Кіріспе

Пётр Ильич Чайковскийдің операсы "Орлеан қызы" (Орлеанская дева) – Пётр Ильич Чайковскийдің 4 акті, 6 сахнадан тұратын операсы. Ол 1878–1879 жылдары композитордың орыс тіліндегі либреттосына жазылған. Операның негізіне бірнеше шығарма қолданылған: Фридрих Шиллердің "Орлеан қызы" пьесасы, Василий Жуковскийдің аудармасы; Жюль Барбьердің "Жанна д'Арк" туындысы; Огюст Мерметтің 1876 жылғы операсының либреттосы; және Анри Валонның Жанна д'Арк туралы биографиясы. Бұл шығарма дирижер Эдуард Направникке арналған және композитордың француздық гран-опера жанрына ең жақын туындысы болып табылады, бірақ орыс тілінде жазылған. Ерекшелігі – 2-ші актіде балет қойылған.

Өнер тарихы

Әлемдік премьерасы 1881 жылғы 25 ақпанда (ескі стиль бойынша 13 ақпанда) Санкт-Петербургтегі Мариинский театрында Эдуард Направник басқаруымен өтті. Ерекше көзге түскен келесі қойылымдар: 1882 жылғы 28 шілдеде Прагада Адольф Чехтің жетекшілігімен, Ресейден тыс Чайковский операсының алғашқы қойылымы; 1899 жылы Мәскеуде Михаил Ипполитов-Ивановтың басқаруымен Жеке Опера Қоғамы; және 1907 жылы Мәскеуде Палициннің басқаруымен Зимин операсы.

Рөлдер

Рольдер
Дауыс түрі
Премьералық актерлік құрам
25 ақпан 1881 (13 ақпан Е.С.)
Дирижер: Эдуард Направник
Патша Карл VII
тенор Михаил Васильев
Архиепископ
бас Владимир Майборода
Поп
тенор
Дюноис, француз рыцарі
баритон Фёдор Стравинский
Лионель, бургунд рыцарі
баритон Ипполит Праяшников
Тибо д'Арк, Жоанның әкесі
бас Михаил Корякин
Реймонд, Жоанның сүйіктісі
тенор Соколов
Бертран, шаруа
бас
Солдат
бас
Жоан Арк
сопрано немесе меццо-сопрано Мария Каменская
Агнес Сорель
сопрано Вильгельмина Рааб
Періште, хордың жеке дауысы
сопрано
Хор, эпизодтық рөлдер: сарайлықтар, француз және ағылшын сарбаздары, рыцарьлар, монахтар, цыгандар, паждар, шуттар, ергежейлілер, әншілер, қатысушылар, халық.

2-ші акті

Интермедия (No. 9)
Миңстрлер хоры (No. 10)
Циган биі (No. 11a)
Паждар мен гномдар биі (No. 11b)
Клоундар мен акробаттар биі (No. 11c)
Сцена және дуэт (No. 12)
Агнесстің ариозосы және дуэттиносы (No. 13)
Сцена және Архиепископтың әңгімесі (No. 14)
Жоанның әңгімесі (No. 15)
Финал (No. 16)

Шато де Шинонда король өзінің сүйікті Аньес Сорелмен бірге міндеттерін ұмытып, көңіл көтереді. Миңстрлер, паждар, цыгандар, клоундар бір-бірінен кейін келеді. Король әрекетсіздікке берілген. Ұрыста мерт кеткен Лаурет рыцарының келгені де, абыроймен күресу үшін кеткен батыл Дюноа рыцарының ("Кешіріңіз! Біздің монархымыз жоқ, мен енді сіздің қызметкеріңіз емеспін") айтқандары да корольдің қашу шешімін өзгерте алмайды. Архиепископ кенеттен пайда болады; сарайдағылар мен халық корольге британдықтардың жеңілгені, француздардың жеңісі және сарбаздарды шабыттандырған "даңқты қыз" туралы хабарлайды. Жоан таңғалысқан көрермендерге өзіне соғысқа жетекшілік етуді бұйырған көрінісі туралы айтады. Бұл жеңістің шарты – бойжеткендікке сақтану. Корольдің бұйрығымен Жоан әскерге басшылық етеді.