Кіріспе

Ирландияда туған британдық саясаткер, Гонконгтың 8-ші губернаторы және колониялық әкімші сэр Джон Поп Хеннесси (8 тамыз 1834 – 7 қазан 1891) – ирландиялық және британдық саясаткер, Гонконгтың сегізінші және Маврикийдің он бесінші губернаторы қызметін атқарған колониялық әкімші.

Ерте өмір

Джон Поуп Хеннесси 1834 жылы Корк округінде дүниеге келді, ол Джон Хеннесси мен оның әйелі Элизабет Кейсидің ұлы еді. Ол сегіз баланың бірі болды. Оның әкесі тері саудагері болып жұмыс істеді. Бала кезінде бронхитпен ауырғандықтан, бастапқыда жеке репетиторлықпен оқытылды. 1850 жылы ол Корк Корольдік колледжіне түсті, бастапқыда өнер факультетінің ғылым бөлімінде білім алды. Бірінші курста үздік үш студенттің қатарында болғандықтан, стипендия алды, бұл оған медицинаға ауысуға мүмкіндік берді. Ол өте қабілетті студент екенін көрсетті, емтиханның алты пәнінің бесеуінде үздік баға алды, хирургияда бірінші орынды, ал медицинада екінші орынды иеленді. 1855 жылдың мамыр айында ол Лондондағы Чарлинг Кросс ауруханасында білімін жетілдіру үшін барып оқыды. Содан кейін мемлекеттік қызметке қабылданды.

Мемлекеттік қызмет

Ол мемлекеттік қызметтегі мансабын Тайлық кеңестегі қосымша хатшы ретінде бастады және ақырында британдық парламенттің консервативтік мүшесі болды, 1859 жылдан 1865 жылға дейін Король округін өкілдік етті. Парламент депутаты болып қызмет еткен кезінде ол 1861 жылы Ішкі ғибадатханада заң оқып, адвокаттыққа қабылданды. 1890 жылы Солтүстік Килкенни округінен депутат ретінде Ирландия Ұлттық федерациясына қосылды. Ол келесі жылы қайтыс болды. 1873 жылдан 1877 жылға дейін ол Желбау аралдарының бас губернаторы болды, Барбадосқа қатысты басты билікке ие болды және әртүрлі аралдардағы күнделікті істерді басқарумен жүктелген британдық лейтенант-губернаторлар мен әкімшілердің атқарушылық бақылауын жүзеге асырды. Геннесси ағылшын-ирландтық жер иеленуші ақсүйектер отбасында дүниеге келгенімен, оның католик болуы оны ерекшелендірді, әсіресе Барбадос, Гонконг немесе Маврикийдегі протестант британдық отаршыл элитасымен қарым-қатынаста болғанда. Шындығында, ол 1860 жылы Парламент мүшесі ретінде жасаған алғашқы үлесі Рим папасының уақытша билігіне және Италиядағы болып жатқан оқиғаларға қатысты болды. Колониялық әкімшілікке келген ол 1857 жылы Үндістандағы Сепой көтерілісінен кейін идеялары кеңінен таралған «жаңа ойшылдар» тобының мүшесі болды. 1860 жылдың 26 шілдесінде Британдық азаматтық және әскери күштері туралы Палатада сөз сөйлеген Хеннесси Үндістанның әскери әкімшілігі «үлкен шеберлікпен, үнемділікпен және білім беру деңгейінің жоғарылауының нәтижесінде, жергілікті халықтың сезімдері мен мүдделеріне көбірек құрметпен жүргізілуі керек» деп мәлімдеді. «Шындығында, соңғы оқиғалар Үндістанда үлкен билікке ие болған көптеген британдық офицерлердің халықтық әдет-ғұрыптарды білмеуі және ұлттық дәстүрлерді елемеуі салдарынан наразылық пен дүрбелеңге себеп болғанына нақты дәлел берді. Біз Үндістанға жергілікті тұрғындарды құлдардай қарауға бейім, олардың асыл қасиеттерін бағалай алмайтын немесе бағалауға құштар емес, сондай-ақ оларға таңған азаматтық жаман басқару мен қаржылық ауыртпалықтарға ең қатыгез әскери қорлаулар мен қорлауларды қосатын офицерлерді жібергенше, Үндістандағы билігіміз өркениетке дақ тудырады».

Гонконгтың губернаторы

Барбадостағы қызметінен кейін Хэннесси Гонконг губернаторы болып тағайындалды және 1882 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Өзінің қызмет ету кезеңінде Хэннесси, сол уақытқа дейін екінші дәрежелі азаматтар саналған қытай халқының Гонконг экономикасына күшейе түскен әсерін байқады. Осыны ескере отырып, ол Орталық ауданда қытай халқына жер сатып алуға, ғимараттар салуға және кәсіпорын ашуға тыйым салған шектеуді алып тастады. Бұл Орталық ауданда қарқынды дамуға алып келді. Сонымен қатар, ол Гонконгқа көшіп келген қытай иммигранттарына британдық азаматтыққа өтуге рұқсат берді. Ол Заңнамалық кеңеске алғашқы қытай мүшесін (кейін Қытай Республикасының Сыртқы істер министрі болған Нг Чойды) тағайындады. 1878 жылы Хэннесси Гонконгтағы барлық мемлекеттік мектептерде ағылшын тілін міндетті оқытуды енгізді. Оның прогрессивті көзқарасы үшін қытай халқы оны "Бірінші жақсы дос" деп атады. Сондай-ақ, оның басшылығымен Гонконгтың білім беру тарихындағы маңызды кезең болған алғашқы гранттар мен көмек жүйесі құрылды. Гонконгқа келгеннен кейін көп ұзамай, 1877 жылдың сәуір айында Хэннесси Виктория түрмесінде "жекелеген жүйе" енгізуді бастады, яғни түрмешілерге жеке камералар бөліп беруді, күндіз болмаса, түнде міндетті түрде жүзеге асыруды көздеді. Бұл жоспар ұзақ мерзімге сотталғандарды Лабуанға жұмысқа жіберуді қарастырды.

Маврикий губернаторы

Гонконг губернаторы лауазымынан кейін Хеннесси 1883 жылдың 1 маусымынан 1889 жылдың 11 желтоқсанына дейін Маврикийдің 15-ші губернаторы болды. Аралға 1883 жылдың 1 маусымында келгеннен кейін Хеннесси жергілікті басқаруды маврикийлендіруге кірісті, ағылшын шенеуніктерінің өкілеттіктерін азайтып, маврикийліктерді жауапты лауазымдарға тағайындады және «Маврикий маврикийліктер үшін» принципіне негізделген жаңа конституция ұсынды. Сондықтан оның маврикийлік адвокат Уильям Ньютонға жақындауы заңды болды, ол үнді маврикийліктері мен аралас нәсілді қоныс аударушылардың өз істерін басқаруға тікелей қатысуын талап еткен реформалық қозғалыстың жетекшісі болды. 1886 жылы Хеннесси жергілікті саясатқа қатысқандығы және банк төңкерілгені туралы айыптаулар бойынша бірнеше айға қызметтен шеттетілді. Маврикийде демократияның алғашқы қозғалысы Хеннесси кезінде болды. Бұл оның колониялық қызметтегі соңғы лауазымы болды.

Жеке өмір

Хеннессидің сүйіктісі А. М. Конингемнен екі заңсыз қызы болды. 1868 жылдың 4 ақпанында ол Кэтрин "Китти" Элизабет Лоуға (1850–1923) үйленді, ол Лабуан губернаторы болған әкесі Хью Лоудың қызы еді. Олардың үш ұлы болды, соның ішінде Ричард Поуп Хеннесси. Ричардтың екі ұлы болды: өнер тарихшысы Джон Уиндэм Поуп Хеннесси (1913–1994) және жазушы Джеймс Поуп Хеннесси (1916–1974), ол 1964 жылы әкесінің әкесі туралы "Веранда" атты өмірбаян жазды. Оның жеке ұраны "Сәттілікке жетудің үш маңызды талабы" болды, ол оны "Біріншісі – батылдық, екіншісі – батылдық, үшіншісі – батылдық" деп түсіндірді. Хеннесси 1891 жылдың 7 қазанында Ирландияның Корк қаласына жақын орналасқан Ростеллан қамалындағы резиденциясында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды.

Ескерткіштер

Ол Гонконгтағы еуропалық қауымдастықта танымал болмағандықтан, онда замандас ескерткіштері болған жоқ. Бірақ 1929 жылдың 14 маусымында жаңа құрғатылған жердегі басты жол Хеннесси жолы деп аталды, және қазір Гонконг аралындағы Ван Чай мен Каузвей-Бейдегі қарбалас сауда және ойын-сауық аймағы да оның құрметіне аталған. Маврикий астанасы Порт-Луисте Папа Хеннесси көшесі және М. Лумоның 1908 жылы орнатқан мүсіні бар. Үндістанның Махараштра штатындағы Нагпур қаласындағы азаматтық аудандағы Хеннесси жолы да оның есімімен аталады.