдігүл оған талук ретінде қосылды. Диңдігүл 1947 жылдың 15 тамызында Үндістан тәуелсіздік алғанға дейін британдық үкіметтің билігінде болды. Қала Диңдігүл ауданында, Ченнаиден және Тиручираппаллиден оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Диңдігүл Сирумалай тауларының етегінде жатыр. Жер бедері жазық және төбелі, бұл климаттың өзгеруіне себеп болады. Қаланың ішінде және айналасында маңызды кен байлықтары жоқ. Топырақ түрі жұқа қабатты топырақ, көбінесе қара балшықты және қызыл топырақтан тұрады. Жазғы маусым наурыздан шілдеге дейін, ал қысқы маусым желтоқсаннан қаңтарға дейін созылады. Жазда температура ең жоғарысынан ең төменіне дейін, ал қыста ең жоғарысынан ең төменіне дейін өзгереді. Диңдігүлде жылдық орташа жауын-шашын мөлшері шамамен миллиметрді құрайды. Маусымда басталып тамызға дейін созылатын оңтүстік-батыс муссоны аз жауын-шашын әкеледі. Жауын-шашынның көп бөлігі қазан, қараша және желтоқсан айларында Солтүстік-шығыс муссоны кезінде түседі. Диңдігүлдің климаттық жағдайы бау-бақша шаруашылығына және әртүрлі гүлдерді өсіруге қолайлы. Гүлдерден басқа, Диңдігүл апельсин, ананас, гуава сияқты жемістер, пияз сияқты көкөністер, темекі, эвкалипт және кофе сияқты азық емес дақылдар өндірумен де танымал.

Мәдениет

Діндігүл – «Шри Абхирама Питам» деп аталатын 18-ші Шакти Питам. Діндігулда көптеген ғибадатханалар, мешіттер және шіркеулер кездеседі. Калахастисвара Гнанамбика ғибадатханасы 14 ғасырда салынған. Таудың етегінде салынған Синивасаперумал ғибадатханасы уақыттың өтуімен тозып, қираған. 16 ғасырда Пандья, Виджаянагар патшасы Сачудеварайердің қолдауымен бүкіл Чера патшалығын бағындырды. Сачудеварайер 1538 жылы Абирами Амман және Падмагиринатар ғибадатханаларын жөндеуге бұйрық берді. Бұл туралы Форт ғибадатханасындағы тасқа жазылған жазу куәландырады. Мүтхукришна Найак 1602 жылы Пандья патшалығының патшасы болды. Ол 1605 жылы Діндигулды жаудан қорғау үшін мықты тау бекінісін салдырды. Ол сондай-ақ таудың етегінде бекініс салғызды, ол кейін Петайвалл деп аталды. Тирумалай Найак тау бекінісін қайта жаңартып, Калахастисварасвами ғибадатханасының алдыңғы залын салдырды. Тадикомбудағы Саундарараджа Перумал ғибадатханасы оның тұсында бой көтерді. Найактың Діндигулда болған кезінде ол ауырып қалды және ауруын жеңілдету үшін Рангаперумалға дұға еткен деп есептеледі. Рани Мангаммал тау бекінісіне 600 сатырлы баспалдақ салдырды. Қаңтар және ақпан айларында осы ғибадатханада Мариамманды құрметтейтін мереке тойланады. Мұнда қайта жаңартылған Шри Абирами Амман ғибадатханасы бар. Арулмигу Абирами Амман ғибадатханасы – Үндістанның Тамил Наду штатындағы Діндигул қаласында орналасқан қасиетті орын. Бұл маңызды «Шивасталамның» бірі, онда Падмагирисварар – Абирами Амман және Калахастисварар – Гнанамбигай Саннатилерін кездестіруге болады. Тау Padmachala, Padmagiri, Lotus Hill деп аталады. Бегумбур Перия Палливасал, Діндигул, Тоухит мешіті, Ахле Хадис Палливасал, Бажар мешіті, Мохаммадияпурам Палливасал, Манди Палливасал, Мадина Палливасал, Ринг-роуд Палливасал және Мекке Палливасал – Діндигулдағы исламдық мекемелердің бірнешеуі. Әсіресе Діндигул бекінісі жоғары бағаланып, кеңінен танымал. Бұл бекіністің архитектурасы Діндигулды басқарған әр түрлі әулеттердің әсерімен қалыптасқан. Тас бекінісінің биіктігі 900 фут, ал шеңбері 2,75 шақырымды құрайды. 17 ғасырда бекініске артиллерия мен оқ-дәрілік қарулар қосылды. Шерумалай тауында өте ерекше, бірақ тәтті бананның сирек түрі өседі. Діндигулдің тағамдық әдеттерінде оның дәмін шикі күйінде де, түрлі дәмді тағамдарда да тануға болады. Күріш, самбар және расам – жергілікті халықтың негізгі тағамдары. Қаланың орталық бөлігіндегі Жозеф шіркеуі кеңістігімен, архитектурасымен, әрі шіркеудің ішіндегі әйнек және көркемдік жұмыстарымен танымал. Шіркеу 1866-1872 жылдар аралығында салынған. Бұл Діндигулдегі Рим-католик шіркеулерінің Діндигул епархиясының бас кеңсесі болып табылады.

Адамдар

Діндігүл тұрғындары еңбекқор және мейірімді халық ретінде танымал. Олар өз қалаларының мәдениетімен қатты мақтанады және түрлі үнді дәстүрлері мен қолөнерлерді сақтап қалу үшін әртүрлі дәстүрлі және ұрпақтан ұрпаққа жеткен кәсіптермен айналысады. 2011 жылғы халық санауы бойынша Діндігүлдің халқы 207 327 адамды құрады, онда әр 1000 еркекке 1012 әйел шақ келді. Бұл көрсеткіш ұлттық орташа көрсеткіштен (929) жоғары. Қаланың орташа сауаттылық деңгейі 81,69% болды, ал ұлттық орташа көрсеткіш 72,99% құрады. Қаланың жалпы саны 53 573 шаңырауды құрады. Әйелдер көбінесе 6-8 метрлік матадан жасалған киім киеді. Оны алдымен белге орап, плиселенген бөлігін алға жинап, содан кейін оң иыққа лақтырып, кеудесін жабады. Киімнің бір бөлігі иықтан еркін түсіріледі немесе белге дейін алға тартылады. Сариден басқа, жас және үйленбеген әйелдер тігілген салвар-күрта, юбка және блузка киюі мүмкін. Әйелдердің әшекейленуі үшін алтыннан жасалған түрлі әшекейлер бар. Мұрынға, білезікке, құлаққа, жүзікке, белге тағылатын және кілттер ілінген әшекейлер бұл жерде көп кездеседі. Мұрынға тағатын әшекейлердің кейбір үлгілерінде дөңгелек металл сақина болуы мүмкін.